آقامیری: در یک منطقه، ارتباطات استارلینک را تا ۸۰ درصد مختل کردیم

دبیر شورای عالی فضای مجازی از اختلال فنی در ارتباطات استارلینک طی حوادث دی‌ماه خبر داد و گفت آمار دقیقی از تعداد کاربران این فناوری در ایران در دست نیست. او همچنین از برنامه اعلام نتایج رتبه‌بندی امنیت سایبری بانک‌ها در هفته آینده و توجه به دسترسی‌های ضروری در زمان محدودیت اینترنت بین‌الملل سخن گفت.

سیدمحمدامین آقامیری، دبیر شورای عالی و رئیس مرکز ملی فضای مجازی، در نشست خبری روز سه‌شنبه ۲۱ مهرماه ۱۴۰۵، به تشریح آخرین وضعیت شبکه ملی اطلاعات، مدیریت ارتباطات ماهواره‌ای استارلینک، امنیت سایبری و سیاست‌های مربوط به دسترسی به اینترنت بین‌الملل پرداخت.

یکی از محورهای مهم این نشست، توضیحات آقامیری درباره اقدامات فنی انجام‌شده برای ایجاد اختلال در ارتباطات استارلینک در جریان حوادث دی‌ماه بود. او همچنین اعلام کرد آمار دقیقی از میزان استفاده از این فناوری در کشور در اختیار نیست.

اختلال۸۰درصدی در ارتباطات استارلینک در یک منطقه

آقامیری با اشاره به اقدامات انجام‌شده برای مدیریت ارتباطات استارلینک در جریان حوادث دی‌ماه گفت در یک منطقه مشخص، حدود ۸۰ درصد Packet Loss در ارتباطات این شبکه ایجاد شده و ۲۰ درصد باقی‌مانده نیز کارایی لازم را نداشته است.

Packet Loss یا از دست رفتن بسته‌های داده، به وضعیتی گفته می‌شود که بخشی از بسته‌های اطلاعاتی ارسال‌شده در مسیر ارتباطی به مقصد نمی‌رسند. افزایش این شاخص می‌تواند کیفیت ارتباط را کاهش دهد و استفاده از سرویس‌هایی را که به اتصال پایدار نیاز دارند، با اختلال مواجه کند.

رئیس مرکز ملی فضای مجازی تأکید کرد که برای مدیریت این فناوری ماهواره‌ای، سازوکارها و ابزارهای فنی مختلفی وجود دارد و پیچیدگی فناوری‌های ارتباطی ماهواره‌ای به معنای غیرقابل‌کنترل بودن آنها نیست. با این حال، او توضیحی درباره جزئیات فنی ابزارهای مورد استفاده، روش اجرای اختلال یا امکان تعمیم این نتیجه به مناطق دیگر ارائه نکرد.

آقامیری در عین حال گفت آمار دقیقی از تعداد کاربران استارلینک در ایران در اختیار نیست. این موضوع، ارزیابی مستقل از گستره استفاده از این فناوری و میزان تأثیر اقدامات اعلام‌شده بر کاربران آن را دشوار می‌کند.

استارلینک از نگاه مرکز ملی فضای مجازی؛ فراتر از یک ابزار ارتباطی

دبیر شورای عالی فضای مجازی در بخش دیگری از سخنانش، با اشاره به کاربردهای ارتباطات ماهواره‌ای در منازعات نظامی، استارلینک را صرفاً یک ابزار دسترسی به اینترنت ندانست. به گفته او، از این فناوری می‌توان برای فرماندهی و کنترل نیروها، هدایت پهپادها و انتقال اطلاعات استفاده کرد.

آقامیری با طرح این دیدگاه که استارلینک در برخی منازعات بخشی از زیرساخت ارتباطی و عملیاتی محسوب می‌شود، گفت ایران برای مدیریت ارتباطات این فناوری، مسیرهای فنی مختلفی را دنبال می‌کند.

او همچنین از پیگیری تعامل با کشورهای همسو برای تبادل تجربه و به‌اشتراک‌گذاری فناوری‌های مرتبط با مدیریت استارلینک خبر داد و گفت کشورهای دیگری نیز اقداماتی را در این زمینه دنبال می‌کنند.

به گفته آقامیری، وزارت امور خارجه ایران درباره ارسال فرکانس‌های مرتبط با استارلینک به نروژ تذکر داده است. او جزئیات بیشتری درباره این پیگیری دیپلماتیک و نتیجه آن ارائه نکرد.

انتقاد آقامیری از تأمین مالی ابزارهای دسترسی به اینترنت فیلترشده

رئیس مرکز ملی فضای مجازی در بخش دیگری از نشست، از حمایت آمریکا از برخی ابزارهای دسترسی به اینترنت فیلترشده در ایران انتقاد کرد. او مدعی شد هزینه ابزار فیلترشکن سایفون از سوی آمریکا تأمین می‌شود و بر ضرورت بررسی منابع مالی این ابزارها تأکید کرد.

