پایان سه روز رقابت در المپیک امنیت سایبری

سومین و آخرین روز مسابقات المپیک امنیت سایبری به راهبری مرکز فرماندهی عملیات امنیت سایبری مرکز ملی فضای مجازی، میزبانی پارک علم و فناوری پردیس و مشارکت معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری، با برگزاری رقابت‌هایPwny Racing(فتح پرچم برق آسا) و ادامه فعالیت هکرهای کلاه‌سفید در بخشBug Bountyهمراه بود.

در روز پایانی این رویداد، رقابت‌های فتح پرچم برق آسا با محوریت هک سرعتی در شش نوبت یک‌ساعته برگزار و سه تیم برتر مشخص شدند.

این بخش از مسابقات، فرصتی برای سنجش سرعت عمل، مهارت فنی و توانمندی شرکت‌کنندگان در مواجهه با چالش‌های تخصصی امنیت سایبری فراهم کرد.

همچنین رقابت‌هایBug Bountyکه از روز نخست آغاز شده بود، در سومین روز نیز ادامه یافت و۱۰۰هکر کلاه سفید در قالب۳۵تیم با ارزیابی سامانه‌های سازمان‌ها و مجموعه‌های مختلف، آسیب‌پذیری‌های امنیتی را شناسایی و گزارش کردند.

بر اساس آخرین آمار اعلام‌شده، مجموع جوایز کسب‌شده توسط هانترهای این بخش به بیش از۲.۵میلیارد تومان از ارگان های مختلف در صنایع رسید و در جریان دومین روز مسابقات نیز بیش از۱۰آسیب‌پذیری در بخشBug Bountyشناسایی شده بود.

از دیگر بخش‌های این رویداد، رقابت‌هایHardware CTFوOT CTFبود. بخش رقابت‌های سخت‌افزاری با حضور۱۵تیم و طراحی چالش‌های تخصصی در حوزه بردهای سخت‌افزاری و رقابت‌های امنیت سایبری صنعتی(OT CTF)نیز با حضور بیش از هفت تیم از سراسر کشور برگزار شد.

**در روز اول مسابقات چه گذشت؟

روز نخست مسابقات المپیک امنیت سایبری که با راهبری مرکز فرماندهی عملیات امنیت سایبری مرکز ملی فضای مجازی و به میزبانی پارک علم و فناوری پردیس، با رقابت 15 تیم درHardware CTFو رقابت 100 هکر در قالب 35 تیم درBug Bountyبرگزار شد.

در رقابتHardware CTFاهداف در حوزه برد سخت افزاری و چالش‌های مرتبط با آن طراحی شده که تیم ها به تفکیک این چالش ها را فتح کرده و کسب امتیاز کردند.

همچنین در رقابتBug Bountyبیش از 12 سازمان با حدود 20 هدف، سامانه های خود را در اختیار هکرهای کلاه سفید قرار دادند تا مورد ارزیابی قرار گرفته و علاوه بر شناسایی راه های نفوذ، راهکارهای امن سازی آنها ارایه شود.

در پایان اولین روز از این دوره از رقابت ها، امتیازبندی انجام شده و در نهایت در آخرین روز جداول امتیازبندی کامل شده و تیم های برتر معرفی شدند.

باگ بانتی( Bug Bounty )یا مسابقات کشف باگ، مسابقاتی هستند که در آن یک وب‌سایت، برنامه و حتی سخت افزار از طرف سازمان یا توسعه‌دهنده آنها، برای کشف باگ‌های امنیتی و راه های نفوذ،‌ در اختیار هکرها قرار گرفت.

در مسابقاتCTF Hardwareنیز متخصصان امنیتی به‌جای حمله به سامانه‌های واقعی، در محیطی کنترل‌شده آسیب‌پذیری‌ها را کشف و «پرچم» را تصاحب کردند.

