سعید خدایگان اعلام کرد: جزئیات واردات خودرو برای نخبگان خارج از کشور

در جلسه 12 مهرماه هیئت دولت، آیین‌نامه حمایت از نخبگان خارج از کشور به منظور حمایت از بازگشت آنان به کشور به تصویب رسید. این خبر را فاطمه مهاجرانی اعلام کرد.

بر اساس این آیین‌نامه، نخبگان خارج از کشور در صورت بازگشت به ایران، در صورت احراز شرایط و ضوابط اعلام شده از سوی بنیاد ملی نخبگان از حمایت‌های ویژه‌ای در چهار حوزه جذب و همکاری علمی، حمایت‌های علمی و پژوهشی، تسهیلات بازگشت و استقرار و همچنین خدمات تخصصی برخوردار خواهند شد.

در ارتباط با آیین‌نامه جذب نخبگان ایرانی خارج از کشور و این که دقیقا چه حمایتی از این نخبه‌ها می‌کند، خبرگزاری ‌فارس با سعید خدایگان قائم‌مقام بنیاد ملی نخبگان گفت‌وگو کرده‌است.

آقای دکتر لطفا بفرمایید دقیقا این آیین‌نامه برای حمایت از چه کسانی است؟ آیا صرف خروج از کشور یک نخبه به معنای حمایت از اوست؟

این آیین‌نامه برای نخبگان و متخصصان ایرانی خارج از کشور که قرار است به کشور برگردند و اینجا مستقر شوند، است. صرف اینکه کسی از ایران خارج شده باشد، به این معنا نیست که خودکار مشمول این حمایت‌ها می‌شود، باید ابتدا شرایط احراز نخبگی تعیین‌شده را داشته باشد و مطابق با ضوابط، در چارچوب آیین‌نامه مربوطه توسط بنیاد نخبگان تأیید شود که البته قبلا این موارد در طرح کانکت معاونت علمی اطلاع رسانی شده است.

یعنی کسی نمی‌تواند از ایران خارج شود و بعد فقط برای گرفتن این مزایا برگردد؟

صرف خروج از کشور هیچ حقی ایجاد نمی‌کند. این آیین‌نامه برای جذب نخبگان خارج از کشور طراحی شده و برخورداری از حمایت‌ها وابسته به احراز شرایط است. ضمن اینکه بعضی از مهم‌ترین تسهیلات، مثل خودرو، فقط بعد از بازگشت و استقرار فرد قابل استفاده است.

سئوالات زیادی درباره همین مسئله خودرو به وجود آمده است. در مورد این موضوع دقیقا چه چیزی تصویب شده است؟

طبق این آیین‌نامه فرد واجد شرایط بعد از بازگشت و استقرار در ایران می‌تواند فقط یک‌بار و حداکثر تا یک سال بعد از بازگشت، یک دستگاه خودروی سواری نو یا کارکرده وارد کند. این یعنی تسهیلات خودرو مربوط به «بازگشت قطعی» است، نه «مهاجرت».

آیا فرد نخبه، باید همان ماشینی را که در خارج از کشور داشته به ایران بیاورد؟ چنین الزامی وجود دارد؟

خیر، چنین الزامی در آیین نامه نیست. آیین‌نامه گفته یک خودروی نو یا کارکرده. از نظر عملی هم ممکن است فرد مثلا سال‌ها در آمریکا زندگی کرده و ماشین داشته باشد اما حمل همان ماشین تا ایران خیلی پرهزینه یا دشوار باشد. در چنین حالتی منطقی است که بتواند به‌جای انتقال همان خودرو، یک خودرو از مسیر یا کشور نزدیک‌تر تهیه و وارد کند. این توضیح، منطق عملی این تسهیل است؛ متن آیین‌نامه الزام نکرده که خودرو حتما همان خودروی قبلی فرد باشد.

سئوال دیگری که پیش می‌آید این است که آیا خودرو کاملا بدون هزینه وارد می‌شود؟

خیر؛ مصوبه نگفته همه هزینه‌ها و عوارض صفر است. چیزی که در آیین‌نامه آمده، سود بازرگانی یک‌هزارم است. سایر ضوابط واردات، استاندارد، ثبت سفارش، الزامات فنی و مقررات مربوط همچنان برقرار است.

