جهان پس از ال‌نینوی شدید اخیر دیگر مثل گذشته نخواهد شد

ال‌نینوی بسیار شدیدی که اکنون در اقیانوس آرام جریان دارد، ممکن است پیامدهایی بسیار طولانی‌تر از خود این پدیده داشته باشد. دانشمندان هشدار می‌دهند که ترکیب ال‌نینوی قدرتمند باگرمایش جهانیمی‌تواند الگوهای آب‌وهوایی برخی مناطق زمین را برای دهه‌ها تغییر دهد و حتی بازگشت آن‌ها به شرایط گذشته را ناممکن کند.

به‌گزارشنیوساینتیستال‌نینوی کنونی به قوی‌ترین نمونه ثبت‌شده تبدیل شده و پیش‌بینی می‌شود در ماه‌های نوامبر یا دسامبر به اوج برسد. هرچند مدل‌های اقلیمی پایان آن را حدود ژوئن ۲۰۲۷ پیش‌بینی می‌کنند، آثارش ممکن است سال‌ها یا حتی دهه‌ها باقی بماند.

جف مسترز، متخصص توفندها، معتقد است ال‌نینوی کنونی می‌تواند مانند برخی نمونه‌های شدید گذشته، تغییرات پایداری در الگوهای اقلیمی ایجاد کند. چنین تغییراتی ممکن است اکوسیستم‌ها و زندگی میلیون‌ها انسانی را که به آن‌ها وابسته‌اند، مختل کند.

یکی از نگران‌کننده‌ترین پیامدهای احتمالی، وقوع خشکسالی شدید در جنگل‌های آمازون است. کاهش بارندگی می‌تواند بخش‌هایی از جنگل‌های باقی‌مانده را نابود و مقدار زیادی دی‌اکسیدکربن وارد جو کند.

خطر به نابودی درختان محدود نمی‌شود. جنگل‌های بارانی بخش بزرگی از رطوبت موردنیاز برای بارش‌های منطقه را از طریق تبخیر و تعرق تأمین می‌کنند. با کاهش پوشش جنگلی، رطوبت کمتری وارد جو می‌شود و بارندگی نیز کاهش می‌یابد. این چرخه ممکن است آمازون را برای همیشه خشک‌تر کند.

ال‌نینوپدیده‌ای طبیعی است که با تغییر الگوهای باد و جابه‌جایی آب‌های گرم اقیانوس آرام شکل می‌گیرد. در شرایط ال‌نینو، آب گرم انباشته‌شده در غرب اقیانوس به‌سمت شرق حرکت می‌کند و دمای سطح آب در بخش‌های مرکزی و شرقی استوایی افزایش می‌یابد.

نگرانی اصلی پژوهشگران فقط شدت ال‌نینو نیست، بلکه وقوع آن در جهانی است که براثر انتشار گازهای گلخانه‌ای، پیش‌تر گرم‌تر شده است. هنگام وقوع ال‌نینو، آب‌های گرم اقیانوس آرام مقدار زیادی گرما به جو منتقل می‌کنند و می‌توانند میانگین دمای جهانی را به‌طور محسوس افزایش دهند.

طبق پیش‌بینی‌های مطرح‌شده، میانگین دمای زمین در سال ۲۰۲۶ ممکن است با رکورد سال ۲۰۲۴ برابری کند و به حدود ۱٫۶ درجه سانتی‌گراد بالاتر از سطح پیشاصنعتی برسد. برای سال ۲۰۲۷ نیز افزایش دما تا ۱٫۷ درجه سانتی‌گراد یا بیشتر پیش‌بینی شده است.

اگر پس از ال‌نینو، پدیده لانینا شکل بگیرد، جذب بیشتر گرما توسط اقیانوس آرام ممکن است دمای جهانی را به‌طور موقت کاهش دهد. بااین‌حال، چنین نوسان‌هایی روند بلندمدت گرمایش زمین را متوقف نمی‌کنند.

پژوهشگران نگران‌اند که جهان به عبور پایدار از آستانه گرمایش ۱٫۵ درجه سانتی‌گرادی نزدیک شده باشد؛ هرچند عبور دمای یک یا چند سال از این مقدار، به‌تنهایی به معنای عبور قطعی از آستانه بلندمدت توافق پاریس نیست.