**در روز دوم مسابقات چه گذشت؟

در دومین روز از مسابقات المپیک امنیت سایبری به راهبری مرکز فرماندهی عملیات امنیت سایبری، تیم‌های شرکت‌کننده در بخش هاردCTFرقابت نزدیکی را تجربه کردند؛ به‌طوری‌که فاصله امتیازی سه تیم برتر بسیار اندک بود.

همچنین در بخش باگ‌بانتی این رویداد، بیش از۱۰آسیب‌پذیری شناسایی و گزارش شد و در همین راستا، بیش از۷۰۷میلیون تومان پاداش برای هانترهای شرکت‌کننده در این بخش در نظر گرفته شد.

در بخش سوم این رویداد، یعنیOT CTFیا رقابت‌های امنیت سایبری صنعتی نیز تیم‌های شرکت‌کننده رقابت کردند و این بخش با حضور بیش از هفت تیم از سراسر کشور برگزار شد.

حسین افشین در حاشیه بازدید از سومین دوره المپیک فناوری و در جمع خبرنگاران، با تشریح رویکرد این رویداد اظهار کرد: شناسایی استعدادها نخستین گام در مسیر توسعه علم و فناوری است، اما این فرایند نباید به کشف افراد توانمند یا کسب مدال محدود بماند. استعدادهای شناسایی‌شده باید بتوانند دانش خود را در مواجهه با مسائل واقعی به کار بگیرند و از این مسیر به تولید فناوری و نوآوری برسند.

وی با تشبیه حکمرانی علم و فناوری به فرایند ساخت افزایشی توضیح داد: در ساخت افزایشی، قطعه به‌صورت لایه‌به‌لایه شکل می‌گیرد و کیفیت اتصال لایه‌ها اهمیت اساسی دارد. در نظام علم و فناوری نیز اجزای مختلف باید به‌درستی به یکدیگر متصل شوند تا ساختاری پایدار و کارآمد شکل بگیرد.

افشین ادامه داد: پس از شناسایی استعدادها، باید زمینه تولید دانش، تبدیل دانش به فناوری، توسعه نوآوری و ارتباط دانشگاه‌ها، نخبگان و دانشجویان با صنعت فراهم شود. صنعت نیز باید بتواند این ظرفیت‌ها را به ثروت و اثرگذاری اقتصادی و اجتماعی تبدیل کند. شکل‌گیری چنین زنجیره‌ای، زیربنای قدرت ملی در حوزه علم و فناوری است.

باشگاه برگزیدگان؛ حلقه اتصال استعدادها به صنعت

معاون علمی رئیس‌جمهور با اشاره به تشکیل باشگاه برگزیدگان المپیک فناوری از سال گذشته گفت: هدف از ایجاد این باشگاه، حفظ ارتباط با افرادی است که در رقابت‌ها برگزیده می‌شوند تا بتوانیم آن‌ها را به شرکت‌ها، پروژه‌های واقعی و مسائل مورد نیاز کشور متصل کنیم.

وی افزود: این فرایند به حمایت‌هایی نیاز دارد که زمینه شکل‌گیری ارتباط طبیعی میان نخبگان و بخش‌های مختلف اقتصادی را فراهم کند. در همین راستا، برای برگزیدگان المپیک فناوری در صورت تمایل به ورود به دستگاه‌های اجرایی، امتیازهایی در نظر گرفته می‌شود. همچنین برای فعالیت در بخش خصوصی، حضور در شرکت‌ها و راه‌اندازی کسب‌وکار نیز سازوکارهای حمایتی پیش‌بینی شده است.

امنیت سایبری؛ فرصتی برای افزایش تاب‌آوری کشور

افشین با اشاره به اهمیت رقابت‌های امنیت سایبری در المپیک فناوری اظهار کرد: کشور از نیروهای متخصص و توانمندی در این حوزه برخوردار است که می‌توانند در قالب هکرهای کلاه‌سفید به شناسایی آسیب‌پذیری‌ها و حفره‌های امنیتی سامانه‌ها کمک کنند.

به گفته وی، دستگاه‌های اجرایی می‌توانند مسائل و مشکلات امنیتی سامانه‌های خود را در اختیار متخصصان قرار دهند تا این افراد با شناسایی و رفع آسیب‌پذیری‌ها، به ارتقای امنیت زیرساخت‌ها کمک کنند.

