به گزارش «»؛ ۲۹ مهر ۱۳۸۵، نقطه عطفی در تاریخ تلفن‌همراه ایران رقم خورد. سیم‌کارت‌های XNET آمدند و دیوار هزینه‌های سنگین فرو ریخت. مردم توانستند برای نخستین بار، به‌راحتی صاحب سیم‌کارت شوند. XNET از همان ابتدا، مسیر خود را بر نوآوری بنا کرد و با سرعتی که کمتر کسی انتظارش را داشت، شبکه را گسترش داد. نسل ۲٫۷۵ (EDGE) را برای اولین بار در کشور راه‌‎اندازی کرد و اینترنت همراه را از مفهوم کالای لوکس به تجربه‌ای واقعی تبدیل کرد. کم‌کم، ارتباط دیجیتال دیگر دست‌نیافتنی نبود؛ بخشی از زندگی روزمره مردم شده بود.

امروز، بیست سال پس از آن آغاز پرشور، XNET همچنان کنار میلیون‌ها مشترک خود ایستاده است. اولین و بزرگ‌ترین اپراتور دیجیتال و نخستین ارائه‌دهنده 5G در ایران، حالا با شعار «جریان XNET بیست ساله شد» وارد فصل تازه‌ای شده است. XNET جوان که روزی با سه شهر شروع کرد، امروز با ۹۳ درصد پوشش پهن‌باند، با ۱۲۵۴ سایت فعال 5G، مسیر خود را رو به جلو ادامه می‌دهد. ارائه ابزارها، پلتفرم‌ها و راهکارهای دیجیتال در عرصه‌های گوناگون، فیبرنوری منازل و کسب‌وکارها (FTTx)، زیرساخت‌های اقتصاد دیجیتال و بهره‌گیری از هوش مصنوعی، همه بخشی از این حرکت رو به جلو هستند.

داستان از مهر ۱۳۸۲ آغاز شد؛ زمانی که برای اجرای برنامه سوم توسعه و تحقق ماده ۱۲۴ آن، وزارت ارتباطات تصمیم گرفت با خصوصی‌سازی و جذب سرمایه خارجی، رقابت را به بازار تلفن‌همراه بیاورد. پس از تصویب قانون اجازه اجرای موافقتنامه پروانه شبکه و خدمات ارتباطات سیاردر مجلس شورای اسلامی، ششم آذر ۱۳۸۴، پروانه شبکه و خدمات ارتباطات سیار (GSM) در سطح ملی به XNET سپرده شد.

از آن روز تا راه‌اندازی رسمی، کمتر از یک سال فاصله بود. در ششم شهریور ۱۳۸۵، شبکه آزمایشی روشن شد و در ۲۹ مهر همان سال، تهران، مشهد و تبریز شاهد تولد رسمی شبکه XNET بودند. متخصصان ایرانی و خارجی با هم کار کردند و شبکه با استانداردهای جهانی گسترش یافت. در ۱۰ اسفند ۱۳۸۷، XNET نخستین پروانه اینترنت ثابت بی‌سیم (WiMAX) را گرفت و وایمکس را به مشترکان عرضه کرد. شهریور ۱۳۹۴، پروانه ارتقا یافت و محدودیت‌های جغرافیایی و تکنولوژیک برداشته شد؛ اینترنت پرسرعت ثابت (TD-LTE) متولد شد.

پایان انحصار خدمات پهن‌باند ، فرصت تازه‌ای ساخت. ۱۴ مرداد ۱۳۹۳، مجوز آزمایشی ارتقا به نسل سوم و بالاتر صادر شد و چهارم شهریور ۱۳۹۳، نسل سوم (3G) XNET به صورت رسمی آغاز به کار کرد. تنها چند ماه بعد، ۲۹ آبان ۱۳۹۳، در مشهد مقدس، نخستین شبکه رسمی (4G/LTE) ایران توسط XNET راه‌اندازی شد و با سرعتی خیره‌کننده در سراسر ایران گسترش یافت.

