معمای ۹۰ ساله باز هم حل‌ نشد؛ جست‌وجوگران هواپیمای آملیا ارهارت دست خالی برگشتند

نزدیک به ۹۰ سال از ناپدیدشدن مرموزآملیا ارهارتخلبان پیشگام آمریکایی، بر فراز اقیانوس آرام می‌گذرد؛ اما هنوز هیچ‌کس نمی‌داند هواپیمای او دقیقاً کجا سقوط کرده است. در طول دهه‌ها، گروه‌های مختلف میلیون‌ها دلار برای حل این معما هزینه کرده‌اند و بارها تصور شده که بقایای هواپیما پیدا شده است. بااین‌حال، تمام جست‌وجوها تاکنون بی‌نتیجه مانده‌اند.

اکنون تازه‌ترین عملیات اکتشافی نیز به سرنوشت تلاش‌های قبلی دچار شده است. گروهی از پژوهشگران آمریکایی که برای یافتن لاکهید ۱۰-ای الکترا، هواپیمای ارهارت به جزیره‌ای دورافتاده در اقیانوس آرام رفته بودند، اعلام کردند هیچ مدرک قطعی از بقایای هواپیما پیدا نکرده‌اند.

به‌گزارشنیویورک‌تایمزپژوهشگران پیش‌تر در تصاویر ماهواره‌ای جسمی براق و Y‌شکل مشاهده کرده بودند که احتمال می‌دادند قطعه‌ای فلزی از هواپیمای گمشده باشد. اما بررسی میدانی نشان داد این جسم احتمالاً مجموعه‌ای از درختان بوده که با لایه‌ای سخت و براق از ماسه‌های مرجانی پوشیده شده‌اند.

ریک پتیگرو، یکی از اعضای گروه اکتشافی، در ویدیویی از محل جست‌وجو گفت: «این معما از ۹۰ سال پیش ادامه دارد و همچنان حل‌نشده باقی مانده است.»

این نخستین‌بار نیست که جست‌وجوگران با وجود یافتن سرنخ‌های امیدوارکننده‌ی اولیه، دست خالی برمی‌گردند. در یکی از تلاش‌های قبلی نیز ساختاری صخره‌ای در اعماق اقیانوس با بقایای هواپیما اشتباه گرفته شده بود.

آملیا ارهارت ۲۴ ژوئیه‌ی ۱۸۹۷ در شهر اچیسون ایالت کانزاس آمریکا متولد شد. او در خانواده‌ای بزرگ شد که پدرش وکیل و پدربزرگش قاضی بود. ارهارت پس از تحصیل در شیکاگو، در سال ۱۹۱۸ راهی تورنتو شد و به‌عنوان دستیار پرستار در بیمارستانی نظامی مشغول به کار شد.

ارهارت در سال‌های بعد رکوردهای متعددی ثبت کرد و به یکی از مشهورترین چهره‌های صنعت هوانوردی تبدیل شد. براساس اطلاعات موزه‌ی ملی هوافضای مؤسسه‌ی اسمیتسونین، او در سال ۱۹۲۲ نخستین زنی شد که با هواپیما به ارتفاع ۱۴هزار فوت یا حدود ۴۲۶۷ متر رسید. در سال ۱۹۲۸ نیز به‌عنوان نخستین زن مسافر از اقیانوس اطلس عبور کرد و چهار سال بعد، در سال ۱۹۳۲، موفق شد همین مسیر را به‌تنهایی پرواز کند.

اما بلندپروازانه‌ترین هدف ارهارت هنوز باقی مانده بود: او می‌خواست نخستین زنی باشد که با پرواز در مسیری نزدیک به خط استوا، دور کره‌ی زمین را می‌پیماید.

در سال ۱۹۳۷، ارهارت به همراه فرد نونان، ناوبر باتجربه‌ی خود، سفر دور دنیا را آغاز کرد. آن‌ها در یکی از آخرین مراحل سفر از پاپوآ گینه‌ی نو به مقصد جزیره‌ی کوچک هاولند در اقیانوس آرام پرواز کردند، اما هرگز به مقصد نرسیدند.