وی تأکید کرد: چنین رویکردی از یک سو تاب‌آوری سایبری کشور را افزایش می‌دهد و از سوی دیگر، زمینه شناسایی نیروهای مستعد و استفاده از توان تخصصی آن‌ها در خدمت به کشور را فراهم می‌کند.

اجرای برنامه‌های هشت‌محوری برای تحقق خیزش علمی

معاون علمی رئیس‌جمهور در پاسخ به پرسشی درباره برنامه‌های اجرایی مرتبط با تأکیدات رهبر انقلاب در حوزه خیزش علمی گفت: مجموعه سخنان و تأکیدات مطرح‌شده در ۱۳ محور دسته‌بندی شده که هشت محور آن به‌صورت مستقیم در حوزه مأموریت معاونت علمی قرار دارد. برای هر یک از این محورها نیز برنامه اجرایی در حال تدوین و پیگیری است.

وی یکی از نکات مهم این تأکیدات را توجه به سطح حکمرانی علم و فناوری دانست و افزود: پیشرفت علمی موضوعی محدود به یک دستگاه نیست و به برنامه‌ریزی و مشارکت تمام اجزای زیست‌بوم علم و فناوری کشور نیاز دارد.

افشین با تأکید بر ضرورت توجه ویژه به علوم پایه گفت: هیچ کشوری بدون شکل‌گیری تحولات علمی در علوم پایه نتوانسته است به انقلاب صنعتی دست پیدا کند. علوم پایه، زیربنای توسعه فناوری است؛ با این حال، به دلیل نگاه مسئله‌محور و توجه بیشتر به نتایج کوتاه‌مدت، در سال‌های گذشته توجه کافی به این حوزه نشده است.

وی با اشاره به فعالیت‌های بنیاد علم در حمایت از علوم پایه و علوم انسانی افزود: حمایت از پژوهش‌های بنیادی و ایده‌هایی که بتوانند مرزهای دانش را جابه‌جا کنند، از برنامه‌های مهم ماست.

طرح «رویای علمی ایران» برای حمایت از ایده‌های مرزشکن

افشین در تشریح مفهوم پژوهش‌های مرزشکن گفت: هر نوآوری یا انتشار مقاله در مجلات معتبر علمی لزوماً به معنای مرزشکنی علمی نیست.

پژوهش مرزشکن زمانی شکل می‌گیرد که یک ایده بتواند چارچوب‌ها و پارادایم‌های موجود را تغییر دهد و نگاه تازه‌ای به یک حوزه علمی ایجاد کند.

وی با اشاره به تدوین طرحی با عنوان «رویای علمی ایران» اظهار کرد: این برنامه از حدود یک سال پیش در دست بررسی بوده و مراحل آماده‌سازی آن در حال تکمیل است. کارگاه معرفی و تبیین این طرح نیز در هفته آینده برگزار خواهد شد تا پژوهشگران با مفهوم و اهداف پژوهش‌های مرزشکن بیشتر آشنا شوند.

تسهیل معافیت مالیاتی پروژه‌های پژوهشی نخبگان

معاون علمی رئیس‌جمهور همچنین درباره تسهیلات مالیاتی در نظر گرفته‌شده برای فعالیت‌های پژوهشی نخبگان گفت: با هماهنگی انجام‌شده با سازمان تأمین اجتماعی، مشکلات بیمه‌ای مرتبط با پروژه‌های پژوهشی در حال برطرف شدن است.

وی افزود: شرکت‌های بزرگ می‌توانند پروژه‌های پژوهشی خود را به نخبگان واگذار کنند و از ظرفیت‌های پیش‌بینی‌شده برای معافیت مالیاتی این پروژه‌ها بهره‌مند شوند. این سازوکار با همکاری بنیادهای نخبگان استانی در حال اجراست و بخشی از موانع اجرایی آن نیز برطرف شده است.

