سقوط ۶۰ هزار تومانی تتر؛ ماجرا چه بود و صرافی‌های ایرانی چه کردند؟

این یک سقوط آزاد ۲۳ درصدی در قیمت تتر بود که هرچند پس از مدتی قیمت به کانال ۲۵۰ هزار تومان بازگشت، اما بعضی کاربران را به سمت بستن اجباری موقعیت‌های معاملاتی و نقد کردن وثیقه‌های وام برد. برای چند ساعتی وضعیت بازار تتر آشفته بود صرافی‌های ایرانی هم دست به اقداماتی زدند. مثلانوبیتکسدر واکنش اولیه، برداشت‌های ریالی و رمزارزی را به‌صورت موقت متوقف کرد تا وضعیت بازار و سفارش‌ها بررسی شود. البته این محدودیت‌ها حدود ۳ ساعت ادامه داشت و پس از آن، این صرافی ارز دیجیتال در اطلاعیه‌ای از عادی‌ شدن خدمات خبر داد.والکسوتبدیلنیز اطلاعیه‌هایی درباره این اتفاق و اقداماتی در راستای جبران خسارت منتشر کردند؛ با این‌ حال، دامنه و شیوه جبران در هر پلتفرم تفاوت دارد.

داده‌ها در بازار جهانی، وضعیت متفاوتی نسبت به بازار ایران داشت. طبقتاریخچه قیمت کوین‌گکوقیمت پایانی تتر در ۱۰ نوامبر (۱۹ آبان)، ۰٫۹۹۹۱۱۰ دلار بوده است؛ تقریبا برابر با یک دلار و بسیار نزدیک به قیمت ۰٫۹۹۹۰۹۴ دلاری روز قبل. این داده‌ها نشان می‌دهد قیمت در بازار جهانی به اندازه سقوط ۲۰ و چند درصدی برخی بازارهای ایرانی، تغییر نکرده است.

هم‌زمان، بازار جهانی رمزارزهای پرنوسان تحت فشار قرار داشت. «دِ بلاک» گزارش داده است انتشار تورم ماهانه ۰٫۴ درصدی آمریکا، بالاتر از انتظار ۰٫۳ درصدی، نگرانی درباره سیاست نرخ بهره فدرال رزرو را افزایش داد و بیت‌کوین را به زیر ۷۴ هزار دلار رساند. با این‌ حال، این افت جهانی به‌تنهایی توضیح‌دهنده سقوط قیمت تتر به تومان نیست؛ به‌ویژه وقتی ارزش دلاری تتر نزدیک یک دلار باقی مانده است.

تا زمان تنظیم این گزارش، علت آغاز موج فروش و نخستین بازار درگیر، به‌طور قطعی مشخص نشده است. اطلاعیه‌های صرافی‌ها نیز بیشتر توضیح سرایت نوسان و نحوه جبران خسارت است، نه علت ماجرا.

صرافی تبدیل نیز در اطلاعیه خود، افت قیمت در مبادی اولیه بازار و سرایت هیجان و سفارش‌های غیرمتعارف به دیگر پلتفرم‌ها را عامل نوسان معرفی کرده است.

از نظر سازوکار معاملاتی، اگر حجم فروش ناگهان از سفارش‌های خرید موجود بیشتر شود، فروش‌ها می‌توانند در قیمت‌های پایین‌تری انجام شوند. کمبود نقدشوندگی، فاصله میان قیمت مورد انتظار و قیمت واقعی اجرای معامله را افزایش می‌دهد؛ پدیده‌ای که «لغزش قیمت» نام دارد.راهنمای کوین‌بیسنیز نقدشوندگی پایین را از عوامل اصلی افزایش لغزش قیمت معرفی می‌کند. البته این سازوکار توضیحی احتمالی برای شدت افت است و ممکن است دلیل نوسان اخیر صرافی‌های رمزارزی ایران نباشد.

در معاملات اهرمی یا خدمات مبتنی بر وثیقه، افت قیمت می‌تواند ارزش تضمین کاربر را به زیر حد لازم برساند و سامانه، موقعیت یا وثیقه را به‌صورت خودکار نقد کند. این فرایند «لیکوییدیشن» نام دارد. پس از اجرای آن، بازگشت قیمت لزوما موقعیت قبلی کاربر را احیا نمی‌کند.

اطلاعیه‌های سه صرافی نشان می‌دهد بخشی از پیامد این نوسان به معاملات تعهدی و خدمات دریافت وام مربوط بوده است، اما دامنه و شیوه جبران در هر پلتفرم تفاوت دارد.

والکس قیمت تتر پیش از نوسان را حدود ۲۵۶ هزار تومان اعلام کرده و موقعیت‌های مشمول طرح را براساس افت بیش از ۳ درصد و لیکوییدشدن زیر حدود ۲۴۸ هزار تومان تعیین کرده است.

والکس همچنین تأکید کرده است: «تمامی معاملات انجام‌شده معتبر و نهایی هستند و هیچ معامله‌ای ابطال یا برگشت داده نخواهد شد.» به گفته این صرافی، پرداخت خسارت از منابع شرکت انجام می‌شود و بر دارایی یا معاملات دیگر کاربران اثری ندارد.

این صرافی بازگرداندن تمام وثیقه‌های لیکوییدشده مرتبط با خدمات وام را که از رخداد تأثیر گرفته‌اند نیز وعده داده است. در اطلاعیه ارائه‌شده، زمان مشخصی برای تکمیل این اقدامات اعلام نشده، اما خریدوفروش، برداشت ریالی و رمزارزی و سایر خدمات، عادی و بدون محدودیت توصیف شده‌اند.

این صرافی پایداری زیرساخت و امنیت دارایی‌ها را تأیید کرده و گفته خدمات واریز، برداشت و معاملات فعال است.