دانشمندان دستگاهی ساخته‌اند که قند اضافی خون را به ماده‌ای بی‌ضرر تبدیل می‌کند

کنترل قند خون یکی از مهم‌ترین چالش‌های افراد مبتلا بهدیابت نوع ۲است. درمان‌های رایج معمولاً با کمک دارو، تغییر رژیم غذایی و فعالیت بدنی تلاش می‌کنند سطح قند خون را در محدوده‌ی طبیعی نگه دارند؛ اما دانشمندان اکنون راه متفاوتی را آزمایش کرده‌اند: حذف مستقیم قند اضافی از خون.

به‌گزارشلایوساینسپژوهشگران مؤسسه‌ی فناوری فدرال زوریخ (ETH Zurich) دستگاهی آزمایشی ساخته‌اند که می‌تواند روش تازه‌ای برای کنترل دیابت نوع ۲ و چاقی باشد. برخلاف بسیاری از درمان‌های رایج که بر تنظیم انسولین یا کاهش اشتها تمرکز دارند، این دستگاه مستقیماً گلوکز اضافی خون را هدف قرار می‌دهد.

در افراد مبتلا به دیابت نوع ۲، سلول‌های بدن معمولاً به انسولین به‌خوبی پاسخ نمی‌دهند و نمی‌توانند قند خون را به‌اندازه‌ی کافی جذب کنند. در نتیجه، سطح قند خون افزایش می‌یابد و بدن برای جبران، انسولین بیشتری تولید می‌کند. از طرفی، بخشی از قند اضافی می‌تواند در کبد به چربی تبدیل شود و به افزایش وزن کمک کند.

پژوهشگران برای مقابله با این مشکل، ایمپلنتی به طول حدود ۲٫۵ سانتی‌متر طراحی کردند که با استفاده از مقدار کمی جریان الکتریکی، گلوکز را به ماده‌ای به نام گلوکونات تبدیل می‌کند. این واکنش شیمیایی فقط زمانی انجام می‌شود که برق کافی به دستگاه برسد؛ بنابراین می‌توان فعالیت آن را متناسب با سطح قند خون تنظیم کرد.

ویژگی جالب ایمپلنت این است که با گوشی هوشمند کنترل می‌شود و نیازی به باتری داخلی ندارد. گوشی انرژی موردنیاز دستگاه را از طریق امواج رادیویی تأمین می‌کند. همچنین ایمپلنت به کمک حسگر پایش مداوم قند خون می‌تواند هنگام افزایش گلوکز فعال شود و وقتی قند خون به محدوده‌ی طبیعی بازگشت، فعالیت خود را کاهش دهد.

به گفته‌ی مارتین فوسنگر، استاد زیست‌فناوری در ETH Zurich و از نویسندگان پژوهش، هدف ساخت سامانه‌ای خودکار است که بتواند فعالیت خود را با نیازهای بدن بیمار هماهنگ کند.

پژوهشگران ایمپلنت را روی موش‌های مبتلا به دیابت و چاقی آزمایش کردند. پس از شش هفته، موش‌های دریافت‌کننده‌ی ایمپلنت در مقایسه با گروه درمان‌نشده، قند خون پایدارتری داشتند و به‌طور میانگین ۱۰ درصد از وزن بدنشان را از دست دادند.

به نظر می‌رسد حفظ قند خون در محدوده‌ی طبیعی باعث شده بود سوخت‌وساز بدن موش‌ها بیشتر به سمت مصرف چربی برود. همچنین، تنظیم خودکار فعالیت دستگاه از کاهش بیش‌ازحد قند خون جلوگیری کرد.

بااین‌حال، موفقیت در آزمایش روی موش‌ها و محلول قندی به معنای اثربخشی دستگاه در انسان نیست. پژوهشگران هنوز باید نشان دهند که ایمپلنت می‌تواند مقدار کافی گلوکز را در بدن انسان حذف کند و در استفاده‌ی طولانی‌مدت ایمن و کارآمد باقی بماند.

فوسنگر تأکید می‌کند که این فناوری قرار نیست جایگزین تغذیه‌ی سالم، ورزش یا داروهای موجود شود؛ اما شاید در آینده بتوان از آن در کنار درمان‌های رایج دیابت و چاقی استفاده کرد.

پژوهش در ژورنالScienceمنتشر شده است.