«طرح هاتف» مسیری برای تبدیل پژوهش‌های دانشگاهی به محصولات فناورانه با حمایت معاونت علمی
طرح هاتف با حمایت معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست‌جمهوری و با هدف هدایت هدفمند اعتبارات توسعه فناوری، در دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی بستری برای تبدیل دستاوردهای پژوهشی به محصولات فناورانه و تجاری‌سازی آنها فراهم کرده است؛ برنامه‌ای که با…
خلاصه تحلیلی خبر
طرح هاتف با حمایت معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست‌جمهوری و با هدف هدایت هدفمند اعتبارات توسعه فناوری، در دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی بستری برای تبدیل دستاوردهای پژوهشی به محصولات فناورانه و تجاری‌سازی آنها فراهم کرده است؛ برنامه‌ای که با…
موضوعات اصلی: پشتیبانی شبکه، علمی، معاونت، هاتف، فناورانه، دانشگاه
طرح هاتف با حمایت معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست‌جمهوری و با هدف هدایت هدفمند اعتبارات توسعه فناوری، در دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی بستری برای تبدیل دستاوردهای پژوهشی به محصولات فناورانه و تجاری‌سازی آنها فراهم کرده است؛ برنامه‌ای که با ایجاد پیوند میان استادان، فارغ‌التحصیلان جوان، دانشجویان تحصیلات تکمیلی و صنایع، به دنبال نزدیک‌تر کردن ظرفیت‌های علمی دانشگاه به نیازهای واقعی صنعت و تسهیل ورود فناوری‌های دانشگاهی به بازار است.
دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی نیز در چارچوب این برنامه، مجموعه‌ای از طرح‌های فناورانه را با مشارکت اعضای هیئت علمی، دانشجویان و فارغ‌التحصیلان جوان دنبال کرده است. تمرکز اصلی این طرح‌ها صرفاً بر انجام فعالیت پژوهشی یا دستیابی به نمونه آزمایشگاهی نیست؛ بلکه عبور از مرحله نمونه‌سازی، تدوین دانش فنی، ساخت نمونه در مقیاس نیمه‌صنعتی و آماده‌سازی فناوری برای تولید در مقیاس صنعتی در اولویت قرار دارد.
حمید خرسند، مدیر ارتباط با صنعت معاونت پژوهشی دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی، با اشاره به ضرورت تغییر رویکرد دانشگاه‌ها در حوزه پژوهش، گفت: طی دو دهه اخیر، در کنار مأموریت آموزشی دانشگاه‌ها، توجه به نقش پژوهش در حل مسائل کلان کشور افزایش یافته است. بر همین اساس، توسعه اقتصاد مبتنی بر دانش مستلزم آن است که استادان، دانشجویان و فارغ‌التحصیلان، به‌ویژه در مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری، در قالب هسته‌های پژوهشی و فناورانه گرد هم بیایند و دستاوردهای علمی خود را به فناوری‌های کاربردی تبدیل کنند.
به گفته خرسند، این فرایند زمانی به نتیجه می‌رسد که پژوهش از مرحله دستیابی به دانش در آزمایشگاه عبور کند و به تدوین دانش فنی و طراحی روش تولیدی برسد که قابلیت افزایش مقیاس و تولید انبوه را داشته باشد. به همین دلیل، در طرح هاتف تلاش شده است حمایت مالی معاونت علمی در خدمت توسعه فناوری و تکمیل مسیر تبدیل ایده پژوهشی به محصول قرار گیرد.
اتصال به صنعت یکی از معیارهای اصلی انتخاب طرح‌ها
خرسند با اشاره به تجربه اجرای برنامه‌های مشابه در دانشگاه‌ها، یکی از ملاحظات اصلی در طراحی سازوکار هاتف را کاهش احتمال شکست طرح‌ها و جلوگیری از توقف فعالیت هسته‌های فناورانه عنوان کرد. او توضیح داد: در طراحی این برنامه، تلاش شده است طرح‌هایی انتخاب شوند که از همان مراحل ابتدایی با صنایع مرتبط ارتباط داشته باشند. این رویکرد با هدف کاهش ریسک تجاری‌سازی و ایجاد مسیر مشخص برای ورود محصول به بازار دنبال شده است.