این اظهارنظر در چارچوب دیدگاه آقامیری درباره نقش ابزارهای دسترسی به اینترنت و ارتباط آنها با سیاست‌های دولت‌ها مطرح شد. در جریان این بخش از نشست، جزئیات مستندی درباره سازوکار تأمین مالی مورد اشاره یا ابعاد آن ارائه نشد.

دسترسی گروه‌های ضروری به اینترنت بین‌الملل در شرایط محدودیت

موضوع دسترسی به اینترنت بین‌الملل در شرایط بحرانی نیز از دیگر محورهای نشست بود. آقامیری گفت تصمیم‌گیری درباره محدودیت‌های اینترنتی در چنین شرایطی به نهادهای مختلف مربوط است و ملاحظات امنیتی در این تصمیم‌ها نقش دارد.

او در عین حال بر ضرورت توجه به نیازهای گروه‌هایی مانند استادان دانشگاه، تجار و خبرنگاران تأکید کرد و گفت باید سازوکارهای لازم برای تأمین دسترسی مورد نیاز این گروه‌ها پیش‌بینی شود.

این اظهارات، بار دیگر مسئله تداوم فعالیت‌های اقتصادی، علمی و رسانه‌ای در زمان محدودیت اینترنت بین‌الملل را مطرح می‌کند. دسترسی پایدار به منابع علمی و ارتباط با شرکای تجاری خارجی، در کنار امکان انجام وظایف حرفه‌ای خبرنگاران، از جمله نیازهایی است که در چنین شرایطی با محدودیت مواجه می‌شود.

آقامیری همچنین به نقش شبکه ملی اطلاعات در استمرار ارائه برخی خدمات داخلی اشاره کرد. در پوشش رسانه‌ای نشست، از خدمات پرداخت با پایانه‌های فروشگاهی، شبکه آموزشی شاد و برخی شبکه‌های اجتماعی داخلی به‌عنوان نمونه‌هایی از خدماتی نام برده شد که امکان ادامه فعالیت آنها از مسیر زیرساخت‌های داخلی وجود دارد.

با این حال، ادامه کارکرد خدمات داخلی لزوماً به معنای برطرف‌شدن همه پیامدهای اقتصادی و حرفه‌ای قطع یا محدودیت اینترنت بین‌الملل نیست؛ زیرا بخشی از فعالیت کسب‌وکارها و نهادها به سرویس‌ها، ارتباطات و منابعی وابسته است که خارج از شبکه داخلی قرار دارند.

پیشرفت شبکه ملی اطلاعات به نزدیکی۶۰درصد رسیده است

آقامیری درباره وضعیت شبکه ملی اطلاعات نیز گفت میزان پیشرفت این پروژه طی دو تا سه سال گذشته از محدوده ۲۰ درصد به نزدیکی ۶۰ درصد رسیده است. او با اشاره به ارزیابی‌های انجام‌شده در اسفندماه، توضیح داد که نتایج ارزیابی جدید نیز در همین محدوده بوده و اندکی پایین‌تر از رقم قبلی قرار گرفته است.

به گفته رئیس مرکز ملی فضای مجازی، جلسات هفتگی با وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات برای پیگیری موضوعات مرتبط با شبکه ملی اطلاعات برگزار می‌شود. او در عین حال به وجود برخی کاستی‌ها در حوزه‌هایی مانند موتورهای جست‌وجو و خدمات فنی اشاره کرد و بهبود کیفیت و سرعت خدمات داخلی و خارجی را از موضوعات مورد توجه دانست.

ارقام اعلام‌شده درباره پیشرفت شبکه ملی اطلاعات، تصویری کلی از ارزیابی این پروژه ارائه می‌کنند؛ با این حال، برای سنجش میزان اثرگذاری آن بر تجربه کاربران، شاخص‌هایی مانند کیفیت و پایداری اتصال، ظرفیت زیرساخت، کیفیت خدمات و میزان وابستگی سرویس‌ها به ارتباطات بین‌الملل نیز اهمیت دارند.

اعلام نتایج رتبه‌بندی امنیت سایبری بانک‌ها در هفته آینده

رئیس مرکز ملی فضای مجازی از برنامه اعلام نتایج رتبه‌بندی امنیت سایبری بانک‌ها در هفته آینده خبر داد. به گفته او، ارزیابی امنیتی خدمات‌دهندگان فضای مجازی در دستور کار قرار گرفته و پس از ارزیابی اولیه، به نهادهای مربوط فرصت داده شده است تا ضعف‌های شناسایی‌شده را برطرف کنند.