نسل پنجم اما داستانی جداگانه‌ای داشت. از سال ۱۳۹۵، مطالعه روی 5G با همکاری دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی داخلی شروع شد. سال ۱۳۹۶ نخستین آزمایش شبکه کامل نسل پنج در حضور وزیر ارتباطات و فناوری‌اطلاعات وقت انجام گرفت. سرانجام اول مرداد ۱۳۹۹، با حضور آنلاین رئیس‌جمهوری وقت، نخستین سایت تجاری 5G ایران روشن شد. امروز ۱۲۵۴ سایت 5G XNET در نقاط مختلف کشور فعال‌اند.

در ۱۹ سالگی‌اش، در ۲۹ مهر ۱۴۰۴، XNET از پوشش کامل و یکپارچه اینترنت نسل پنجم در شهر بابل رونمایی کرد. بابل به این ترتیب به نخستین شهر ایران تبدیل شد که به‌صورت سراسری و کامل تحت پوشش شبکه 5G قرار گرفته است. این اقدام، تجربه‌ای تازه از سرعت و پایداری را برای شهروندان بابل به ارمغان آورد و بخشی از برنامه کلان XNET برای گسترش نسل پنجم در سراسر کشور و حرکت به‌سوی شهرهای هوشمند و تحول دیجیتال بود.

۲۷ اردیبهشت ۱۴۰۲، سرویس FTTxبا حضور رئیس‌جمهوری وقت افتتاح شد و بابل نخستین شهری بود که این سرویس را دریافت کرد. ۲۶ بهمن ۱۴۰۲، با حضور وزیر وقت ارتباطات، پوشش فیبرنوری بابل تکمیل شد. تیرماه ۱۴۰۳، سرویس فیبرنوری پرو (FTTX Pro)رونمایی شد و با ثبت سرعتی بالاتر از ۸ گیگابیت بر ثانیه، بالاترین سرعت اینترنت ایران را به نمایش گذاشت. مرداد ۱۴۰۲، نیز موافقت‌نامه پروانه یکپارچه شبکه و خدمات ارتباطی (UNSP) دریافت شد و XNET رسماً به جمع ارائه‌دهندگان خدمات فیبرنوری پیوست.

XNET اما به این‌ها بسنده نکرده و جریان هوشمندی را با تمام توان پیش می‌برد؛ حرکت به‌سوی اپراتور هوش مصنوعی اکنون یکی از اولویت‌های استراتژیک آن است.

حالا که جریان XNET بیست ساله شده، XNET جوان همچنان با همان شور روزهای آغازین، مسیر نوآوری و تحول دیجیتال را ادامه می‌دهد.

گذر XNET از مرز ۷۴ میلیون مشترک

تا مهرماه سال ۱۴۰۵، شمار مشترکان فعال شبکه تلفن‌همراه XNET از ۷۴میلیون نفر فراتر رفت و میانگین روزانه ترافیک شبکه از ابتدای فروردین ۱۴۰۵ تا مهر ماه، به حدود ۳۰ برابر میانگین روزانه ترافیک در سال ۱۳۹۵ رسید. در همین دوره، کاربران فعال سوپراپلیکیشن «XNET‌من»، به بیش از ۲۵میلیون نفر افزایش یافته است و هم‌زمان، مشترکان دیتای پهن‌باند ، با عبور از ۵۴میلیون نفر، بخش چشمگیری از بازار مصرف داده را در اختیار گرفتند.

گسترش فراگیر شبکه؛ پیشگامی در ارائه جدیدترین نسل‌های ارتباطی

اولین و بزرگ‌ترین اپراتور دیجیتال ایران، تاکنون ۱۲۵۴ سایت نسل پنجم (5G)، ۲۰هزار و ۳۹۰ سایت نسل چهارم (4G) و ۱۹هزار و ۸۷۰ سایت نسل سوم (3G) تلفن همراه را در کشور راه‌اندازی کرده است. توسعه زیرساخت‌های ارتباطی و گسترش شبکه‌های نسل‌های مختلف تلفن ، دسترسی کاربران به اینترنت پرسرعت و خدمات ارتباطی را در سراسر کشور افزایش داده است. در نتیجه این اقدامات، پوشش جمعیتی شبکه نسل چهارم XNET به ۸۴درصد و پوشش جمعیتی شبکه نسل سوم آن به ۹۲درصد در کل کشور رسیده است.