خودرو چرا در این آیین‌نامه پررنگ به نظر می‌رسد؟ اصلا چرا برای خودرو چنین امکانی در نظر گرفته شده است؟

کسی که سال‌ها خارج زندگی کرده، بخشی از زندگی‌اش را آنجا ساخته؛ خودرو، وسایل شخصی و امکانات کاری دارد. وقتی قرار است برگردد و دوباره در ایران مستقر شود، طبیعی است بخشی از هزینه‌ها و موانع انتقال زندگی‌اش کم شود. دقیقا به همین دلیل در آیین‌نامه هم این تسهیل به «بازگشت و استقرار» گره زده شده است.

آقای دکتر لطفا بفرمایید درباره تجهیزات آزمایشگاهی در این آیین‌نامه چه حمایتی وجود دارد؟

اگر فرد تجهیزات علمی، تحقیقاتی، آزمایشگاهی، فناورانه یا حرفه‌ای مورد نیاز فعالیتش را داشته باشد، این آیین‌نامه، امکان ورود یک‌باره و غیرتجاری آنها را پیش‌بینی کرده و تجهیزات مشمول را از حقوق ورودی معاف کرده است. یعنی فرد بتواند ابزار کار و پژوهش خودش را با خودش به کشور بیاورد و دوباره بابت ورود آنها هزینه سنگین نپردازد.

یعنی فرد نخبه وسایل آزمایشگاهی شخصی خودش را می‌تواند بدون حقوق ورودی وارد کند؟

بله، در چارچوب شرایطی که آیین‌نامه تعیین کرده است. منطقش هم روشن است؛ پژوهشگری که سال‌ها با یک‌سری تجهیزات تخصصی کار کرده، باید بتواند ابزار مورد نیاز کارش را همراه خودش منتقل کند، نه اینکه از صفر همه چیز را دوباره تهیه کند.

در مورد جذب در دانشگاه‌ها، در این آیین‌نامه چه تسهیلاتی در نظر گرفته شده است؟

این آیین‌نامه مسیر جذب هیئت علمی را تسهیل کرده، برای مجوزهای استخدامی سازوکار ویژه گذاشته و بررسی پرونده‌های جذب هم قرار است خارج از نوبت انجام شود. یعنی فردی که قصد بازگشت دارد، درگیر یک فرایند طولانی و نامشخص نشود. البته این موارد برای نخبگان داخلی سالهاست انجام می شود.

این یعنی فرد بدون ارزیابی علمی استخدام می‌شود؟

خیر. تسهیل فرایند به معنای حذف شرایط علمی و استخدامی نیست. فرد همچنان باید شرایط احراز و ضوابط مربوط را داشته باشد. تفاوت این است که مسیر اداری قرار است سریع‌تر و روشن‌تر باشد.

سئوالی که اینجا پیش می‌آید این است که تکلیف مدرک تحصیلی فردی که خارج از کشور تحصیل کرده، چیست؟

برای اصالت‌سنجی، اعتبار دانشگاه و ارزشیابی مدرک هم سازوکار تسریع‌شده پیش‌بینی شده است. یعنی استاندارد علمی حذف نمی‌شود، ولی قرار نیست ارزشیابی مدرک تبدیل به یک مانع طولانی برای شروع کار فرد شود.

اگر فرد نخبه هنوز با دانشگاه یا مرکز علمی خارج از کشور همکاری داشته باشد، آیا باید آن همکاری را قطع کند؟

خیر، آیین‌نامه امکان همکاری علمی همزمان با داخل و خارج را به رسمیت شناخته؛ مثلاً در قالب استاد یا پژوهشگر وابسته، طرح مشترک یا وابستگی علمی. البته تعارض منافع و تعهدات استخدامی باید رعایت شود.

آقای دکتر ممکن است همسر یا اعضای خانواده فرد، ایرانی نباشند. در این موارد، چه تصمیمی گرفته شده است؟

برای بستگان غیرایرانی درجه یک فرد نخبه، تسهیل روادید در نظر گرفته شده است.