آقامیری گفت پس از پایان مهلت اصلاح و انجام ارزیابی مجدد، نتایج این فرایند اعلام خواهد شد. او همچنین از آغاز فرایندهای مرتبط با ارزیابی امنیتی در دانشگاه‌ها خبر داد.

انتشار نتایج این ارزیابی‌ها می‌تواند اطلاعات بیشتری درباره وضعیت امنیت سایبری خدمات‌دهندگان مهم کشور در اختیار عموم قرار دهد. میزان شفافیت شاخص‌ها، روش ارزیابی و نحوه برخورد با ضعف‌های شناسایی‌شده، از جمله موضوعاتی است که در زمان انتشار نتایج اهمیت خواهد داشت.

آقامیری همچنین تأکید کرد که حملات سایبری حتی در دوره‌های محدودیت اینترنت نیز ادامه دارند. او از حملاتی مانند حملات منع خدمت توزیع‌شده، حملات فنی، مهندسی اجتماعی، بدافزارها و نفوذهای حرفه‌ای نام برد و گفت طی هفته‌های اخیر حملات جدی رخ داده که بخش عمده آنها مدیریت شده، اما در برخی موارد مهاجمان نیز موفق بوده‌اند.

سازوکار تقسیم درآمد محتوا در دستور کار است

یکی دیگر از موضوعات مطرح‌شده در نشست، درآمدزایی تولیدکنندگان محتوا بود. آقامیری گفت مقررات مرتبط با تقسیم درآمد حاصل از مصرف محتوا به تصویب مرجع ذی‌ربط رسیده است و هدف آن، اختصاص سهمی از درآمد ایجادشده به تولیدکنندگان محتواست.

به گفته او، این سازوکار می‌تواند حوزه‌هایی مانند محتوای آموزشی، علمی و سرگرمی را در بر بگیرد؛ برای نمونه، تولیدکنندگان ویدئوهای آموزشی بتوانند متناسب با مصرف محتوای خود از درآمد حاصل سهم دریافت کنند.

اجرای چنین مدلی به نحوه محاسبه درآمد، تعیین سهم تولیدکننده، شفافیت گزارش‌های مصرف محتوا و سازوکار پرداخت وابسته است. جزئیات اجرایی این موارد می‌تواند در میزان اثرگذاری مقررات بر اقتصاد محتوای داخلی نقش تعیین‌کننده داشته باشد.

خروج سند۳۲بندی از محرمانگی

در جریان نشست خبری، سند ۳۲ بندی مرتبط با حکمرانی فضای مجازی از طبقه‌بندی محرمانه خارج شد و از طریق خبرنگاران حاضر در مراسم در اختیار عموم مردم قرار گرفت. این اقدام امکان دسترسی عمومی به محتوای سند را فراهم کرد.

آقامیری در توضیح روند تدوین این سند، به برگزاری جلسات متعدد در پاییز ۱۴۰۳ اشاره کرد. او همچنین گفت اسناد دیگری نیز در ادامه منتشر خواهند شد.

شورای عالی فضای مجازی؛ مرجع نهایی تصمیم‌گیری

آقامیری در پاسخ به پرسش‌هایی درباره نقش شورای عالی فضای مجازی و فعالیت کمیته‌های موازی در دولت، شورای عالی را مرجع نهایی تصمیم‌گیری در این حوزه معرفی کرد. او همچنین مرکز ملی فضای مجازی را «تنظیم‌گر تنظیم‌گران» توصیف کرد.

آقامیری در این خصوص گفت: ارتباط نزدیک و جلسات مکرر بین شورای عالی فضای مجازی و ستاد ساماندهی و راهبری فضای مجازی برقرار است و تلاش می کنیم در شرایط جنگی نقطه نظرات خود را در پشت یک میز به هم نزدیک کنیم و صدایی واحد داشته باشیم.

نشست خبری رئیس مرکز ملی فضای مجازی طیفی از موضوعات فنی، اقتصادی و سیاست‌گذاری را در بر گرفت؛ از اختلال اعلام‌شده در ارتباطات استارلینک و وضعیت شبکه ملی اطلاعات تا دسترسی گروه‌های ضروری به اینترنت بین‌الملل و ارزیابی امنیت سایبری بانک‌ها. بخشی از اظهارات مطرح‌شده، از جمله درباره میزان اختلال در استارلینک، برآوردهای اعلامی این مقام بود و ارزیابی مستقل آنها به انتشار جزئیات فنی و داده‌های قابل بررسی نیاز دارد.

نوشتهآقامیری: در یک منطقه، ارتباطات استارلینک را تا ۸۰ درصد مختل کردیماولین بار درآی سی تی نیوز | مرجع اخبار فناوری اطلاعات و ارتباطات ایران. پدیدار شد.

برای ارزیابی پایداری، امنیت و نگهداری این زیرساخت، راهنمای پشتیبانی شبکه را نیز مطالعه کنید.