پرتاب پانزدهم استارشیپ؛ اسپیس‌ایکس در آستانه نخستین بازگشت کامل از مدار زمین

شرکت اسپیس‌ایکس پانزدهمین مأموریت آزمایشی استارشیپ را با هدف بازگرداندن فضاپیما از مدار زمین به همان برج پرتاب در پایگاه استاربیس در جنوب ایالت تگزاس انجام داد.

سرویس هوافضای تک‌ناکموفقیت در این آزمایش می‌تواند گام مهمی در برنامه ایلان ماسک برای ساخت سامانه موشکی کاملا قابل استفاده مجدد باشد.

استارشیپ از دو بخش اصلی تشکیل شده است، که شامل بوستر سوپر هوی در قسمت پایین و فضاپیمای حمل محموله و سرنشین در قسمت بالا می‌شود. این مجموعه با ارتفاعی معادل یک ساختمان ۴۰ طبقه، از تأسیسات اسپیس‌ایکس در نزدیکی براونزویل و ساحل خلیج مکزیک به فضا پرتاب شد. بخش فوقانی بدون سرنشین بود و محموله‌ای از ماهواره‌های اینترنتی استارلینک را حمل می‌کرد.

اسپیس‌ایکس اعلام کرد که بخش فوقانی حدود ۲۷ دقیقه پس از پرتاب به مدار زمین رسید. همچنین این شرکت توانست هر ۲۶ ماهواره استارلینک را در دو ساعت نخست مأموریت با موفقیت در مدار مستقر کند. با وجود این‌ تلاش برای بازیابی بوستر سوپر هوی مطابق برنامه پیش نرفت و یکی از هدف‌های مهم این پرواز محقق نشد.

انفجار بوستر سوپر هوی در مسیر بازگشت

اسپیس‌ایکس قصد داشت پس از جداسازی دو بخش موشک استارشیپ، بوستر سوپر هوی را به برج پرتاب بازگرداند. طبق این برنامه، بازوهای مکانیکی عظیم برج موسوم به «چاپستیک» باید بوستر را هنگام نزدیک شدن به محل پرتاب در هوا می‌گرفتند. این روش امکان بازیابی موشک بدون نیاز به فرود روی پایه‌های مستقل را فراهم می‌کند.

اما سوپر هوی چند دقیقه پس از پرتاب از مسیر بازگشت مورد انتظار منحرف شد و به سمت خلیج مکزیک حرکت کرد. بوستر برای مدت کوتاهی در نزدیکی سطح آب در هوا معلق ماند و سپس منفجر شد. هنگام انتشار گزارش رویترز، علت این تغییر مسیر و انفجار مشخص نبود. به همین دلیل، چهارمین تلاش اسپیس‌ایکس برای گرفتن بوستر با بازوهای برج به شکست انجامید.

این شرکت پیش‌تر در سه پرواز آزمایشی توانسته بود سوپر هوی را با همین سامانه بازیابی کند. آخرین موفقیت در این زمینه به مارس ۲۰۲۵ بازمی‌گردد. فناوری گرفتن بوستر بخشی از تلاش اسپیس‌ایکس برای کاهش هزینه پرتاب‌ها و آماده‌سازی سریع‌تر تجهیزات برای مأموریت‌های بعدی است.

اسپیس‌ایکس با موشک فالکون ۹ تجربه گسترده‌ای در استفاده مجدد از بوسترها دارد. بوسترهای فالکون ۹ معمولا پس از انجام مأموریت روی سکوهای زمینی جداگانه یا شناورهای مستقر در دریا فرود می‌آیند. تفاوت برنامه استارشیپ این است که شرکت می‌خواهد هر دو بخش بزرگ موشک را در محل پرتاب بازیابی کند و دوباره به کار بگیرد.

با وجود شکست بازیابی سوپر هوی، بخش فوقانی استارشیپ به فعالیت خود در مدار ادامه داد. کنترل‌کنندگان مأموریت امیدوار بودند عملیات بازگشت این بخش، که مهم‌ترین آزمایش باقی‌مانده پرواز پانزدهم محسوب می‌شود، مطابق برنامه اجرا شود.

برنامه نخستین بازگشت استارشیپ به برج پرتاب

براساس برنامه اسپیس‌ایکس، بخش فوقانی استارشیپ باید پس از حدود ۲۲ ساعت حضور در فضا و تکمیل ۱۴ دور گردش به دور زمین، روز شنبه ۱۴ نوامبر وارد جو شود. سپس فضاپیما مسیر بازگشت به پایگاه استاربیس را طی خواهد کرد و در مرحله پایانی با روشن کردن موتورها سرعت خود را کاهش خواهد داد.

در لحظه نهایی، استارشیپ باید بالای محل پرتاب در وضعیت کنترل‌شده قرار بگیرد تا دو بازوی رباتیک برج بدنه آن را بگیرند. این نخستین تلاش برای فرود بخش فوقانی با استفاده از سامانه گرفتن برج است. انجام موفق چنین عملیاتی می‌تواند نخستین بازگشت یک فضاپیمای عمودی‌پرتاب از مدار زمین به نقطه دقیق آغاز سفر را رقم بزند.

