چرا لنز دوربین گرد است، اما عکس مستطیلی ثبت می‌شود؟

اگر بهلنز دوربیننگاه کنید، متوجه می‌شوید که تقریباً همیشه شکلی دایره‌ای دارد؛ اما عکس‌هایی که ثبت می‌کنیم مستطیلی یا گاهی مربعی هستند. دلیل این تفاوت به دو بخش متفاوت دوربین برمی‌گردد: لنز تصویری دایره‌ای روی صفحه‌ی حسگر می‌اندازد، اما حسگر فقط بخش مستطیلی مشخصی از آن تصویر را ثبت می‌کند.

در واقع، تصویر ایجادشده به‌وسیله‌ی لنز از ابتدا مستطیلی نیست. نور پس از عبور از مجموعه‌ای از عدسی‌های داخل لنز، روی سطح حسگر متمرکز می‌شود و محدوده‌ای دایره‌ای به نام «دایره‌ی تصویر» می‌سازد. حسگر مستطیلی دوربین در مرکز این دایره قرار می‌گیرد و فقط بخشی از تصویر را که با سطح آن هم‌پوشانی دارد، ثبت می‌کند. به همین دلیل، خروجی نهایی به‌جای دایره، مستطیل است.

تمام لنزها برای پوشش یک سطح مشخص از حسگر طراحی می‌شوند. اگر دایره‌ی تصویر به‌اندازه‌ی کافی بزرگ باشد، تمام سطح حسگر را پوشش می‌دهد؛ اما اگر کوچک‌تر از محدوده‌ی حسگر باشد، گوشه‌های عکس ممکن است تاریک شوند یا اصلاً تصویری در آن‌ها ثبت نشود.

نیکون برای توضیح این تفاوت از دو استاندارد معروف دوربین‌های خود استفاده می‌کند: FX و DX. حسگرهای FX یا فول‌فریم ابعادی حدود ۳۶ در ۲۴ میلی‌متر دارند و تقریباً هم‌اندازه‌ی فریم فیلم ۳۵ میلی‌متری هستند. حسگرهای DX کوچک‌ترند و ابعادی حدود ۲۴ در ۱۶ میلی‌متر دارند.

لنزهای FX دایره‌ی تصویر بزرگ‌تری تولید می‌کنند و می‌توانند حسگر فول‌فریم را به‌طور کامل پوشش دهند. به همین دلیل، استفاده از لنز FX روی دوربین DX مشکلی ایجاد نمی‌کند؛ چون حسگر کوچک‌تر فقط بخش مرکزی تصویر را ثبت می‌کند. این اتفاق باعث ایجاد ضریب برش ۱٫۵ برابری می‌شود؛ یعنی میدان دید یک لنز ۲۴ میلی‌متری روی دوربین DX تقریباً مشابه میدان دید لنز ۳۶ میلی‌متری روی دوربین فول‌فریم خواهد بود.

در مقابل، لنزهای DX برای حسگرهای کوچک‌تر طراحی شده‌اند و دایره‌ی تصویر محدودتری دارند. اگر چنین لنزی روی دوربین فول‌فریم نصب شود، ممکن است نتواند تمام سطح حسگر را پوشش دهد. به همین دلیل، دوربین‌های فول‌فریم نیکون هنگام تشخیص لنز DX معمولاً حالت برش خودکار را فعال می‌کنند و فقط بخش مرکزی حسگر را برای ثبت عکس به کار می‌گیرند.

بنابراین، گردبودن لنز و مستطیلی‌بودن عکس هیچ تناقضی ندارند؛ لنز وظیفه‌ی تشکیل تصویر را برعهده دارد و شکل حسگر تعیین می‌کند چه بخشی از آن تصویر ثبت شود. در واقع، دوربین از یک تصویر دایره‌ای، قاب مستطیلی موردنظر را برمی‌دارد و به فایل عکس تبدیل می‌کند.