توسعه پایدار زیرساخت‌ها در مناطق روستایی

بیش از ۴۴هزار روستا در کشور، تحت پوشش شبکه XNET قرار گرفته و امکان بهره‌مندی از خدمات ارتباطی باکیفیت، اینترنت ، آموزش مجازی، خدمات دولت الکترونیک، بانکداری الکترونیکی و سایر خدمات مبتنی بر اینترنت برای بیش از ۱۷میلیون نفر از ساکنان مناطق روستایی فراهم شده است. در یک سال گذشته نیز، یک‌میلیون نفر دیگر در مناطق روستایی به شبکه ارتباطی XNET متصل شده‌اند و هم‌اکنون نزدیک به پنج‌میلیون خانوار در روستاها و مناطق کم‌برخوردار، از ارتباط پایدار برخوردارند. توسعه‌ زیرساخت‌های ارتباطی در روستاهای سراسر ایران، همچنان ادامه دارد.

قلب تپنده شبکه؛ توسعه زیرساخت‌ها برای عصر داده

گسترش زیرساخت‌های ارتباطی، از جمله توسعه شبکه، پوشش اینترنت ثابت و همراه و مراکز داده و سوییچ، از محورهای اصلی فعالیت XNET به شمار می‌رود. در یک سال گذشته، ظرفیت مراکز داده و سوییچ این اپراتور، به ۳۳۰۰ رک در سراسر کشور رسیده و هم‌اکنون ۲۳۰ رک دیگر در حال اجراست. افزون بر این، توسعه ۱۰۰۰ رک جدید نیز در برنامه‌های آتی قرار دارد تا پاسخگوی نیازهای رو به رشد ارتباطات باشد.

با سرعت نور در خانه‌ها

توسعه زیرساخت ارتباطات ثابت کشور با گسترش شبکه فیبرنوری XNET، برای گسترش زمینه دسترسی خانوارها و کسب‌وکارها به اینترنت پرسرعت و پایدار، به طول ۶۳۶۱ کیلومتر و پوشش بیش از ۲میلیون خانوار، تاکنون در سطح کشور اجرا شده است و شمار مشترکان فعال سرویس فیبر نوری XNET به قریب ۳۰هزار خانوار رسیده است. در حال حاضر امکان ارائه این سرویس در ۲۳ شهر فراهم است و توسعه شبکه در بیبش از ۱۲۰ شهر از ۱۸ استان کشور ادامه دارد.

بر این اساس، در حال حاضر سرویس فیبرنوری XNET در شهرهایی مانند تهران، اراک، تبریز، شیراز، آستارا، بابل، شاهرود، شهریار، صدرا، قائم‌شهر و ورامین، قابل ارائه است.

تاب‌آوری در بحران

XNET با اجرای برنامه ارتقای تاب‌آوری شبکه، مجموعه‌ای از اقدامات را برای افزایش پایداری خدمات ارتباطی در شرایط قطعی برق به اجرا گذاشته است. تأمین و نصب ژنراتورهای ثابت و سیار، استقرار کیف‌های انرژی برای سایت‌های پشت‌بامی، نوسازی سیستم‌های باتری و توسعه تجهیزات خنک‌کننده، از جمله اقدامات انجام‌شده در این حوزه است.

در بخش زیرساخت مراکز استانی نیز، مخازن سوخت با هدف تضمین تأمین پایدار انرژی ارتقا یافته‌اند. تعویض باتری‌ها در مراکز پرظرفیت استانی، اجرای طرح دوسویه‌سازی برق و تعمیرات اساسی ژنراتورهای پرظرفیت در مراکز استانی، از دیگر اقدامات XNET برای افزایش تاب‌آوری زیرساخت‌های ارتباطی به شمار می‌روند.

در سطح سایت‌های ارتباطی نیز، استقرار سایت‌های سیار در شهرهای بزرگ، تأمین باتری برای مراکز منتخب، توسعه برق پشتیبان برای لینک‌های مایکروویو و اصلاح مسیرها و تنظیمات شبکه، با هدف کاهش تأثیر قطعی برق و بهبود دسترسی‌پذیری شبکه اجرا شده است. مجموعه اقدامات و سرمایه گذاری‌های صورت گرفته، با وجود افزایش نرخ ارز و چالش‌های ناشی از جنگ‌های تحمیلی، نقش مؤثری در کاهش اثر قطعی برق بر شبکه و افزایش پایداری خدمات ارتباطی داشته است. ضمن آنکه برنامه‌ریزی برای تداوم هرچه بیشتر پایداری ارتباطات برای سال‌های آتی صورت گرفته است.