وی افزود: بررسی تجربه‌های پیشین نشان می‌دهد که صرف حمایت مالی و تشکیل شرکت، برای موفقیت یک فعالیت فناورانه کافی نیست. به همین دلیل، در طرح هاتف تلاش شده است ارتباط هسته‌های فناورانه هم با دانشگاه و هم با صنایع بالادستی و مادر حفظ شود تا تیم‌ها پس از پایان دوره حمایت نیز امکان ادامه فعالیت و توسعه محصولات خود را داشته باشند.
حضور فارغ‌التحصیلان و نخبگان در کنار استادان
یکی دیگر از محورهای مورد تأکید معاونت علمی در اجرای طرح هاتف، مشارکت نسل جدید پژوهشگران در فعالیت‌های فناورانه است.
به گفته خرسند، اگرچه استادان دانشگاه محور اصلی ارائه و اجرای طرح‌ها هستند، اما از ابتدا بر حضور دانشجویان و فارغ‌التحصیلان در کنار اعضای هیئت علمی تأکید شده است. هدف این است که نیروهای جوان صرفاً مجری فعالیت‌های پژوهشی نباشند، بلکه در فرایند توسعه فناوری، شکل‌گیری کسب‌وکار و مدیریت محصولات نیز تجربه عملی کسب کنند. همراهی و جسارت نسل جوان نقش مؤثری در به ثمر رسیدن طرح‌ها و تبدیل دستاوردهای علمی به محصولات فناورانه داشته است.
خرسند در تشریح یکی از تجربه‌های اجرایی این برنامه گفت: در یکی از طرح‌ها، تیم پژوهشی توانست در مدت حدود سه ماه شرکت دانش‌بنیان خود را راه‌اندازی کند و پنج محصول را نیز به مرحله دانش‌بنیان شدن برساند.
او این تجربه را نمونه‌ای از ظرفیت طرح هاتف برای تبدیل توان علمی دانشگاه به فعالیت اقتصادی و فناورانه دانست.
اجرای ۲۰ طرح با حمایت معاونت علمی
مدیر ارتباط با صنعت معاونت پژوهشی دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی با اشاره به طرح‌های مورد حمایت این دانشگاه اظهار کرد: حدود ۲۰ طرح در چارچوب این برنامه برای اجرا مورد توافق قرار گرفتند. بخشی از این طرح‌ها به محصول رسیده‌اند و برخی نیز مرحله رسیدن به محصول را پشت سر گذاشته و در مسیر تشکیل شرکت و دانش‌بنیان شدن را طی کرده‌اند.
او با اشاره به نقش معاونت علمی در پیشبرد این برنامه، حمایت مالی و سازوکارهای تعهدشده در تفاهم‌نامه‌ها را از عوامل مؤثر در شکل‌گیری و توسعه هسته‌های فناورانه و شرکت‌های نوپا شکل‌گرفته دانست.
هاتف؛ از حمایت پژوهش تا توسعه شرکت‌های دانش‌بنیان
آنچه در تجربه اجرای طرح هاتف در دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی اهمیت دارد، تغییر نقطه تمرکز حمایت‌ها از صرف انجام پژوهش به سمت دستیابی به محصول و ایجاد ظرفیت پایدار فناوری است.
در این الگو، معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست‌جمهوری با هدایت اعتبارات توسعه فناوری، زمینه اجرای طرح‌های دانشگاهی را فراهم می‌کند و دانشگاه نیز با شناسایی ظرفیت‌های علمی، تشکیل هسته‌های فناورانه، مشارکت دادن دانشجویان و ایجاد ارتباط با صنایع، مسیر تبدیل دانش به محصول را دنبال می‌کند.