برگزاری نمایشگاه محصولات هوش مصنوعی با مشارکت دستگاه‌های اجرایی

افشین در بخش دیگری از سخنان خود به برنامه دستیارهای هوش مصنوعی در دستگاه‌های اجرایی اشاره کرد و گفت: حدود ۷۰ دستگاه، پیشنهادهای خود را در این زمینه ارائه کرده و برای همکاری اعلام آمادگی کرده‌اند.

وی از برنامه‌ریزی برای برگزاری نمایشگاه محصولات هوش مصنوعی در دو هفته آینده خبر داد و افزود: در این نمایشگاه، محصولات و دستاوردهای شرکت‌های ایرانی در حوزه‌های مختلف از جمله سلامت، تصویربرداری پزشکی و انرژی معرفی می‌شوند.

به گفته افشین، محور اصلی نمایشگاه، معرفی محصول است و نه صرفاً شرکت‌های تولیدکننده. محصولات پس از دریافت فراخوان و طی فرایند ارزیابی انتخاب شده‌اند و قرار است حدود ۴۰ محصول در حوزه‌های مختلف به نمایش گذاشته شوند.

وی توضیح داد: این نمایشگاه فرصتی برای آشنایی مدیران، مسئولان دستگاه‌های اجرایی، نمایندگان مجلس و تصمیم‌گیران کشور با ظرفیت‌های واقعی هوش مصنوعی در داخل کشور است. همچنین بخشی از برنامه به بازدید خبرنگاران اختصاص خواهد داشت تا رسانه‌ها بتوانند دستاوردهای شرکت‌های ایرانی را از نزدیک بررسی کنند.

افشین ادامه داد: ارائه دستیارهای هوش مصنوعی منتخب دستگاه‌های اجرایی نیز در این برنامه پیش‌بینی شده و پس از برگزاری نمایشگاه، مرحله دوم توسعه این دستیارها آغاز خواهد شد.

توسعه زیرساخت‌های کوانتومی؛ سرمایه‌گذاری برای آینده

معاون علمی رئیس‌جمهور در پاسخ به پرسشی درباره تجهیزات و آزمایشگاه‌های کوانتومی گفت: توسعه فناوری کوانتوم تنها به دانش نظری محدود نمی‌شود و تجهیزات آزمایشگاهی نقش مهمی در تربیت نیروی انسانی متخصص و پیشرفت این حوزه دارند.

وی با اشاره به راه‌اندازی سه آزمایشگاه در این زمینه اظهار کرد: تجهیزات مورد نیاز این آزمایشگاه‌ها با برنامه‌ریزی معاونت علمی تأمین شده و دانشگاه‌ها متناسب با تخصص و ظرفیت خود از این زیرساخت‌ها بهره‌مند شده‌اند.

افشین افزود: برخی دانشگاه‌های کشور که از گذشته در این حوزه فعالیت داشته‌اند، اکنون توانسته‌اند بخشی از تجهیزات مورد نیاز را با تکیه بر دانش داخلی بسازند؛ ظرفیتی که می‌تواند در اختیار سایر دانشگاه‌ها نیز قرار گیرد.

وی تأکید کرد: دستاوردهای سرمایه‌گذاری در حوزه کوانتوم یک‌شبه به دست نمی‌آیند. دانشجویانی که امروز با این تجهیزات کار می‌کنند، در سال‌های آینده می‌توانند به متخصصان و توسعه‌دهندگان این فناوری تبدیل شوند. بنابراین، سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های علمی باید مستمر و بلندمدت باشد.

کاهش مصرف سوخت خودروها با تکیه بر فناوری

افشین در بخش دیگری از این گفت‌وگو، درباره برنامه معاونت علمی برای ارتقای فناوری صنعت خودروسازی و کاهش مصرف بنزین گفت: بر اساس تأکید رئیس‌جمهور، خودروسازان باید حرکت به سمت تولید خودروهای کم‌مصرف، هیبریدی و برقی را در اولویت قرار دهند.