این مأموریت پانزدهمین آزمایشاستارشیپاز سال ۲۰۲۳ ودومین پروازیاست که محموله‌ای از ماهواره‌های عملیاتی استارلینک را به مدار می‌رساند. انتقال موفق ۲۶ ماهواره علاوه بر آزمودن موشک در شرایط واقعی، برای کسب‌وکار اینترنت ماهواره‌ای اسپیس‌ایکس نیز اهمیت اقتصادی دارد.

در پرواز قبلی که سپتامبر ۲۰۲۶ انجام شد، استارشیپ برای نخستین بار همراه با محموله ماهواره‌ای به مدار رسید. با وجود این‌، تعدادی از موتورهای موشک در طول پرواز دچار نقص شدند. آن مأموریت قرار بود ۱۰ ساعت طول بکشد، اما پس از حدود سه ساعت پایان یافت. بخش فوقانی ابتدا به‌ صورت سالم در اقیانوس آرام فرود آمد و سپس آتش گرفت.

ایلان ماسک قصد دارد با افزایش تعداد پرتاب‌ها، استارشیپ را به سامانه‌ای مناسب برای مأموریت‌های پرتکرار تبدیل کند. او گفته است که انتظار دارد اسپیس‌ایکس تا نیمه نخست سال ۲۰۲۷ به هدف یک پرتاب استارشیپ در هفته برسد. این ظرفیت برای گسترش شبکه استارلینک و انجام طرح‌های فضایی آینده شرکت اهمیت دارد.

همچنین اسپیس‌ایکس موشک استارشیپ را ابزاری کلیدی برای استقرار مراکز پردازش داده هوش مصنوعی در مدار زمین می‌داند. این مجموعه کهStarmindنام دارد، قرار است بخشی از برنامه شرکت برای گسترش زیرساخت‌های فناوری در فضا باشد. در نتیجه، موفقیت استارشیپ صرفا به حمل محموله‌های فضایی محدود نمی‌شود.

نقش استارشیپ در مأموریت‌های ماه ناسا

ناسا از سال ۲۰۲۱، پس از انتخاب استارشیپ به‌ عنوان ماه‌نشین برنامه آرتمیس، حدود ۳.۲ میلیارد دلار به توسعه آن کمک کرده است. اسپیس‌ایکس نیز دست‌کم ۱۵ میلیارد دلار از سرمایه خود را صرف این پروژه کرده است. این حجم سرمایه‌گذاری اهمیت فنی و اقتصادی موفقیت آزمایش‌های استارشیپ را نشان می‌دهد.

ناسا و اسپیس‌ایکس امیدوار هستند این فضاپیما تا سال ۲۰۲۸ فضانوردان را روی سطح ماه فرود بیاورد. با وجود این‌، تحلیلگران و مهندسان صنعت فضایی معتقد هستند چند هدف آزمایشی مهم همچنان باقی مانده است و همین موضوع ممکن است برنامه زمانی مأموریت‌های ماه را به تأخیر بیندازد.

یکی از دشوارترین مراحل، انتقال سوخت بین فضاپیماهای سوخت‌رسان استارشیپ در مدار زمین است. این فرایند برای تأمین سوخت کافی و رساندن استارشیپ از مدار زمین به ماه ضرورت دارد. اسپیس‌ایکس باید پیش از انجام مأموریت‌های سرنشین‌دار، توانایی اجرای چنین عملیات پیچیده‌ای را نشان دهد.

در کنار اسپیس‌ایکس، شرکت بلو اوریجین متعلق به جف بزوس نیز ماه‌نشینی به نام بلو مون را برای برنامه آرتمیس توسعه می‌دهد. طبق برنامه اعلام‌شده، بلو مون قرار است در سال ۲۰۲۷ همراه با استارشیپ و کپسول اوریون ناسا در مأموریت آرتمیس ۳ حضور داشته باشد.

آرتمیس ۳ قرار است آزمایشی برای اتصال فضاپیماها به یکدیگر در مدار زمین باشد. ناسا برنامه‌ریزی کرده است فرودهای بعدی انسان بر ماه را از مأموریت آرتمیس ۴ آغاز کند. در این میان، نتیجه تلاش برای بازگرداندن بخش فوقانی استارشیپ به برج پرتاب، یکی از شاخص‌های مهم پیشرفت فناوری مورد نیاز این برنامه خواهد بود.

نوشتهپرتاب پانزدهم استارشیپ؛ اسپیس‌ایکس در آستانه نخستین بازگشت کامل از مدار زمیناولین بار درTechnoc. پدیدار شد.

برای ارزیابی پایداری، امنیت و نگهداری این زیرساخت، راهنمای پشتیبانی شبکه را نیز مطالعه کنید.