اینفلوئنسر معروف سلامت می‌گوید ۲۵۰ روز است آب رادیواکتیو می‌نوشد

در سال ۲۰۲۶ و در زمانی که خطرهای پرتوگیری و مصرف مواد رادیواکتیو دهه‌ها است به‌خوبی شناخته شده‌اند، یک اینفلوئنسر حوزه سلامت مدعی شده بیش از ۲۵۰ روز است آب رادیواکتیو می‌نوشد.

ماجرا به حساب اینستاگرامی cultivateelevate و صاحب آن، مت روسکه،مربوط می‌شود. او ظاهراً از ظرفی قدیمی به نام رِویگِیتور (به معنای احیاگر) استفاده می‌کند؛ محصولی متعلق به دهه ۱۹۲۰ که برای تولید «آب رادیواکتیو» طراحی شده بود.

شناخت خطرهای پرتوزایی تقریباً هم‌زمان با کشف آن آغاز شد. ویلهلم رونتگن در سال ۱۸۹۵ اشعه ایکس را کشف کرد و مدت زیادی طول نکشید که دانشمندان متوجه شدند قرارگرفتن در معرض تابش می‌تواند به بافت بدن آسیب بزند.

یک سال بعد، آنری بکرل هنگام بررسی نمک‌های اورانیوم دریافت این مواد بدون نیاز به نور خورشید نیز از خود تابش منتشر می‌کنند. پژوهش‌های بکرل و سپس ماری و پیر کوری، پایه‌های شناخت رادیواکتیویته را شکل داد.

بااین‌حال، در سال‌های نخست هنوز درک کاملی از خطرهای این پدیده وجود نداشت. پیر کوری عمداً بازوی خود را چند ساعت در معرض رادیوم قرار داد و دچار ضایعه‌ای شبیه سوختگی شد که ماه‌ها طول کشید تا بهبود پیدا کند. بکرل نیز پس از حمل لوله‌ای حاوی نمک رادیوم در جیب لباسش، دچار سوختگی مشابهی شد.

با گذشت زمان مشخص شد پیامدهای پرتوگیری فقط به سوختگی محدود نیست و قرارگرفتن در معرض مواد رادیواکتیو می‌تواند خطر سرطان و آسیب‌های شدید بافتی را افزایش دهد.

یکی از مشهورترین نمونه‌ها، ماجرای «دختران رادیوم» بود. این کارگران با رنگ‌های حاوی رادیوم، عقربه‌های ساعت‌های شب‌تاب را رنگ می‌کردند و بسیاری از آن‌ها بعدها دچار آسیب‌های شدید استخوانی، از دست‌دادن دندان و تخریب فک شدند.

نمونه معروف دیگر نوشیدنی معروف به رادیتور بود که حاوی ایزوتوپ‌های رادیوم-۲۲۶ و رادیوم-۲۲۸ بود. ایبن بایرز، صنعتگر آمریکایی، برای مدتی این نوشیدنی را مصرف کرد و درنهایت با تخریب شدید استخوان‌ها و فک روبه‌رو شد.

محصولی که روسکه ظاهراً از آن استفاده می‌کند، رویگیتور نام دارد؛ ظرفی سرامیکی که در دهه ۱۹۲۰ به بازار عرضه شد و هدفش تولید آب حاوی مواد پرتوزا بود. بخش داخلی این ظرف از ماده‌ای متخلخل و حاوی سنگ معدن اورانیوم ساخته شده بود. وقتی آب داخل ظرف قرار می‌گرفت، رادون حاصل از واپاشی رادیوم موجود در سنگ معدن وارد آب می‌شد. غلظت رادون در آب تولیدشده با این ظروف می‌توانست از چند صد تا چند صدهزار پیکوکوری در هر لیتر متغیر باشد.

مطالعه‌ای در سال ۲۰۱۰ از مؤسسه ملی استانداردها و فناوری آمریکا نیز نشان داد نمونه‌های قدیمی رویگیتور می‌توانند علاوه‌بر رادون، حاوی مقادیر نگران‌کننده‌ای از آرسنیک و سرب باشند.

این ادعاها با شواهد پزشکی و تاریخی موجود سازگار نیستند. اثرات آسیب‌زای تابش یون‌ساز بر بدن انسان دهه‌ها است که مستند شده‌اند و مصرف موادی که حاوی رادیوم، رادون یا سایر عناصر پرتوزا هستند، راهکار درمانی یا تقویتی محسوب نمی‌شود.

روسکه همچنین ایده‌های شبه‌علمی دیگری را تبلیغ کرده است. او همچنین از خیره‌شدن مستقیم به خورشید به‌عنوان روشی برای تقویت چشم‌ها نیز دفاع کرده؛ کار خطرناکی که می‌تواند به شبکیه آسیب جدی وارد کند.

ماجرای رویگیتور یادآوری می‌کند که قدیمی‌بودن یک محصول یا رواج تاریخی آن، دلیلی برای ایمن‌بودنش نیست. شواهد پزشکی درباره خطر مصرف مواد رادیواکتیو بیش از یک قرن قدمت دارند و توصیه‌های سلامتی درباره چنین موضوعاتی باید بر منابع پزشکی معتبر و مطالعات داوری‌شده متکی باشند.