ايتنا - طلای پنهان در پردازنده‌های قدیمی؛ چرا بعضی قطعات کامپیوتر ارزشمندترند؟

قطعات الکترونیکی کامپیوتر، از جمله پردازنده‌ها، کانکتورها و اتصالات مادربرد، مقادیر اندکی طلا دارند. این فلز علاوه بر قیمت بالا، نقش مهمی در عملکرد تجهیزات الکترونیکی ایفا می‌کند. پرسش اصلی این است که طلای موجود در پین‌های پردازنده چقدر است و آیا استخراج آن از کامپیوترهای قدیمی صرفه اقتصادی دارد.

پین‌های پردازنده، مانند بسیاری از اتصالات الکترونیکی در لپ‌تاپ و رایانه رومیزی، با لایه‌ای بسیار نازک از طلا پوشانده می‌شوند. همین پوشش براق باعث شده برخی افراد به بازیابی طلا از قطعات الکترونیکی روی بیاورند، اما مقدار قابل استخراج معمولاً بسیار کمتر از انتظار است.

برای نمونه، کانال یوتیوب «Iman Gold Recovery» در یکی از آزمایش‌هایش از ۱۵۰ پردازنده اینتل پنتیوم ۴ در مجموع کمی کمتر از یک گرم طلا بازیابی کرده است. با احتساب هزینه تجهیزات، مواد شیمیایی و پیچیدگی فرایند، استخراج طلا از چند پردازنده قدیمی احتمالاً بیش از ارزش طلای به‌دست‌آمده خرج برمی‌دارد.

چرا پین‌ها طلاکاری می‌شوند؟

پین‌های پردازنده از طلای خالص ساخته نشده‌اند. تنها لایه‌ای بسیار نازک از طلا روی فلزی ارزان‌تر مانند مس یا برنج قرار گرفته است. این پوشش با «آبکاری الکتریکی» ایجاد می‌شود؛ یعنی جریان الکتریکی از محلولی حاوی یون‌های طلا عبور می‌کند و یون‌ها روی فلز پایه رسوب می‌کنند.

استفاده از طلا چند دلیل فنی دارد

طلا در برابر خوردگی و اکسید شدن مقاومت بالایی دارد و در تماس با هوا و رطوبت زنگ نمی‌زند.
رسانایی الکتریکی مناسبش به حفظ کیفیت اتصال کمک می‌کند.
چکش‌خواری و انعطاف‌پذیری آن باعث می‌شود سطوح تماس پردازنده و سوکت مادربرد عملکردی قابل اعتماد داشته باشند. این پوشش به حفظ کیفیت اتصال در شرایط دمایی مختلف کمک می‌کند، هرچند مقاومت حرارتی آن به معنای محافظت کامل از قطعات در برابر گرمای شدید نیست.

چه زمانی استخراج سودآور است؟

بازیابی طلا از تجهیزات الکترونیکی امکان‌پذیر است، اما بیشتر در مقیاس صنعتی توجیه اقتصادی دارد. شرکت‌های تخصصی بازیافت می‌توانند حجم زیادی از قطعات فرسوده را پردازش و فلزات ارزشمند آن‌ها را بازیابی کنند. در مقابل، استخراج طلا از تعداد محدودی قطعه در خانه علاوه بر هزینه بالا، خطرات جدی دارد.

این فرایند ممکن است به مواد شیمیایی خورنده و خطرناک نیاز داشته باشد که کار با آن‌ها مستلزم تجهیزات ایمنی تخصصی، از جمله هود شیمیایی مناسب، است. پسماندهای سمی آن نیز باید طبق ضوابط زیست‌محیطی دفع شوند. به همین دلیل، سپردن تجهیزات فرسوده به مراکز معتبر بازیافت زباله‌های الکترونیکی گزینه‌ای ایمن‌تر است. این ملاحظات به پردازنده‌ها محدود نیست و درباره گوشی‌های هوشمند و سایر تجهیزات هم صدق می‌کند.

چرا دستگاه‌های قدیمی‌تر طلای بیشتری دارند؟

ضخامت روکش طلا در محصولات قدیمی و جدید تفاوت دارد. در بسیاری از قطعات دهه ۱۹۸۰ میلادی (دهه ۱۳۶۰ خورشیدی) ضخامت روکش حدود یک میکرومتر بود، در حالی که در بسیاری از قطعات امروزی به حدود ۰٫۱ تا ۰٫۵ میکرومتر رسیده است.

افزون بر آن، کوچک‌تر شدن قطعات هم میزان فلزات ارزشمند به‌کاررفته را کاهش داده است، چون تجهیزات امروزی نسبت به محصولات دهه‌های ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰ بسیار کوچک‌ترند. بنابراین دستگاه‌های قدیمی‌تر ممکن است از نظر بازیابی طلا ارزش بیشتری داشته باشند، هرچند مقدار واقعی به نوع قطعات، طراحی و میزان استفاده از پوشش طلا بستگی دارد.

به گفته شرکت Phoenix Refining، یک برد کامپیوتر دهه ۱۹۹۰ میلادی می‌تواند یک تا پنج گرم طلا داشته باشد، در حالی که یک گوشی هوشمند امروزی حدود ۰٫۰۳۴ گرم طلا دارد. این ارقام به دو گروه متفاوت از تجهیزات مربوط‌اند و مقایسه مستقیم میان دو محصول هم‌رده نیستند، اما تفاوت چشمگیرشان نشان می‌دهد نسل و نوع دستگاه تا چه اندازه بر ارزش بازیافت اثر می‌گذارد.

جمع‌بندی

پردازنده‌ها و سایر قطعات کامپیوتر مقادیر اندکی طلا دارند و استخراج آن از چند دستگاه شخصی معمولاً سود چندانی ندارد. ارزش واقعی بازیابی زمانی آشکار می‌شود که حجم زیادی از تجهیزات، به‌ویژه قطعات قدیمی، در مراکز تخصصی و با روش‌های ایمن بازیافت شوند وجود طلا در قطعات الکترونیکی لزوماً به معنای سودآور بودن استخراج آن نیست و هزینه‌های بازیابی و ایمنی نیز باید در نظر گرفته شوند.

برای ارزیابی پایداری، امنیت و نگهداری این زیرساخت، راهنمای پشتیبانی شبکه را نیز مطالعه کنید.