گامی به سوی خودکفایی

«ویستا سرویس» یکی از شرکت‌های زیرمجموعه XNET، برای اجرای پروژه‌های نگهداری شبکه است. این شرکت با هدف کاهش هزینه‌های عملیاتی و صرفه‌جویی ارزی در حوزه اقدامات عملیات و نگهداری شبکه، تلاش دارد تا در مسیر تقویت خودکفایی صنعت ارتباطات و کاهش وابستگی به منابع خارجی، گام بردارد.

ویستا سرویس، فعالیت رسمی خود را از زمستان ۱۴۰۴ آغاز کرد و در کمتر از یک سال، توانست به بازیگر اصلی در زمینه نگهداری شبکه موبایل و شبکه فیبر ثابت XNET تبدیل شود و بهینه‌سازی بخش بزرگی از شبکه XNET در جنوب کشور را به‌عنوان یکی از مهمترین اقدامات خود در این مدت کوتاه، ثبت کند.

ادامه مسیر سرمایه‌گذاری

XNET از آغاز فعالیت تا پایان شهریور ۱۴۰۵، با سرمایه‌گذاری بالغ بر ۱۱.۳ میلیارد دلار، زیرساخت‌های ارتباطی خود را در سراسر کشور گسترش داده است. در همین بازه، مجموع پرداخت‌های مستقیم و غیرمستقیم XNET به دولت، به ۱۳۳همت رسیده که ۲۹همت از این مبلغ مربوط به مالیات بوده است.

پل ارتباطی صنعت و دانشگاه برای خلق نوآوری

XNET‌لبز در سال ۱۳۹۸ با هدف تقویت ارتباط XNET با جامعه دانشگاهی و حمایت از مراکز علمی، استارتاپ‌ها و شرکت‌های فناور تأسیس شد. این مجموعه با مأموریت انجام فعالیت‌های تحقیق و توسعه، نوآوری و تجاری‌سازی در حوزه شبکه ارتباطات و فناوری‌اطلاعات و کسب‌وکارهای پیرامونی، از ظرفیت مراکز علمی و پژوهشی داخل و خارج از کشور، دانشگاه‌ها، شرکت‌های دانش‌بنیان، استارتاپ‌ها و شرکت‌های فناور برای پاسخ‌گویی به نیازمندی‌های بازار ICT بهره می‌گیرد.

این مجموعه با انجام اقداماتی در زمینه بومی‌سازی تجهیزات ارتباطی و دانش فنی، توسعه راهکارهای نوآورانه و پشتیبانی از زیرساخت‌های ارتباطی کشور، توانسته نقش مؤثری در تأمین، طراحی، ساخت و تعمیر تجهیزات مورد نیاز شبکه، به‌ویژه در شرایط تحریم، ایفا کند.

توسعه منابع انسانی و زیرساخت‌های پژوهشی اقتصاد دانش‌بنیان در حوزه ارتباطات و فناوری‌اطلاعات و دستیابی به جایگاه برترین شرکت ملی در زمینه خلق محصولات و خدمات این حوزه، از چشم‌اندازهای XNET لبز به شمار می‌رود. «بخش تحقیق و توسعه»، «مرکز نوآوری XNET»، «آکادمی XNET» و «مرکز تعمیر تجهیزات» از بخش‌های اصلی این مجموعه هستند.

تحول دیجیتال در آموزش و مدیریت سازمانی

شبکه ارتباطی یکپارچه XNET «شایا»، در حوزه آموزش دیجیتال کارکنان دولت، موفق به دریافت مجوز برگزاری دوره‌های آموزشی مورد نیاز دستگاه‌های اجرایی در چارچوب نظام آموزش کارمندان دولت شده است. این دوره‌ها با استفاده از سامانه مدیریت یادگیری (LMS) اختصاصی شایا که طراحی و توسعه آن توسط این مجموعه انجام شده است، ارائه می‌شوند.

