دانشمندان معمای طوفان فضایی مرموز دهه ۱۸۴۰ را حل کردند

سال‌ها تصور می‌شد رویداد کارینگتون در سال ۱۸۵۹ نخستین طوفان شدید فضایی ثبت‌شده در تاریخ بوده است؛ طوفانی خورشیدی که باعث ایجاد شفق‌های قطبی گسترده و اختلال در سامانه‌های تلگرافی شد. اما گزارشی قدیمی در مجله‌ی نیچر نشان می‌داد که شاید چند سال قبل‌تر، یک طوفان ژئومغناطیسی باعث اختلال در فناوری‌های زمینی شده باشد.

گزارش یادشده که در سال ۱۸۷۱ منتشر شده بود، از «اختلال مغناطیسی بسیار شدید» در اکتبر ۱۸۴۱ خبر می‌داد. طبق این روایت، طوفان باعث شد حرکت یک قطار سریع‌السیر در شهر اکستر در جنوب انگلستان ۱۶ دقیقه به تأخیر بیفتد، زیرا اپراتور تلگراف راه‌آهن نمی‌توانست تشخیص دهد مسیر قطار خالی است یا قطار دیگری در آن قرار دارد.

اگر تاریخ یادشده درست باشد، این حادثه می‌تواند قدیمی‌ترین نمونه‌ی شناخته‌شده از اثر آب‌وهوای فضایی بر فناوری محسوب شود. اما پژوهشگران دانشگاه لنکستر با بررسی اسناد تاریخی دریافتند سال ۱۸۴۱ نمی‌تواند تاریخ صحیح باشد.

مشکل این بود که خط راه‌آهنی که در گزارش به آن اشاره شده بود، هنوز در آن زمان وجود نداشت. شرکت راه‌آهن «ساوث دوون ریل‌وی» ساخت مسیر بین اکستر و پلیموث را چند سال بعد آغاز کرد و بخش مربوطه در سال ۱۸۴۶ افتتاح شد؛ یعنی پنج سال پس از تاریخ اعلام‌شده در گزارش نیچر.

پژوهشگران سپس سراغ داده‌های علمی قدیمی رفتند. آن‌ها ثبت‌های رصدخانه‌ی مغناطیسی گرینویچ در لندن را بررسی کردند و دریافتند در ۱۸ اکتبر ۱۸۴۸ یک فعالیت شدید ژئومغناطیسی رخ داده بود. گزارش‌های روزنامه‌های همان دوره و مشاهده‌ی لکه‌های خورشیدی توسط اخترشناس بریتانیایی تمپل شوالیه نیز وقوع یک رویداد خورشیدی قوی در همان زمان راتأیید می‌کردند.

بررسی جدول‌های زمانی راه‌آهن نیز نشان داد قطار سریع‌السیر ساعت ۱۰:۰۵ شب اکستر در فاصله‌ی سال‌های ۱۸۴۸ تا ۱۸۴۹ در این مسیر حرکت می‌کرد. به همین دلیل، پژوهشگران نتیجه گرفتند حادثه‌ی توصیف‌شده در گزارش قدیمی احتمالاً واقعاً اتفاق افتاده، اما سال آن به دلیل اشتباه تایپی ۱۸۴۱ ثبت شده است.

پژوهشگران همچنین تلاش کردند نویسنده‌ی ناشناس گزارش نیچر را شناسایی کنند. بررسی نسخه‌ی اولیه‌ی مقاله نشان داد که روی آن نام «N. J. Holmes» نوشته شده بود. آن‌ها احتمال می‌دهند نویسنده ناتانیل جان هولمز، مهندس برق بریتانیایی و فعال در توسعه‌ی کابل‌های تلگراف زیردریایی، بوده باشد.

هولمز به موضوعات مرتبط با خورشید علاقه داشت و با نورمن لاکیر، سردبیر وقت نیچر، ارتباط کاری داشت. او درباره‌ی اثرات طیف خورشید سخنرانی‌هایی ارائه کرده بود و با پژوهش‌های مرتبط با فعالیت‌های خورشیدی آشنا بود.

مطالعه جدید اهمیت بررسی رویدادهای قدیمی آب‌وهوای فضایی را نشان می‌دهد. طوفان‌های خورشیدی می‌توانند جریان‌های الکتریکی بزرگی در زمین ایجاد کنند و روی فناوری‌هایی مانند شبکه‌های برق، ماهواره‌ها و سیستم‌های ارتباطی اثر بگذارند.

پژوهشگران می‌گویند بررسی چنین رخدادهایی به دانشمندان کمک می‌کند شدت طوفان‌های خورشیدی گذشته را بهتر بشناسند و برای محافظت از فناوری‌های امروزی در برابر رویدادهای مشابه آماده‌تر شوند.

با اصلاح تاریخ گزارش اکستر، قدیمی‌ترین نمونه‌ی مستند از تأثیر آب‌وهوای فضایی بر فناوری اکنون به مارس ۱۸۴۷ بازمی‌گردد؛ زمانی که یک شفق قطبی شدید باعث ایجاد جریان‌های الکتریکی غیرعادی و اختلال در سامانه‌های تلگراف راه‌آهن میدلند شد.

پژوهش در ژورنالSpace Weatherمنتشر شده است.