کشف نخستین ردپای شناخته‌شده پستانداران در جنوبگان با قدمت ۵۴ میلیون سال

فسیل‌ها، ردپاها و مسیرها، می‌توانند سرنخ‌های مهمی درباره‌ی زیستگاه، زادآوری و پراکندگی جانوران باستانی ارائه دهند، اما سوابق فسیلی جنوبگان همیشه در این زمینه کم‌رمق بوده است. اکنون، کشف ردپای فسیل‌شده‌ای، دریچه‌ای تازه‌ را به بحث همیشگی درباره‌ی پستانداران باستانی و گستره‌ی حضور آن‌ها باز کرده است.

به‌گزارشآی‌اف‌ال‌ساینسردپای فسیلی کوچک در جزیره‌ی کینگ جورج در جنوبگان، نخستین شواهد مستقیم از حضور پستانداران خشکی‌زی در دوره‌ی ائوسن این قاره را ارائه می‌دهد. ردپا که حدود ۵۴ میلیون سال قدمت دارد، قدیمی‌ترین مدرک شناخته‌شده از حضور پستانداری گوشت‌خوار در جنوبگان محسوب می‌شود.

ردپا در «سازند فسیل هیل» در شبه‌جزیره فیلدز، جزیره‌ی کینگ جورج، واقع در جزایر شتلند جنوبی، پیدا شده است. پژوهشگران با استفاده از روش تاریخ‌گذاری رادیومتریک آرگون-۴۰ و آرگون-۳۹، سن سنگ‌های مرتبط با ردپا را ۵۴٫۶۶ میلیون سال با عدم قطعیت ±۰٫۵۶ میلیون سال تخمین زدند؛ یعنی ردپا به دوره‌ی یپرسین در اوایل عصر ائوسن تعلق دارد.

پژوهشگران با توجه به اندازه ردپاها و سه بالشتک گرد انگشتان پا و با استفاده از یک فرمول، توانستند اندازه جانوری را که این ردپاها را بر جای گذاشته است تخمین بزنند؛ براین اساس، وزن این جانور حدود ۱٫۳ کیلوگرم برآورد می‌شود.

محاسبه اندازه بدن صاحب ردپا برای پژوهشگران اهمیت داشت؛ زیرا به آن‌ها کمک می‌کند مشخص کنند کدام جانوران نمی‌توانسته‌اند ردپاها را ایجاد کرده باشند؛ ازجمله تریان‌ها (therians) که معمولاً پستانداران گیاه‌خوار بسیار بزرگ‌تر بودند و شگفت‌بندان (xenarthrans). در میان شگفت‌بندان، تنبل‌های زمینی قرار داشتند که براساس سوابق فسیلی از جنوبگان، احتمالاً در این منطقه به وزنی حدود ۱۰ کیلوگرم می‌رسیدند و ردپاهایی کاملاً متفاوت داشتند.

تک‌سوراخ‌سانان (monotremes) که در اوایل عصر ائوسن در استرالیا زندگی می‌کردند، از جمله نوک‌اردکی‌ها (platypuses) نیز به‌احتمال زیاد ردپاهایی به‌مراتب متفاوت بر جای می‌گذاشتند و بنابراین می‌توان آن‌ها را از فهرست سازندگان ردپا کنار گذاشت.

در عوض، گروه پژوهشی باور دارد که ردپا را گونه‌ای از اسپاراسودونت‌ها (sparassodonts) بر جای گذاشته است؛ گروهی اصلی از شکارچیان پستاندار در آمریکای جنوبی که از نظر تئوری می‌توانسته‌اند از طریق پل خشکی از آمریکای جنوبی به جنوبگان عبور کنند.

اسپاراسودونت‌ها از شکارچیان اصلی پستاندار در آمریکای جنوبی بودند و برخی از اعضای کوچک این گروه از نظر اندازه و شکل بدن با جانوری که می‌توانسته چنین ردی بر جای بگذارد، سازگارند. همچنین، وجود ارتباط خشکی میان آمریکای جنوبی و جنوبگان در آن دوره، مسیر بالقوه‌ای برای پراکندگی جانوران خشکی‌زی میان دو منطقه فراهم می‌کرد. بااین‌حال، پژوهشگران تأکید دارند که شواهد موجود به‌تنهایی اثبات نمی‌کند که سازنده‌ی ردپا حتماً یک اسپاراسودونت بوده؛ بلکه فقط محتمل‌ترین تفسیر موجود است.

یافته‌ی جدید از این جهت اهمیت دارد که پیش‌تر، شواهد شناخته‌شده از پستانداران خشکی‌زی پالئوژن در جنوبگان عمدتاً به جزیره‌ی سیمور محدود بود و بیشتر شامل دندان‌های جداشده و بقایای اسکلتی پراکنده می‌شد. ردپای جدید در جزیره کینگ جورج، نخستین مدرک مستقیم از پستانداری خشکی‌زی در دوره‌ی ائوسن، خارج از جزیره‌ی سیمور را فراهم می‌کند و نشان می‌دهد زیست‌بوم‌های خشکی جنوبگان در آن زمان تنوع بیشتری داشته‌اند.

ردپا همچنین قدیمی‌ترین مدرک ردپایی از یک پستاندار گوشت‌خوار در جنوبگان است. به گفته‌ی هکتور مانسیا ورا، نویسنده‌ی اصلی پژوهشی که کشف جدید را گزارش کرده است، چنین یافته‌ای به درک بهتر شبکه‌ی غذایی جنوبگان، پیش از تغییرات اقلیمی و آغاز عصر یخبندان در این قاره کمک می‌کند.

گزارش یافته‌ها در مجله‌یPolar Biologyمنتشر شده است.