وی با اشاره به بازدیدهای انجام‌شده از شرکت‌های خودروسازی افزود: روند توسعه فناوری در این شرکت‌ها در حال بررسی است و بازدید از دو خودروساز دیگر نیز در برنامه هفته آینده قرار دارد. هدف این است که وضعیت فناوری، ظرفیت‌های تولید و برنامه‌های آینده خودروسازان ارزیابی شود.

معاون علمی رئیس‌جمهور با بیان اینکه تغییرات فناوری در صنعت خودرو نیازمند زمان است، تصریح کرد: نتیجه تغییرات فنی و مهندسی ممکن است چند سال بعد در خودروهای عرضه‌شده به بازار دیده شود؛ اما تصمیم‌گیری و اقدام برای کاهش مصرف سوخت باید از امروز آغاز شود. هر خودرویی که با فناوری و مصرف سوخت نامناسب تولید و وارد بازار می‌شود، ممکن است دست‌کم ۲۰ سال در چرخه مصرف کشور باقی بماند.

وی با اشاره به عوامل مؤثر بر مصرف انرژی خودرو گفت: کاهش مصرف سوخت تنها به موتور محدود نیست؛ سیستم انتقال قدرت، طراحی آیرودینامیکی بدنه، وزن خودرو و میزان اصطکاک قطعات نیز در این زمینه نقش دارند و باید به‌صورت یکپارچه بررسی شوند.

افشین همچنین از برنامه‌ریزی برای ایجاد مرکز نوآوری مشترک با وزارت صنعت، معدن و تجارت و تدوین سازوکاری برای ارزیابی فناوری خودروها خبر داد. وی همچنین از بررسی طرح معرفی «خودروی سال کشور» خبر داد و گفت: در این طرح قرار است خودرویی که از نظر فناوری، مصرف انرژی و ویژگی‌های زیست‌محیطی عملکرد بهتری دارد، با ارزیابی مستقل و بر اساس شاخص‌های مشخص انتخاب شود.

این مقام مسئول در پایان سخنان خود خاطرنشان کرد: همکاری معاونت علمی، وزارت صنعت، معدن و تجارت و سازمان ملی استاندارد در تدوین شاخص‌ها و انجام ارزیابی‌های فنی این طرح پیش‌بینی شده است. هدف آن است که با ایجاد یک رقابت مبتنی بر معیارهای روشن، خودروسازان نیز برای ارتقای فناوری و کاهش مصرف انرژی انگیزه بیشتری پیدا کنند.

وی با اشاره به افزایش استقبال از سومین دوره المپیک فناوری افزود: با وجود شرایط دشوار کشور و محدودیت‌های ناشی از جنگ، روند برگزاری این رویداد متوقف نشد و تعداد ثبت‌نام‌کنندگان از حدود ۱۲ هزار و ۱۵۰ نفر در دوره گذشته به بیش از ۱۳ هزار و ۳۰۰ نفر افزایش یافت. همچنین ثبت‌نام‌کنندگان بین‌المللی از حدود هزار و ۸۳۰ نفر به بیش از سه هزار و ۶۰۰ نفر رسیدند و شمار کشورهای مشارکت‌کننده نیز به ۱۱۸ کشور افزایش یافت.

معاون علمی رئیس‌جمهور با بیان اینکه این آمار نشان‌دهنده ظرفیت بالای سرمایه انسانی و جذابیت بین‌المللی رویداد است، تصریح کرد: ارزش واقعی این مشارکت زمانی آشکار می‌شود که بتوانیم استعدادهای شناسایی‌شده را به شبکه‌ای پایدار از همکاری، نوآوری و حل مسئله تبدیل کنیم.

قدرت فناورانه با تعداد مدال‌ها سنجیده نمی‌شود

افشین با تأکید بر ضرورت عبور از موفقیت‌های پراکنده به توانمندی‌های پایدار گفت: ایران از کمبود استعداد رنج نمی‌برد؛ مسئله اصلی ما ایجاد مسیری است که استعدادهای درخشان به قدرت فناورانه کشور تبدیل شوند.