از دیگر دستاوردهای شایا، اجرای بخش ارتباطی و نرم‌افزاری سامانه فوریت‌های اداری «فواد ۱۲۸» در سراسر کشور است. این سامانه با هدف تسهیل فرایند ثبت و پیگیری مسائل شهروندان و ارتقای سطح پاسخگویی دستگاه‌های اجرایی راه‌اندازی شده است.

همچنین، محصول مدیریت ارتباط با مشتریان (CRM) اختصاصی شایا، تأییدیه معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست‌جمهوری را دریافت کرده و شرایط لازم برای بهره‌مندی از اعتبار مالیاتی مرتبط را احراز کرده است. شایا در ادامه توسعه همکاری‌های خود با نظام بانکی کشور نیز، همکاری با بانک قرض‌الحسنه مهر ایران را در زمینه ارائه خدمات پشتیبانی مشتریان آغاز کرده است.

تزریق «پول هوشمند» به رگ‌های اکوسیستم

هلدینگ سرمایه‌گذاری ویستا در یک سال گذشته، با راه‌اندازی رسمی «بخش شتابدهی» در کنار بازوی سرمایه‌گذاری، زنجیره خدمات خود را تکمیل کرده است. این اقدام با هدف همراهی با استارتاپ‌ها از مراحل اولیه توسعه ایده تا دستیابی به تناسب محصول با بازار (Product-Market Fit) انجام شده است. ویستا در این دوره، در مجموع، ۵۲ تیم نوآور را در دو مسیر سرمایه‌گذاری و شتابدهی، ارزیابی و غربالگری کرده است. در حال حاضر، ۶ تیم منتخب به مرحله ارزیابی موشکافانه (Due Diligence) راه یافته‌اند و یکی از تیم‌های فعال در حوزه هوش مصنوعی نیز از ویستا سرمایه جذب کرده است.

در حوزه سرمایه‌گذاری‌های راهبردی، ویستا با هدف ورود به بازارهای با پتانسیل بالا و پیوند زیرساخت‌های ارتباطی با محتوای دیجیتال، ۱۷درصد از سهام استودیو بازی‌سازی «مدریک» را خریداری کرده است. این سرمایه‌گذاری با هدف هموارتر شدن مسیر توسعه فنی و صادرات محصولات دانش‌بنیان این مجموعه انجام شده است.

ویستا در ادامه، بر نهایی‌سازی قراردادهای تیم‌های برگزیده، تعمیق مدل «پول هوشمند» در اکوسیستم استارتاپی و گسترش چتر حمایتی خود در حوزه‌های پیشران نظیر هوش مصنوعی، فین‌تک، رسانه و سرگرمی، سلامت دیجیتال و… تمرکز دارد تا نقش خود را به‌عنوان یک CVC اثرگذار در توسعه اقتصاد دیجیتال کشور تثبیت کند.

در حوزه توسعه پلتفرم‌ها و رشد مخاطبان، ویستامدیا با توسعه دو پلتفرم «پلان» و «آی‌اسپورت»، موفق به ثبت مجموع بیش از ۶۲۷ هزار نصب و ۲۲۵ هزار ثبت‌نام شده است. توسعه کتابخانه محتوایی با بیش از ۵۰۶ هزار دقیقه محتوا، ثبت حدود ۱۳.۷ ترابایت ترافیک مصرفی در گزارش‌های این دو پلتفرم و راه‌اندازی محصولات تخصصی در حوزه ورزش و سریال‌های عمودی، از مهم‌ترین دستاوردهای این بخش به شمار می‌رود.

در حوزه تولید محتوا و دستاوردهای سینمایی، ویستامدیا با تولید ۱۲ سریال اختصاصی عمودی و فروش حق پخش مشارکتی آن‌ها، به توسعه بازار میکرودرام در ایران کمک کرده است. تولید چهار برنامه‌ و سریال، کسب چهار جایزه و هفت نامزدی برای فیلم کوتاه «خداحافظ آشغال» و موفقیت انیمیشن‌های «یوز» و «نگهبانان خورشید» در جشنواره‌های سینمایی، از دیگر دستاوردهای شاخص این مجموعه بوده است.