خرسند در تشریح اقدامات دانشگاه برای حفظ دستاوردهای این برنامه گفت: با وجود پیشرفت طرح‌ها، پیگیری ارتباط با صنایع و برگزاری نشست‌های مشترک با مجموعه‌های صنعتی همچنان ادامه دارد تا محصولات تولیدشده امکان توسعه و حضور مؤثرتر در بازار را پیدا کنند.
بر این اساس، تداوم حمایت‌های هدفمند معاونت علمی و حفظ ارتباط میان دانشگاه، هسته‌های فناورانه و صنایع، از عوامل تعیین‌کننده در تبدیل نتایج طرح هاتف به فعالیت‌های اقتصادی پایدار خواهد بود.
تورج امرایی در حاشیه بازدید از نمایشگاه طرح هاتف در دانشگاه صنعتی خواجه‌نصیرالدین طوسی، اتصال دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی به صنعت را یکی از مأموریت‌های اصلی معاونت علمی دانست و اظهار کرد: توسعه فناوری از مسیر شکل‌گیری هسته‌های فناور، ایجاد شرکت‌های فناور و در نهایت تبدیل آنها به شرکت‌های دانش‌بنیان دنبال می‌شود.
وی با اشاره به اهداف طرح «هدایت اعتبارات توسعه فناوری» (هاتف) افزود: این طرح با تمرکز بر دانشگاه‌های برتر کشور، به‌ویژه دانشگاه‌های صنعتی، تلاش می‌کند هسته‌های فناور را پیرامون محصولات کلیدی و مورد نیاز کشور شکل دهد و از فعالیت آنها حمایت کند. در این الگو، یک یا چند عضو هیئت علمی با همراهی دانشجویان و بهره‌گیری از حمایت‌های معاونت علمی و صندوق نوآوری و شکوفایی، مسیر تبدیل دستاوردهای پژوهشی به محصولات قابل عرضه در بازار را دنبال می‌کنند.
تبدیل پژوهش دانشگاهی به محصول مورد نیاز صنعت
معاون توسعه شرکت‌های دانش‌بنیان معاونت علمی با بیان اینکه طرح هاتف می‌تواند فاصله میان پژوهش‌های دانشگاهی و نیازهای واقعی صنعت را کاهش دهد، تصریح کرد: یکی از مزیت‌های این برنامه آن است که نتایج تحقیقات دانشگاهی در مرحله مقاله و پژوهش باقی نمی‌ماند، بلکه به محصولات فناورانه و دارای ارزش افزوده اقتصادی تبدیل می‌شود.
به گفته امرایی، این رویکرد علاوه بر تقویت توان تولید فناوری در کشور، زمینه اشتغال دانشجویان و دانش‌آموختگان را نیز فراهم می‌کند و به ماندگاری نیروهای متخصص و جلوگیری از مهاجرت نخبگان کمک خواهد کرد.
وی با اشاره به اجرای طرح هاتف در دانشگاه صنعتی خواجه‌نصیرالدین طوسی گفت: این دانشگاه یکی از مجموعه‌هایی است که معاونت علمی طی دو سال گذشته اجرای این برنامه را در آن آغاز کرده است. دستاوردهای ارائه‌شده در نمایشگاه نیز نشان می‌دهد که ظرفیت علمی و پژوهشی دانشگاه می‌تواند به تولید محصولات راهبردی منجر شود.
امرایی حوزه‌های مهندسی برق و الکترونیک، هوافضا و مکانیک را از جمله زمینه‌هایی عنوان کرد که محصولات فناورانه آنها در این نمایشگاه به نمایش درآمده است. وی افزود: بخشی از این محصولات حاصل سال‌ها فعالیت پژوهشی اعضای هیئت علمی است که با مشارکت مستقیم دانشجویان و تبدیل نتایج تحقیقات به محصول، به مرحله ساخت رسیده‌اند.
