بزرگ‌ترین چنگال تاریخ یک متر طول داشت؛ اما کاربردش آن چیزی نبود که فکر می‌کنید

حدود ۷۰ میلیون سال پیش، در سرزمین مغولستان امروزی، دایناسوری زندگی می‌کرد که چنگال‌هایش از هر جانور خشکی‌زی شناخته‌شده‌ای بلندتر بود. این موجود با چنگال‌هایی داس‌مانند به طول بیش از یک متر، ظاهری ترسناک داشت؛ اما برخلاف آنچه انتظار می‌رود، شکارچی نبود و از گیاهان تغذیه می‌کرد.

آن جانور عجیب، به گروهی از دایناسورهای پردار و گیاه‌خوار به نام تریزینوسورس‌ها (Therizinosaurus) تعلق داشت. اعضای این گروه گردن‌هایی بلند، سرهایی کوچک، شکم‌هایی بزرگ و چنگال‌هایی غیرمعمول داشتند. ترکیب ویژگی‌های ظاهری آن‌ها چنان عجیب بود که برخی دیرینه‌شناسان از آن‌ها با عنوان «فرانکنشتاین دایناسورها» یاد می‌کنند.

دارلا زلنیتسکی، دیرینه‌شناس دانشگاه کلگری کانادا، تریزینوسورس‌ها را یکی از عجیب‌ترین نمونه‌های تکامل در میان دایناسورها توصیف می‌کند. به گفته‌ی او، ساختار بدن این جانوران ترکیبی از ویژگی‌های زرافه، پاندا و تنبل را تداعی می‌کرد.

یکی از شگفت‌انگیزترین ویژگی‌های تریزینوسورس‌ها، چنگال‌های بسیار بزرگ آن‌ها بود. در میان اعضای این گروه، گونه‌ی تریزینوسوروس چلونی‌فورمیس (Therizinosaurus cheloniformis)بلندترین چنگال‌ها را داشت که براساس برآورد دیرینه‌شناسان، طولشان به حدود یک متر می‌رسید. بااین‌حال، برخلاف ظاهر ترسناک چنگال‌ها، شواهد نشان می‌دهند که کاربرد اصلی آن‌ها احتمالاً شکار یا کشتن جانوران دیگر نبوده است.

زلنیتسکی توضیح می‌دهد که تریزینوسوروس‌ها می‌توانستند از چنگال‌های خود برای پایین‌کشیدن شاخه‌های درختان، جابه‌جایی گیاهان و دسترسی به برگ‌ها استفاده کنند. احتمال دارد این ساختارها در دفاع از خود یا نمایش‌های رفتاری نیز کاربرد داشته باشند. پژوهشگران حتی احتمال می‌دهند که چنگال‌های غول‌پیکر تریزینوسوروس بیش از آنکه ابزارهایی کاربردی باشند، برای نمایش تکامل یافته بودند.

درپژوهشیکه سال ۲۰۲۳ در مجله‌ی Communications Biology منتشر شد، دانشمندان عملکرد مکانیکی چنگال‌های گونه‌های مختلف تریزینوسورس را بررسی کردند. نتایج نشان داد چنگال‌های بسیار بلند تریزینوسوروس از نظر مکانیکی عملکرد مشخصی ندارند.

نویسندگان پژوهش پیشنهاد کردند که آن چنگال‌ها ممکن است بیشتر برای ترساندن جانوران دیگر یا جلب‌توجه جفت به کار می‌رفته‌اند. به بیان دیگر، ظاهر چشمگیر آن‌ها احتمالاً از کارایی فیزیکی‌شان مهم‌تر بوده است.

پژوهش‌های جدید درباره‌ی تریزینوسورس‌ها نشان می‌دهند که تنوع ظاهری این گروه حتی بیشتر از چیزی بوده که دانشمندان تصور می‌کردند.

به‌گزارشآی‌اف‌ال‌ساینسگروهی از دیرینه‌شناسان، از جمله زلنیتسکی، به‌تازگی گونه‌ی جدیدی به نام دایونیکوس تسوگت‌باتاری(Duonychus tsogtbaatari)را توصیف کرده‌اند که حدود ۹۰ میلیون سال پیش در مغولستان زندگی می‌کرد. این دایناسور برخلاف بیشتر تریزینوسورس‌ها که سه انگشت در هر دست داشتند، تنها دو انگشت داشت. هر دو انگشت نیز به چنگال‌هایی بزرگ و خمیده مجهز بودند.

یوشیتسوگو کوبایاشی، پژوهشگر دانشگاه هوکایدو ژاپن، می‌گوید نمونه‌ی کشف‌شده در واقع چنگالی واقعی از دوران زندگی دایناسور است، نه صرفاً استخوانی که از آن باقی مانده باشد. کشف چنین فسیلی به دانشمندان کمک می‌کند ساختار واقعی چنگال‌ها و کاربرد احتمالی آن‌ها را با دقت بیشتری بررسی کنند.

تریزینوسورس‌ها نمونه‌ی جالبی از تفاوت میان ظاهر و رفتار جانوران منقرض‌شده هستند. چنگال‌هایی که در نگاه نخست سلاح‌هایی مرگبار به نظر می‌رسند، ممکن است در واقع برای تغذیه، دفاع یا حتی جلب جفت به کار رفته باشند. بااین‌حال، کاربرد دقیق چنگال‌های غول‌پیکر تریزینوسورس هنوز به‌طور قطعی مشخص نشده است.