وی ادامه داد: قدرت‌بنیانی یعنی دانش و مهارت جوانان به فناوری، محصول و توان حل مسائل راهبردی کشور تبدیل شود. امروز برخورداری از نیروی انسانی متخصص به‌تنهایی کافی نیست؛ باید میان استعدادها، دانشگاه‌ها، شرکت‌های دانش‌بنیان، صنعت و نیازهای واقعی کشور پیوند مؤثر ایجاد کنیم.

معاون علمی رئیس‌جمهور تأکید کرد: قدرت فناورانه با تعداد مدال‌ها و موفقیت‌های فردی به‌تنهایی سنجیده نمی‌شود؛ معیار اصلی آن، توان کشور در حل مسائل واقعی و کاهش وابستگی‌های راهبردی است.

از رقابت فناورانه تا حفاظت از زیرساخت‌های حیاتی کشور

افشین با اشاره به برگزاری رقابت‌های امنیت سایبری و بخش ویژه باگ‌بانتی در سومین دوره المپیک فناوری اظهار کرد: یکی از نمونه‌های روشن پیوند استعداد جوانان با مسائل واقعی کشور، استفاده از توان متخصصان امنیت سایبری برای شناسایی آسیب‌پذیری‌های احتمالی زیرساخت‌های دیجیتال است.

وی افزود: در این بخش، هکرهای کلاه‌سفید در چارچوبی مجاز و کنترل‌شده به ارزیابی امنیت برخی سامانه‌های مهم، از جمله سامانه‌های بانکی و بیمه‌ای، می‌پردازند.

معاون علمی رئیس‌جمهور با تأکید بر اینکه امنیت زیرساخت‌های دیجیتال بخشی از امنیت و تاب‌آوری ملی است، گفت: وقتی یک جوان متخصص می‌تواند پیش از آنکه یک آسیب‌پذیری به بحران تبدیل شود، آن را شناسایی کند، مهارت فردی او به ظرفیتی برای حفاظت از منافع ملی تبدیل می‌شود.

مأموریت المپیک فناوری از فردای مسابقات آغاز می‌شود

افشین با اشاره به اهمیت استمرار حمایت از استعدادهای شناسایی‌شده گفت: مهم‌ترین آزمون موفقیت المپیک فناوری پس از پایان مسابقات آغاز می‌شود. اگر این رویداد صرفاً به معرفی برگزیدگان و اهدای مدال محدود شود، بخش مهمی از ظرفیت آن مورد استفاده قرار نگرفته است.

وی با اشاره به راه‌اندازی باشگاه برگزیدگان المپیک فناوری از سال گذشته افزود: هدف از ایجاد این باشگاه، حفظ ارتباط با استعدادهای جوان، توسعه مهارت‌های تخصصی، شبکه‌سازی و فراهم‌کردن زمینه حضور آنان در پروژه‌های واقعی کشور است.

معاون علمی رئیس‌جمهور تصریح کرد: باید تلاش کنیم قهرمانان رقابت‌های فناورانه به فعالان اثرگذار در صنعت و اقتصاد دانش‌بنیان تبدیل شوند؛ زیرا قهرمان واقعی فناوری کسی است که بتواند با دانش و مهارت خود گرهی از مسائل کشور باز کند.

آینده ایران را باید ساخت، نه فقط وعده داد

افشین در پایان با تأکید بر ضرورت شکل‌گیری یک مسیر پایدار برای پرورش و به‌کارگیری استعدادهای جوان گفت: ساختن قدرت فناورانه کشور فرایندی تدریجی و جمعی است. هر استعداد شناسایی‌شده یک ظرفیت تازه، هر مهارت توسعه‌یافته یک گام به پیش و هر مسئله حل‌شده، لایه‌ای جدید بر بنای قدرت ملی است.

وی خاطرنشان کرد: آینده ایران یک‌باره ساخته نمی‌شود؛ لایه‌به‌لایه، با دانش متخصصان، خلاقیت جوانان و اراده حل مسائل کشور ساخته می‌شود.