تأمین مالی تجاری‌سازی با استفاده از ظرفیت اعتبار مالیاتی
معاون توسعه شرکت‌های دانش‌بنیان معاونت علمی با اشاره به برنامه معاونت علمی برای تداوم حمایت از طرح‌های هاتف خاطرنشان کرد: حمایت‌ها به مرحله ساخت نمونه اولیه محدود نخواهد شد. در گام بعدی، تلاش می‌کنیم با استفاده از ظرفیت‌های مالی زیست‌بوم فناوری کشور، به‌ویژه سازوکارهای پیش‌بینی‌شده در ماده ۱۱ قانون جهش تولید دانش‌بنیان، زمینه توسعه و تجاری‌سازی محصولات را فراهم کنیم.
وی توضیح داد: برخی از این طرح‌ها برای رسیدن به مرحله تولید و ورود به بازار به منابع مالی قابل توجهی نیاز دارند. از همین رو، رویکرد جدید معاونت علمی بر استفاده گسترده‌تر از ظرفیت اعتبار مالیاتی و مشارکت بخش‌های مختلف زیست‌بوم فناوری در تأمین مالی این پروژه‌ها استوار است.
این مقام مسئول تأکید کرد: هدف این است که محصولات تولیدشده در دانشگاه‌ها پس از تکمیل مراحل فنی، به صنعت و بازار راه پیدا کنند و مردم نیز بتوانند از محصولات پیشرفته ایرانی، هم‌تراز با نمونه‌های خارجی، استفاده کنند.
گسترش طرح هاتف به دانشگاه‌های توانمند کشور
امرایی درباره امکان اجرای این برنامه در سایر دانشگاه‌ها نیز گفت: رویکرد معاونت علمی محدود به یک دانشگاه نیست و تمام دانشگاه‌هایی که از توانمندی لازم برخوردارند و طرح‌های فناورانه قابل اجرا ارائه می‌کنند، می‌توانند از ظرفیت‌های حمایتی هاتف استفاده کنند.
او افزود: تعدادی از دانشگاه‌های برتر کشور درخواست‌های خود را برای بهره‌مندی از این برنامه ارائه کرده‌اند و معاونت علمی درصدد است با استفاده از ابزارهای تأمین مالی جدید، حمایت از این طرح‌ها را توسعه دهد.
معاون توسعه شرکت‌های دانش‌بنیان معاونت علمی با اشاره به نقش دانشجویان در شکل‌گیری دستاوردهای نمایشگاه اظهار کرد: در طرح‌های ارائه‌شده، مشارکت مستقیم دانشجویان و دانش‌آموختگان تازه‌فارغ‌التحصیل‌شده کاملاً مشهود است. این موضوع نشان می‌دهد که می‌توان با فراهم کردن بستر مناسب برای فعالیت‌های فناورانه و ایجاد فرصت اشتغال در داخل کشور، از ظرفیت نسل جوان متخصص بهره گرفت و زمینه ماندگاری نخبگان را تقویت کرد.
امرایی در پایان تأکید کرد: معاونت علمی حمایت از طرح‌های هاتف را تا عبور از مراحل پژوهش و ساخت محصول و رسیدن به مرحله تجاری‌سازی و شکل‌گیری فعالیت صنعتی دنبال می‌کند؛ چراکه هدف اصلی این برنامه، تبدیل توان علمی دانشگاه‌ها به فناوری‌های کاربردی و پاسخ‌گویی به نیازهای کشور است.
نوشته«طرح هاتف» مسیری برای تبدیل پژوهش‌های دانشگاهی به محصولات فناورانه با حمایت معاونت علمیاولین بار درآی سی تی نیوز | مرجع اخبار فناوری اطلاعات و ارتباطات ایران. پدیدار شد.
برای ارزیابی پایداری، امنیت و نگهداری این زیرساخت، راهنمای پشتیبانی شبکه را نیز مطالعه کنید.