ادعای تازه استارتاپ آمریکایی: جیوه را ۱۰ برابر سریع‌تر از سرن به طلا تبدیل کردیم

تبدیل جیوه به طلا ایده‌ی تازه‌ای نیست، اما استارتاپ آمریکایی ماراتون فیوژن (Marathon Fusion) حالا ادعا می‌کند که توانسته این فرایند را به‌صورت عملی انجام دهد. این شرکت می‌گوید با استفاده از نوترون‌های حاصل از همجوشی هسته‌ای، طلای پایدار تولید کرده و سرعت تولید آن نیز ۱۰ برابر بیشتر از رکورد سازمان اروپایی پژوهش‌های هسته‌ای (سرن) بوده است.

ماراتون فیوژن در ۲۱ اکتبر ۲۰۲۶ با انتشارمجموعه‌ای از پست‌ها در شبکه‌ی اجتماعی ایکساعلام کرد که ماه گذشته موفق به انجام آزمایشی شده است که آن را «کیمیاگری با سرعت بالا» توصیف می‌کند. بااین‌حال، شرکت هنوز مقدار دقیق طلای تولیدشده، هزینه‌ی فرایند و نتایج کامل آزمایش را منتشر نکرده و ادعایش به‌طور مستقل تأیید نشده است.

زومیت پیش‌تر درمقاله‌ای در مرداد ۱۴۰۴به بررسی طرح ماراتون فیوژن برای تبدیل جیوه به طلا پرداخته بود. در آن زمان، شرکت صرفاً براساس محاسبات و شبیه‌سازی‌های رایانه‌ای پیشنهاد کرده بود که می‌توان از نوترون‌های پرانرژی رآکتورهای همجوشی برای تولید طلا استفاده کرد. اکنون تفاوت ادعای جدید در این است که ماراتون می‌گوید توانسته مرحله‌ی آزمایش عملی را نیز پشت سر بگذارد.

روش پیشنهادی ماراتون بر نوعی واکنش هسته‌ای شناخته‌شده استوار است. در این فرایند، نوترون‌های پرانرژی حاصل از همجوشی دوتریوم و تریتیوم به هسته‌ی جیوه-۱۹۸ برخورد می‌کنند و با خروج دو نوترون، آن را به جیوه-۱۹۷ تبدیل می‌کنند.

جیوه-۱۹۷ ایزوتوپی ناپایدار است که در فرایند واپاشی هسته‌ای به طلا-۱۹۷، یعنی تنها ایزوتوپ پایدار طلا تبدیل می‌شود. بنابراین، برخلاف تلاش کیمیاگران باستان، تبدیل جیوه به طلا از نظر فیزیک هسته‌ای امکان‌پذیر است.

ماراتون فیوژن معتقد است نوترون‌های تولیدشده در رآکتورهای همجوشی می‌توانند این محدودیت را برطرف کنند. شرکت در مقاله‌ی مقدماتی خود در سال ۲۰۲۵ برآورد کرده بود که نیروگاه همجوشی با طراحی مناسب، می‌تواند به‌ازای هر گیگاوات توان حرارتی، سالانه تا پنج تن طلا تولید کند.

براساس محاسبات شرکت، فروش طلای تولیدشده می‌تواند درآمد نیروگاه را به میزان چشمگیری افزایش دهد. بااین‌حال، این ارقام همچنان پیش‌بینی‌های نظری هستند و تولید طلا در چنین مقیاسی به اثبات نرسیده است.

به‌گزارشاستارتاپ فورچونمشکل اصلی ادعای تازه‌ی ماراتون این است که شرکت هنوز اطلاعات آزمایشگاهی کافی برای بررسی مستقل نتایج ارائه نکرده است.

ماراتون در پست‌های خود تصاویری از اندازه‌گیری‌های پرتوی گاما را به‌عنوان نشانه‌ای از تولید جیوه-۱۹۷ و طلا-۱۹۷ ارائه کرده، اما داده‌های کامل، مقدار محصول نهایی و جزئیات لازم برای ارزیابی عملکرد فرایند در دسترس نیست. بنابراین، ادعای تولید طلا با سرعت ۱۰ برابر بیشتر از رکورد سرن هنوز تأیید مستقلی ندارد.

چالش دیگر به ترکیب ایزوتوپی جیوه مربوط می‌شود. جیوه‌ی طبیعی چندین ایزوتوپ دارد و واکنش‌های هسته‌ای ممکن است علاوه‌بر طلای پایدار، ایزوتوپ‌های پرتوزای طلا نیز تولید کنند. جداسازی این مواد می‌تواند فرایند تولید را پیچیده‌تر و پرهزینه‌تر کند.

از طرفی، ماراتون هنوز نیروگاه همجوشی عملیاتی در اختیار ندارد. این شرکت اعلام کرده است که مشغول ساخت رآکتوری در سان‌فرانسیسکو است، اما فاصله‌ی زیادی میان آزمایش تبدیل مقدار اندکی ماده و تولید صنعتی چندین تن طلا وجود دارد.

مهم‌ترین پرسش اکنون این نیست که آیا تبدیل جیوه به طلا امکان‌پذیر است، بلکه این است که آیا می‌توان این کار را در مقیاسی اقتصادی انجام داد یا خیر. برای پاسخ به این پرسش، ماراتون باید مقدار واقعی طلای تولیدشده، خلوص ایزوتوپی آن، میزان انرژی مصرفی و هزینه‌ی تولید هر گرم طلا را منتشر کند. همچنین نتایج آزمایش باید به‌صورت مستقل بررسی شوند.

تا آن زمان، ادعای تازه‌ی ماراتون فیوژن را می‌توان گامی احتمالی فراتر از شبیه‌سازی‌های قبلی دانست، اما هنوز نمی‌توان آن را اثبات تولید اقتصادی طلا با همجوشی هسته‌ای به حساب آورد.