اپل و مایکروسافت در تیررس FSB؛ روسیه خواهان تحویل داده‌های کاربران شد

نظارت دولتی موسوم به «سازمان‌دهندگان انتشار اطلاعات» (ORI) اضافه کرد. بر اساس این فهرست، دو شرکت موظف‌اند مکاتبات، پیام‌های صوتی و ویدیوهای تبادل‌شده کاربران را ذخیره کرده و در صورت درخواست نهادهای امنیتی، آن‌ها را تحویل دهند. خبر انتشار این فهرست در ۲۸ اکتبر ۲۰۲۶ (۶ آبان ۱۴۰۵) منتشر شد .

۲۶ روز سکوت خبری

نکته قابل توجه اینکه اپل و مایکروسافت در ۲ اکتبر ۲۰۲۶ به این فهرست اضافه شده‌اند، اما این خبر تا ۲۸ اکتبر—حدود ۲۶ روز بعد—منتشر نشد. در پایگاه داده Roskomnadzor، مایکروسافت با شماره 593-PP و اپل با شماره 594-PP ثبت شده‌اند .

تفکیک مدت نگهداری: ۳ سال برای سوابق، ۶ ماه برای محتوا

برخلاف برداشت اولیه از «۳ سال»، قوانین روسیه دو بازه زمانی متفاوت تعیین کرده‌اند: اطلاعات کاربران و سوابق انتقال ارتباطات باید تا ۳ سال در خاک روسیه نگهداری شوند، اما محتوای پیام‌ها (متن، صدا و ویدیو) باید ۶ ماه ذخیره شود. نافرمانی از این الزامات می‌تواند به جریمه‌های مالی سنگین و در نهایت مسدودسازی کامل خدمات این دو شرکت در روسیه منجر شود .

چالش رمزنگاری سرتاسری

اجرای این الزامات برای اپل با یک چالش فنی جدی روبه‌روست. سرویس‌های iMessage و FaceTime از رمزنگاری سرتاسری (End-to-End) استفاده می‌کنند و اپل معمولاً کلیدهای رمزگشایی را در اختیار ندارد. این یعنی حتی اگر اپل بخواهد داده‌ها را تحویل دهد، از نظر فنی قادر به خواندن محتوای iMessage در حین انتقال نیست .

با این حال، در مورد iCloud Backup، با «حفاظت استاندارد داده»، اپل برخی کلیدها را نگه می‌دارد و ممکن است بتواند به محتوای پشتیبان دسترسی داشته باشد .

محدوده خدمات مایکروسافت

فهرست Roskomnadzor نام Microsoft Corporation را ذکر کرده، نه سرویس خاصی را. این یعنی دامنه شمول می‌تواند شامل Teams، Outlook، Microsoft 365، OneDrive و سایر ابزارهای ارتباطی و ابری باشد. برای اپل نیز سرویس‌هایی که بیشترین سؤال فنی را ایجاد می‌کنند iMessage و FaceTime هستند (FaceTime پیش‌تر در روسیه مسدود شده بود) .

وضعیت فعلی اپل در روسیه

اپل پس از ۲۰۲۲ فروش محصولات و صادرات به روسیه را متوقف کرد و Apple Pay را محدود کرد، اما App Store را فعال نگه داشت. در آگوست ۲۰۲۶، رگولاتور ضد انحصار روسیه علیه اپل به دلیل نصب نکردن اپلیکیشن دولتی MAX و فروشگاه RuStore پرونده تشکیل داد . اپل تاکنون بیش از ۲ میلیارد روبل جریمه در روسیه پرداخت کرده است .

عدم واکنش شرکت‌ها

نه اپل و نه مایکروسافت تاکنون درباره این فهرست اظهارنظر نکرده‌اند و مشخص نیست آیا با این الزامات همکاری خواهند کرد یا خیر .

فهرست ORI چیست؟

فهرست «سازمان‌دهندگان انتشار اطلاعات» (ORI) از سال ۲۰۱۴ در روسیه فعال است. شرکت‌های حاضر در آن موظف به ذخیره داده‌ها در خاک روسیه و ارائه آن به نهادهای امنیتی (از جمله FSB) در صورت درخواست هستند. Google Meet در ژانویه ۲۰۲۶، و همچنین WhatsApp، Telegram، Snapchat، Cloudflare و Blizzard از جمله شرکت‌های حاضر در این فهرست هستند .

تحلیل ICTNews

ثبت اپل و مایکروسافت در فهرست ORI را باید در چارچوب یک واقعیت دید: این دو شرکت عملاً از بازار روسیه خارج شده‌اند. اپل فروش محصولات را متوقف کرده و مایکروسافت نیز فعالیت‌های خود را محدود کرده است. بنابراین این ثبت در کوتاه‌مدت تأثیر عملی بر کاربران روسی نخواهد داشت.

اما آنچه اهمیت دارد، «مین تأخیری» است که روسیه کار گذاشته. اگر اپل یا مایکروسافت در آینده بخواهند به بازار روسیه بازگردند—یا اگر شرایط geopolitical تغییر کند—این ثبت به یک اهرم فشار تبدیل می‌شود. شرکت‌ها باید با الزامات ذخیره‌سازی داده در خاک روسیه و تحویل آن به FSB موافقت کنند، یا با جریمه و مسدودسازی مواجه شوند.

نکته دوم، چالش رمزنگاری است. روسیه می‌تواند اپل را ملزم به ذخیره داده‌ها کند، اما نمی‌تواند از نظر فنی اپل را مجبور کند که محتوای رمزنگاری‌شده سرتاسری را بخواند. این محدودیت نشان می‌دهد که حتی در یک رژیم نظارتی سخت‌گیرانه، معماری فنی می‌تواند مانع اجرای کامل قوانین شود—مگر اینکه روسیه اپل را مجبور به ایجاد «در پشتی» (Backdoor) کند، که خود یک درخواست بسیار بحث‌برانگیز است.

برای کاربران ایرانی، این خبر یک درس عملی دارد: حتی بزرگ‌ترین شرکت‌های فناوری جهان نیز در برابر فشار دولت‌ها آسیب‌پذیرند. اگر اپل و مایکروسافت مجبور به همکاری با روسیه شوند، کاربران روسی—و شاید کاربران سایر کشورها—با پیامدهای حریم خصوصی آن مواجه خواهند شد. اما تاکنون، مقاومت فنی رمزنگاری سرتاسری، حداقل در مورد iMessage، یک لایه حفاظتی باقی مانده است.

نوشتهاپل و مایکروسافت در تیررس FSB؛ روسیه خواهان تحویل داده‌های کاربران شداولین بار درآی سی تی نیوز | مرجع اخبار فناوری اطلاعات و ارتباطات ایران. پدیدار شد.

برای ارزیابی پایداری، امنیت و نگهداری این زیرساخت، راهنمای پشتیبانی شبکه را نیز مطالعه کنید.