سرعت رشد مغز کودکان می‌تواند از خطر افسردگی در نوجوانی خبر دهد

آیا می‌توان احتمال ابتلای کودکان به افسردگی و اضطراب را سال‌ها پیش از ظهور نخستین علائم تشخیص داد؟ پژوهشی گسترده نشان می‌دهد که تفاوت در زمان‌بندی رشد بخش‌های مختلف مغز ممکن است تا چهار سال زودتر، نشانه‌هایی از آسیب‌پذیری در برابر این اختلالات را آشکار کند.

پژوهشگران دانشگاه آیووا و مجموعه‌ی پزشکی مس جنرال بریگهام با بررسی نزدیک به ۳۰ هزار اسکن مغزی، روند رشد مغز کودکان را طی شش سال مطالعه کردند. نتایج نشان داد که سرعت بلوغ برخی نواحی مغز، به‌ویژه بخش‌های مسئول پردازش اطلاعات حسی، با احتمال تجربه‌یافسردگیواضطرابدر نوجوانی ارتباط دارد.

در دوران کودکی و نوجوانی، لایه‌ی بیرونی مغز که قشر مخ نام دارد، به‌تدریج نازک‌تر می‌شود. این تغییر تا حدی نتیجه‌ی فرایندی به نام «هرس سیناپسی» است که طی آن، مغز ارتباطات عصبی کم‌استفاده را حذف می‌کند تا عملکرد شبکه‌های عصبی کارآمدتر شود.

به‌گزارشنیچرپژوهشگران با دنبال‌کردن رشد مغز کودکان از حدود ۹سالگی دریافتند که نواحی مختلف مغز با سرعت یکسانی بالغ نمی‌شوند. نواحی حسی اولیه، مانند قشر بینایی، در حدود ۱۳سالگی به بلوغ می‌رسند؛ درحالی‌که نواحی پیشانی مسئول تمرکز، برنامه‌ریزی و تنظیم احساسات، دیرتر و در حدود ۱۶سالگی بالغ می‌شوند.

مقایسه‌ی اسکن‌ها با ارزیابی‌های سلامت روان نشان داد کودکانی که در ۹سالگی قشر مخ ضخیم‌تری در نواحی حسی داشتند، بیشتر در معرض تجربه‌ی علائم افسردگی و اضطراب تا ۱۳سالگی بودند.

ضخامت بیشتر قشر مخ ممکن است نشانه‌ای از تأخیر در روند طبیعی بلوغ مغز باشد. جاشوا رافمن، روان‌پزشک مجموعه‌ی پزشکی مس جنرال بریگهام و از نویسندگان پژوهش، می‌گوید برای شناخت مشکلات سلامت روان باید علاوه‌بر عملکرد هر بخش مغز، به زمان بلوغ آن نیز توجه کرد.

پژوهشگران در بخش دیگری از مطالعه دریافتند نواحی مغزی مرتبط با احتمال بروز افسردگی و اضطراب، با شبکه‌هایی از ژن‌ها هم‌پوشانی دارند که پیش از تولد فعال هستند.

با وجود یافته‌های امیدوارکننده، پژوهشگران تأکید دارند که هنوز نمی‌توان با اسکن مغز، ابتلای کودکان به افسردگی یا اضطراب را پیش‌بینی کرد. الگوهای شناسایی‌شده براساس بررسی جمعیت بزرگی از کودکان به دست آمده‌اند و برای استفاده در تشخیص بالینی به پژوهش‌های بیشتری نیاز است.

آورام هولمز، متخصص علوم اعصاب دانشگاه راتگرز که در مطالعه مشارکت نداشته، می‌گوید پژوهش جدید یکی از روشن‌ترین تصاویر تاکنون از روند رشد قشر مخ از کودکی تا نوجوانی را ارائه می‌دهد؛ اما یافته‌های آن به‌تنهایی برای پیش‌بینی اختلالات روانی در افراد کافی نیستند.

نتایجپژوهشکه فعلاً به‌صورت پیش‌چاپ منتشر شده و هنوز داوری علمی نشده است، می‌تواند به درک بهتر ارتباط میان رشد مغز و سلامت روان در سال‌های نوجوانی کمک کند.