ال‌نینو با وجود تأثیر گسترده بر اقلیم جهان، پدیده‌ای دائمی نیست. آب گرمی که در سطح اقیانوس آرام گسترش پیدا می‌کند، به‌تدریج پراکنده می‌شود و بخشی از گرمای خود را به جو انتقال می‌دهد. هم‌زمان، فرایندهایی در اعماق اقیانوس رخ می‌دهند که به پایان این وضعیت کمک می‌کنند.

یکی از این فرایندها به امواج عظیم زیرسطحی موسوم به امواج راسبی مربوط می‌شود. این امواج به‌سمت غرب اقیانوس آرام حرکت می‌کنند و پس از رسیدن به مرزهای غربی، بخشی از انرژی آن‌ها به‌شکل امواج کلوین به‌سمت شرق بازمی‌گردد.

رسیدن امواج کلوین سرد به شرق اقیانوس آرام، ضخامت لایه آب گرم را کاهش می‌دهد و به بالاآمدن آب سردتر از اعماق کمک می‌کند. در نتیجه، دمای سطح اقیانوس کاهش می‌یابد و ال‌نینو تضعیف می‌شود.

مایکل مک‌فیدن، پژوهشگر اداره ملی اقیانوسی و جوی آمریکا (NOAA)، می‌گوید آغاز و پایان ال‌نینو حاصل برهم‌کنش فرایندهای متعددی است و به همین دلیل، پیش‌بینی دقیق رفتار آن دشوار است.

برای مثال، ال‌نینوی شدید سال ۱۹۹۷ به‌طور ناگهانی پایان یافت و دمای سطح آب در شرق استوایی اقیانوس آرام تنها درطول یک ماه حدود هشت درجه سانتی‌گراد کاهش پیدا کرد. پس از آن نیز لانینایی قدرتمند و طولانی‌مدت شکل گرفت. در مقابل، ال‌نینوی سال ۲۰۱۵ به‌آرامی فروکش کرد و لانینای پس از آن نسبتاً ضعیف و کوتاه‌مدت بود. به گفته مک‌فیدن، هنوز نمی‌توان مشخص کرد که رویداد کنونی کدام مسیر را دنبال خواهد کرد.

پایان ال‌نینو لزوماً به معنای پایان آثار آن نیست. برخی پیامدها ممکن است چند ماه ادامه داشته باشند و برخی دیگر، تغییراتی طولانی‌مدت در سامانه اقلیمی زمین ایجاد کنند.

برای مثال، اقیانوس هند ممکن است پس از ال‌نینو گرم‌تر شود و احتمال وقوع سیلاب را در مناطق اطراف افزایش دهد. نمونه‌ای از این وضعیت در سال ۱۹۹۸ مشاهده شد؛ زمانی که پس از پایان ال‌نینوی قدرتمند آن سال، بخش‌هایی از حوضه رود یانگ‌تسه در چین با سیلاب‌های ویرانگر روبه‌رو شدند.

اما بزرگ‌ترین نگرانی دانشمندان، احتمال وقوع «تغییر رژیم اقلیمی» است؛ وضعیتی که در آن، الگوهای نسبتاً پایدار آب‌وهوا به شرایطی متفاوت منتقل می‌شوند و ممکن است برای دهه‌ها به حالت پیشین بازنگردند.

به باور پژوهشگران، شدت بیشتر ال‌نینوی کنونی می‌تواند احتمال تغییرات مشابه را افزایش دهد و برخی اجزای سامانه اقلیمی زمین را به آستانه‌هایی نزدیک کند که عبور از آن‌ها ممکن است پیامدهایی طولانی‌مدت داشته باشد. بااین‌حال، هنوز نمی‌توان با قطعیت گفت که ال‌نینوی کنونی چه تغییرات پایداری ایجاد خواهد کرد یا کدام مناطق بیشترین آسیب را خواهند دید.

جف مسترز هشدار می‌دهد که تمدن امروزی تا حد زیادی با اقلیم قرن بیستم سازگار شده است. بنابراین، تغییرات ناگهانی و پایدار در الگوهای اقلیمی می‌تواند هزینه‌های اقتصادی و اجتماعی سنگینی داشته باشد و زندگی جوامع انسانی را مختل کند.

حتی اگر ال‌نینوی کنونی طبق پیش‌بینی‌ها در سال ۲۰۲۷ پایان یابد، ممکن است برخی مناطق جهان دیگر به شرایط اقلیمی گذشته بازنگردند.