آیا فلوراید در آب آشامیدنی روی مغز تاثیر منفی دارد؟ پژوهشی تازه پاسخ می‌دهد

افزودن فلوراید به آب آشامیدنی یکی از روش‌های شناخته‌شده برای کاهش پوسیدگی دندان است، اما نگرانی درباره تأثیر احتمالی این ماده بر سلامت مغز، از سال‌ها پیش بحث‌برانگیز شده است. پژوهشی تازه با بررسی اطلاعات حدود ۲۵۰۰ سالمند ایرلندی نشان می‌دهد که مواجهه چند ده‌ساله با فلوراید موجود در آب آشامیدنی، با عملکرد شناختی ضعیف‌تر در سالمندی ارتباط معناداری ندارد.

به‌گزارشساینس‌آلرتپژوهشگران کالج ترینیتی دوبلین در مطالعه‌ای تازه داده‌های «مطالعه طولی سالمندی ایرلند» (TILDA) را تجزیه‌وتحلیل کردند. شرکت‌کنندگان به‌طور میانگین ۶۵ سال داشتند و پژوهشگران توانستند سابقه مواجهه آن‌ها با آب آشامیدنی فلورایددار را در دست‌کم ۵۰ سال از زندگی‌شان برآورد کنند.

ایرلند از سال ۱۹۶۴ برنامه افزودن فلوراید به آب آشامیدنی را در سطح ملی اجرا کرده است. بااین‌حال، تفاوت غلظت فلوراید در منابع آب مناطق مختلف این کشور، فرصتی برای پژوهشگران فراهم کرد تا ارتباط میان میزان مواجهه با این ماده و عملکرد مغز را در طول زندگی بررسی کنند.

نتایج نشان داد که تفاوت میزان مواجهه با فلوراید، ارتباط معناداری با عملکرد شناختی شرکت‌کنندگان ندارد. به عبارت دیگر، افرادی که برای چندین دهه در معرض غلظت‌های بالاتر فلوراید موجود در آب آشامیدنی قرار داشتند، در آزمون‌های شناختی لزوماً عملکرد ضعیف‌تری نسبت به سایر افراد نشان ندادند.

یکی از پرسش‌های مهم درباره فلوراید، تأثیر احتمالی آن بر مغز درحال رشد کودکان است. پژوهشگران در مطالعه جدید، گروهی از شرکت‌کنندگان را نیز بررسی کردند که در پنج سال نخست زندگی خود در معرض آب آشامیدنی فلورایددار قرار گرفته بودند.

نتایج این بخش نیز ارتباطی میان مواجهه با فلوراید در اوایل کودکی و عملکرد شناختی در سنین بالاتر نشان نداد. بااین‌حال، تنها ۱۲۴ نفر، معادل پنج درصد شرکت‌کنندگان، در این گروه قرار داشتند. به همین دلیل، پژوهشگران تأکید می‌کنند که تعداد محدود افراد، نتیجه‌گیری قطعی درباره پیامدهای مواجهه با فلوراید در سال‌های ابتدایی زندگی را دشوار می‌کند.

نبود ارتباط معنادار در مطالعه جدید، به معنای اثبات بی‌خطر بودن فلوراید در تمام غلظت‌ها و برای تمام گروه‌های سنی نیست. پژوهشگران صرفاً نشان داده‌اند که در جمعیت بررسی‌شده، شواهدی از ارتباط میان میزان مواجهه با فلوراید و عملکرد شناختی ضعیف‌تر پیدا نکرده‌اند.

همچنین، ازآنجاکه پژوهش ماهیت مشاهده‌ای دارد، نتایج آن به‌تنهایی نمی‌تواند وجود یا نبود رابطه علت‌ومعلولی میان مصرف فلوراید و سلامت مغز را اثبات کند.

یافته‌های مطالعه جدید با نتایج برخی پژوهش‌های پیشین همخوانی دارد که آن‌ها نیز ارتباطی میان مصرف آب آشامیدنی فلورایددار و عملکرد شناختی پیدا نکرده بودند. بااین‌حال، تمام تحقیقات به نتایج مشابهی نرسیده‌اند.

برای مثال، دو مطالعه در چین ارتباطی میان مواجهه با فلوراید و اختلال شناختی در سالمندان گزارش کردند. البته این پژوهش‌ها به مواجهه بیش‌ازحد با فلوراید مربوط بودند و شرایط بررسی‌شده در آن‌ها با غلظت‌های متعارف فلوراید در آب آشامیدنی تفاوت داشت.

فراتحلیلی در سال ۲۰۲۵ نیز ارتباط میان مواجهه با فلوراید و کاهش نمرات بهره هوشی کودکان را گزارش کرد. بااین‌حال، بخشی از مطالعات بررسی‌شده در آن پژوهش به غلظت‌هایی بالاتر از مقادیر معمول فلوراید در برنامه‌های فلورایدزنی آب آشامیدنی مربوط بودند.

تفاوت در مقدار فلوراید، سن افراد هنگام مواجهه و روش اندازه‌گیری عملکرد شناختی، از عواملی هستند که باید هنگام مقایسه نتایج مطالعات در نظر گرفته شوند. بنابراین، یافته‌های مربوط به مواجهه با غلظت‌های بسیار بالا را نمی‌توان مستقیماً به مصرف آب آشامیدنی با غلظت‌های کنترل‌شده تعمیم داد.

با وجود این اختلاف‌نظرها، نقش فلوراید در کاهش پوسیدگی دندان به‌خوبی شناخته شده است. مایکل کرو، پژوهشگر دندان‌پزشکی در کالج ترینیتی دوبلین، می‌گوید افزودن فلوراید به آب آشامیدنی یکی از مؤثرترین روش‌های کاهش پوسیدگی دندان در سطح جمعیت بوده و شواهد بلندمدت جدید از ایرلند نشان می‌دهد که این اقدام با افت قابل‌شناسایی عملکرد شناختی همراه نبوده است.

پژوهش جدید شواهد بیشتری درباره ایمنی فلوراید در غلظت‌های متعارف ارائه می‌دهد، اما به پرسش‌های مربوط به اثرات احتمالی مواجهه در دوران جنینی و کودکی یا مصرف مقادیر بالاتر فلوراید پاسخ قطعی نمی‌دهد. برای بررسی این موضوعات، همچنان به مطالعات بیشتری نیاز است.

پژوهش در ژورنالJournal of Dental Researchمنتشر شده است.