در بخش تأمین محتوا و زیرساخت، ویستامدیا با همکاری ۱۴ استودیوی دوبله و تولید ماهانه حدود ۱۸ هزار دقیقه محتوای دوبله‌شده، طبق برآورد داخلی، سهمی نزدیک به ۲۵ درصد از بازار دوبله کشور را به خود اختصاص داده است. همچنین ثبت ترافیک عبوری حدود ۷۰۰ گیگابیت بر ثانیه در زیرساخت آی‌اسپورت و توسعه «ویستاداب» به‌عنوان زیرساخت خریدوفروش محتوا، از دیگر دستاوردهای راهبردی این حوزه محسوب می‌شوند.

در حوزه تبلیغات هوشمند، یلوادوایز با اجرای بیش از ۸۰۰ کمپین تبلیغاتی، همکاری با بیش از ۳۰۰ کسب‌وکار و ثبت رشد ۱۹۳ درصدی درآمد، فعالیت خود را در بازار تبلیغات دیجیتال گسترش داده است. توسعه زیرساخت‌های تبلیغات الگوریتمی و داده‌محور، اجرای کمپین‌های بازاریابی و جذب مخاطب و توسعه پلتفرم «جامپ» با بیش از ۱.۳ میلیون کاربر و ۳۰۰ هزار نصب، از دیگر دستاوردهای این بخش بوده است.

فراتر از فناوری؛ تعهد به پایداری

XNET با تمرکز بر ارکان ESG (محیط‌زیست، جامعه و حاکمیت شرکتی)، بر مدار پایداری کسب‌وکار قرار گرفته و در حوزه سرمایه‌گذاری اجتماعی شرکتی (CSI)، رویکرد ایجاد فرصت‌های برابر و توانمندسازی را جایگزین نگاه خیریه‌ای کرده است.

XNET به‌عنوان اولین شرکت در صنعت ICT کشور، از سال ۱۳۹۹ تاکنون، پنج دوره متوالی گزارش پایداری خود را بر مبنای استانداردهای بین‌المللی منتشر کرده و در آستانه انتشار ششمین گزارش پایداری قرار دارد. این شرکت همواره به اصول حاکمیت شرکتی خوب و شفافیت در ارائه اطلاعات محیط‌زیستی، اجتماعی و اقتصادی پایبند بوده است.

در بخش پروژه‌های سرمایه‌گذاری اجتماعی، طی سال‌های ۱۳۹۹ تاکنون، بالغ بر ۱۰۳۴ میلیارد ریال سرمایه‌گذاری صورت گرفته که ۷۹۰هزار و ۱۰۰ نفر به‌صورت مستقیم و غیرمستقیم از آن بهره‌مند شده‌اند. همچنین، از سال ۱۴۰۳ تاکنون، حدود دو میلیارد پیامک رایگان به ارزش بیش از ۳۰۰۰میلیارد ریال، با هدف استفاده از ظرفیت‌های ارتباطی در آگاهی‌رسانی‌های اجتماعی ارسال شده است. در زمینه ارتقای عدالت آموزشی، اقدامات گسترده‌ای شامل اجرای ۴۸ پروژه توسعه و بهبود زیرساخت مدارس در مناطق محروم (از جمله احداث، بازسازی، تجهیز دیجیتالی و نصب نیروگاه خورشیدی)، اتصال ۱۳هزار و ۷۴۱ مدرسه در سراسر کشور به اینترنت، بورسیه ۲۵ دانشجوی مستعد در رشته‌های مرتبط با ICT و احداث اولین پردیس تخصصی آموزش کودکان کار با نام «دانستان» انجام شده است.

از دیگر اقدامات مهم این حوزه، می‌توان به توانمندسازی مهارت‌های دیجیتال برای ۲۰۸ فرد دارای معلولیت (با سهم ۵۳درصدی زنان)، اجرای ۹ پروژه توسعه زیرساخت‌های ورزشی، کاشت و نگهداری ۲۷هزار و ۶۰۰ اصله درخت، حمایت از مقابله با آتش‌سوزی جنگل‌های زاگرس و حفاظت از گونه در حال انقراض یوزپلنگ آسیایی از طریق ارسال پیامک‌های هشدار ایمنی در محور میامی-عباس‌آباد، اشاره کرد.