جزیره‌ی هاولند حدود ۶۴۴ کیلومتر در شمال‌غرب جزیره‌ی مرجانی نیکومارورو قرار دارد؛ مکانی که امروزه یکی از مهم‌ترین نقاط مورد توجه جست‌وجوگران هواپیمای ارهارت است.

ارهارت هنگام ناپدیدشدن تنها ۳۹ سال داشت. پس از آنکه تلاش‌ها برای یافتن او و نونان به نتیجه نرسید، سرانجام در سال ۱۹۳۹ مرگ وی رسماً اعلام شد. با وجود گذشت نزدیک به یک قرن، سرنوشت دقیق هواپیما و سرنشینانش همچنان نامشخص است.

ناپدیدشدن آملیا ارهارت و فرد نونان در سال ۱۹۳۷ یکی از گسترده‌ترین عملیات‌های جست‌وجوی هوایی و دریایی آن دوران را رقم زد.

دولت آمریکا به مدت دو هفته منطقه‌ای از اقیانوس آرام به وسعت تقریباً ایالت تگزاس را جست‌وجو کرد. هزینه‌ی این عملیات بیش از چهار میلیون دلار بود؛ مبلغی قابل‌توجه برای آن دوران که با وجود گستردگی جست‌وجوها، به کشف هیچ نشانه‌ی قطعی از هواپیما منجر نشد.

پژوهشگران این سازمان فرضیه‌ای را دنبال می‌کنند که براساس آن، ارهارت و نونان احتمالاً پس از ناکامی در رسیدن به جزیره‌ی هاولند، توانسته‌اند هواپیمای خود را در نیکومارورو فرود بیاورند. طبق این فرضیه، آن‌ها ممکن است مدتی به‌عنوان بازماندگان گرفتار در جزیره زندگی کرده و سرانجام همان‌جا جان باخته باشند. بااین‌حال، تاکنون شواهد قطعی برای اثبات این سناریو پیدا نشده است.

در سال ۲۰۱۲، سازمان TIGHAR عملیات جست‌وجویی به ارزش ۲٫۲ میلیون دلار ترتیب داد که حمایت علنی هیلاری کلینتون، وزیر امور خارجه‌ی وقت آمریکا را نیز به همراه داشت. این عملیات به یافتن هواپیما منجر نشد. حتی تصویری که با استفاده از سونار از جسمی ناشناس در زیر آب ثبت شده بود، نتوانست مدرک معتبری برای اثبات کشف بقایای هواپیما فراهم کند.

هفت سال بعد، در سال ۲۰۱۹، رابرت بالارد، کاوشگری که به‌دلیل کشف بقایای کشتی تایتانیک شهرت دارد، به جست‌وجوی هواپیمای ارهارت پیوست. بالارد یک عملیات دوهفته‌ای با هزینه‌ی چند میلیون دلار را هدایت کرد، اما گروه او نیز بدون یافتن نشانه‌ای از هواپیما به کار خود پایان داد.

در سال ۲۰۲۴، خبر کشف احتمالی هواپیمای آملیا ارهارت بار دیگر توجه رسانه‌ها را جلب کرد. تونی رومئو، مدیرعامل شرکت دیپ سی ویژن، اعلام کرد گروه او در جریان عملیات اکتشافی ۱۱ میلیون دلاری، تصویری سونار از جسمی ناشناس در اعماق اقیانوس آرام ثبت کرده است.

جسم کشف‌شده در عمق حدود ۴٫۸ کیلومتری آب و در محدوده‌ای به شعاع ۱۶۱ کیلومتر از جزیره‌ی هاولند قرار داشت. شکل جسم در تصویر سونار به هواپیما شباهت داشت و همین موضوع باعث شد احتمال کشف بقایای لاکهید الکترا مطرح شود. اما این امید چندان دوام نیاورد. شرکت دیپ سی ویژن بعدها در شبکه‌های اجتماعی اعلام کرد آنچه تصور می‌کرد بقایای هواپیما باشد، در واقع ساختار طبیعی صخره‌ای بوده است.

