موشک استارشیپ برای نخستین‌بار به مدار زمین رسید؛ نقطه عطفی بزرگ برای اسپیس‌ایکس

استارشیپ سرانجام به جایی رسید که پیش از این هرگز نرسیده بود. این ابرموشک که بزرگ‌ترین و قدرتمندترین وسیله‌ی پرتاب ساخته‌شده تاکنون محسوب می‌شود، امروز ۲۸ سپتامبر (۶ مهر) برای نخستین‌بار به مدار زمین رسید و نقطه‌عطفی بزرگ را در مسیر عملیاتی‌شدن رقم زد.

استارشیپ بعدازظهر امروز دوشنبه از پایگاه استاربیس اسپیس‌ایکس در جنوب تگزاس پرتاب شد و پروازی موفق اما پرتنش را تجربه کرد. هنگام برخاستن موشک، یکی از شش موتور مرحله فوقانی از کار افتاد و این تردید را به وجود آورد که آیا اسپیس‌ایکس اصلاً تلاش برای رسیدن به مدار را ادامه خواهد داد یا نه.

دن هوت، سخنگوی اسپیس‌ایکس حتی اعلام کرد که تلاش برای ورود به مدار لغو شده است؛ اما این تصمیم خیلی زود تغییر کرد و کنترل‌کنندگان پرواز تصمیم گرفتند مأموریت را ادامه دهند. درحالی‌که انتظار می‌رفت پرواز در نیمه‌راه به پایان برسد، هوت گفت: «هنوز تسلیم نشده‌ایم. به انتظار ادامه می‌دهیم... روی صندلی‌تان بنشینید.»

تنها چند دقیقه بعد، اعلام شد که استارشیپ برای رسیدن به مدار آماده است. حدود ۲۵ دقیقه پس از پرتاب، فضاپیمای شماره ۴۱ استارشیپ یکی از موتورهای رپتور خود را برای مدت کوتاهی روشن کرد تا وارد مدار شود. این همان هدف اصلی آزمایش پرواز چهاردهم استارشیپ بود: رسیدن به مدار برای نخستین‌بار و استقرار ۲۶ ماهوارهاستارلینکدر مداری عملیاتی.

بااین‌حال، استارشیپ هنوز در مدار است و برخلاف پروازهای قبلی قرار است چندین بار به دور سیاره بچرخد. درنتیجه، همچنان کارهای زیادی پیش‌رو دارد؛ ازجمله خروج از مدار، بازگشت به جو زمین و فرود بی‌دردسر در اقیانوس آرام. انتظار می‌رود کل پرواز امروز نزدیک به ۱۰ ساعت طول بکشد؛ اما استارشیپ تا همین‌جا روز بسیار بزرگی را برای اسپیس‌ایکس رقم زده است.

استارشیپ صبح دوشنبه ساعت ۸:۴۸ به وقت منطقه زمانی شرقی آمریکا (۱۶:۱۸ به وقت ایران) از پایگاه استاربیس اسپیس‌ایکس در جنوب تگزاس به فضا پرتاب شد و چهاردهمین پرواز آزمایشی خود را آغاز کرد. پرواز چهاردهم، سومین پرتاب نسخه سوم استارشیپ (V3) محسوب می‌شد؛ مدلی نسبتاً بالغ‌تر که قابلیت استقرار ماهواره، رسیدن به ماه و مریخ و انجام مأموریت‌های دیگر را دارد.

تاکنون همه‌چیز در پرواز چهاردهم طبق برنامه پیش رفته است. سوپر هوی حدود ۷ دقیقه پس از پرتاب، برای فرود کنترل‌شده در آب‌های خلیج مکزیک به زمین بازگشت. هرچند به نظر می‌رسید چند موتور بوستر در طول پرواز ازکار افتادند، خاموشی هیچ‌کدام آن‌قدر جدی نبود که بر فرود تأثیر بگذارد. در همین حال، استارشیپ به صعود خود ادامه داد و حدود نیم‌ساعت پس از آغاز پرواز، در مدار نزدیک زمین در ارتفاع تقریباً ۲۷۷ کیلومتری قرار گرفت.

اما اسپیس‌ایکس تنها به رسیدن به مدار نزدیک زمین بسنده نکرد. استارشیپ ۲۶ ماهواره نسل جدید استارلینک (V3) را حمل می‌کرد که درطول بازه‌ای ۳۰ دقیقه‌ای، یکی‌یکی در مدار مستقر شدند. این ماهواره‌ها نخستین اعضای ابرمنظومه‌ای هستند که طبق گفته ماسک در نهایت حدود ۱۰۰هزار ماهواره خواهد داشت. استارشیپ در پرواز سیزدهم نیز که در ماه ژوئیه انجام شد، ماهواره‌های استارلینک V3 را به فضا حمل کرد، اما آن‌ها در مسیری زیرمداری قرار گرفتند و مدت کوتاهی بعد به زمین بازگشتند.

استارشیپ پس از استقرار ماهواره‌های استارلینک، همچنان درحال گردش به دور زمین است و اگر همه‌چیز طبق برنامه پیش برود، تا حدود ۸ ساعت دیگر نیز در فضا خواهد ماند؛ سپس برای فرود در اقیانوس آرام، در نزدیکی سواحل شیلی، به زمین بازخواهد گشت.

موشک اسپیس‌ایکس در مأموریت‌های زیرمداری قبلی ظرف مدت حداکثر یک ساعت پس از پرتاب در منطقه‌ای از اقیانوس هند، در نزدیکی سواحل استرالیای غربی، فرود می‌آمد؛ اما استارشیپ این‌بار قرار است در مکانی جدید به زمین بازگردد. مأموریت امروز از لحظه پرتاب تا فرود در اقیانوس، حدود ۹ ساعت و ۵۰ دقیقه طول خواهد کشید و به طولانی‌ترین پرواز استارشیپ تاکنون تبدیل خواهد شد.

طبق جدول مأموریت پرواز شماره ۱۴، استارشیپ مانور خروج از مدار را بامداد سه‌شنبه ساعت ۰۱:۱۱ به وقت ایران انجام خواهد داد. پس از آن موشک تقریباً نیم‌ساعت در مسیر بازگشت باقی می‌ماند و درنهایت حوالی ساعت ۰۲:۰۸ در اقیانوس آرام فرود می‌آید. پخش زنده فرود استارشیپ را می‌توانید حدود ساعت ۰۰:۴۵ در سایت تماشا کنید.

موفقیت امروز استارشیپ (البته تا به اینجا)، نقطه عطفی بزرگ برای اسپیس‌ایکس محسوب می‌شود؛ اما این شرکت برای عملیاتی‌کردن کامل موشک خود همچنان باید چند چالش دیگر را پشت سر بگذارد.

مأموریت‌های استارشیپ به ماه یا مریخ نیز به چندین پرتاب فضاپیماهای «تانکر» برای سوخت‌گیری استارشیپ در مدار زمین نیاز خواهند داشت. اسپیس‌ایکس هنوز توانایی سوخت‌گیری در خارج از زمین را به‌صورت عملی به نمایش نگذاشته است؛ بنابراین این نیز یکی دیگر از چالش‌های مهمی است که باید پشت سر گذاشته شود.

اسپیس‌ایکس همچنین در پروازهای سرنشین‌دار، مانند آرتمیس ۴ باید سامانه‌های پشتیبانی از حیات را روی استارشیپ نصب کند و بدون تردید پیش از آنکه فضانوردی را سوار این فضاپیما کند، چندین پرواز موفق دیگر با استارشیپ انجام خواهد داد.