در سال ۲۰۲۵، پرونده‌ی ناپدیدشدن ارهارت بار دیگر مورد توجه دولت آمریکا قرار گرفت. دونالد ترامپ از دولت فدرال خواست تمام اسناد محرمانه‌ی باقی‌مانده درباره‌ی این خلبان را از حالت محرمانه خارج کند. مجموعه‌ی مورد اشاره بیش از ۴۶۰۰ صفحه سند را شامل می‌شد.

تازه‌ترین تلاش برای کشف هواپیمای ارهارت با عنوان پروژه‌ی «جسم تارایا» انجام شد. این عملیات حاصل همکاری مؤسسه‌ی میراث باستان‌شناسی، بنیاد پژوهشی دانشگاه پردو و دانشگاه پردو بود.

هدف اصلی پژوهشگران بررسی جسمی ناشناس در جزیره‌ی مرجانی نیکومارورو بود که نخستین‌بار در سال ۲۰۲۰ در تصاویر ماهواره‌ای مشاهده شده بود. جسم موردنظر سطحی بازتابنده داشت و از بالا شبیه قطعه‌ای فلزی به نظر می‌رسید. پژوهشگران احتمال می‌دادند این قطعه به هواپیمای گمشده‌ی ارهارت تعلق داشته باشد.

بااین‌حال، همه‌ی پژوهشگران به فرضیه‌ی وجود قطعه‌ای از هواپیما در تصاویر ماهواره‌ای خوش‌بین نبودند. ریک گیلسپی، مدیر باسابقه‌ی سازمان TIGHAR، پیش از اعزام گروه اکتشافی گفته بود جسم مشاهده‌شده به احتمال زیاد یک درخت افتاده است.

وقتی گروه ۱۷ نفره‌ی جست‌وجو در اکتبر ۲۰۲۶ به نیکومارورو رسید، شرایط محل نسبت به تصاویر ماهواره‌ای تغییر کرده بود. بخش بزرگی از موادی که در تصاویر قبلی مشاهده می‌شدند، بر اثر حرکت آب شسته و جابه‌جا شده بودند. تنها بخش کوچک‌تری به شکل حرف Y در محل باقی مانده بود. بررسی این قطعه نیز نتیجه‌ای متفاوت با انتظار پژوهشگران داشت.

گروه اکتشافی در بیانیه‌‌ای در ۱۹ اکتبر اعلام کرد جسم موردنظر احتمالاً مجموعه‌ای از درختان بوده که با ترکیبی سخت‌شده از ماسه‌های مرجانی پوشیده شده‌اند. سطح براق همین پوشش باعث شده بود جسم در تصاویر ماهواره‌ای شبیه فلز به نظر برسد. پژوهشگران تأکید کردند که هیچ مدرک قطعی از بقایای هواپیمای ارهارت پیدا نکرده‌اند.

بی‌نتیجه‌ماندن تازه‌ترین عملیات به معنای کنارگذاشتن تمام فرضیه‌های موجود نیست. اعضای گروه جست‌وجوی جسم تارایا می‌گویند با وجود اینکه جسم موردنظر ارتباطی با هواپیما نداشته است، همچنان از فرضیه‌ی سازمان TIGHAR حمایت می‌کنند. براساس این فرضیه، ارهارت و نونان ممکن است پس از فرود در جزیره‌ی نیکومارورو برای مدتی زنده مانده باشند و سرانجام همان‌جا جان باخته باشند.

اما سناریوی یادشده هنوز اثبات نشده و هیچ‌یک از عملیات‌های اکتشافی نتوانسته‌اند بقایای تأییدشده‌ی هواپیما را کشف کنند. در طول دهه‌ها، تصاویر سونار، مشاهدات ماهواره‌ای و بررسی‌های میدانی بارها امید به حل معما را زنده کرده‌اند؛ اما هر بار بررسی‌های دقیق‌تر نشان داده‌اند شواهد به‌اندازه‌ی کافی معتبر نیستند.

با گذشت نزدیک به ۹۰ سال از آخرین پرواز آملیا ارهارت، محل دقیق هواپیمای او و سرنوشت نهایی دو سرنشین همچنان یکی از معماهای حل‌نشده‌ی تاریخ هوانوردی باقی مانده است.