ستاره‌شناسان به‌تازگی جسمی مرموز فراتر از نپتون کشف کرده‌اند که می‌تواند ششمین سیاره کوتوله تأییدشده منظومه شمسی ما باشد.

رصدخانه قدرتمند ورا روبین، واقع در شیلی، در اعماق یخ‌زده فراتر از سیاره نپتون، جرمی کیهانی را شناسایی کرده است. این شیء یخی با نام موقت ۲۰۲۶ ED138، پتانسیل تبدیل شدن به یکسیاره کوتولهجدید را دارد. این کشف مهم، درک ما از اجزای دوردست منظومه شمسی و چگونگی شکل‌گیری آن را عمیق‌تر می‌کند.

کشف یک سیاره کوتوله احتمالی فراتر از مدار نپتون

کشف جسم مرموز ۲۰۲۶ ED138 در تاریخ ۱۳ اکتبر (۲۲ مهر) توسط متئو هولمن از مرکز اخترفیزیک هاروارد-اسمیت‌سونیان، با تحلیل داده‌های پیشین رصدخانه روبین صورت گرفت. این شیء که فراتر از مدار نپتون قرار دارد، با وجود فاصله بسیار زیاد از خورشید، نسبتاً روشن به‌نظر می‌رسد که نشان‌دهنده اندازه بزرگ آن است. دانشمندان تخمین می‌زنند که عرض این جرم بین ۶۰۰ تا ۱۵۰۰ کیلومتر باشد. این ابعاد احتمالاً برای اینکه گرانش آن را به شکل یک کره درآورد، کافی است؛ ویژگی کلیدی که سیارات کوتوله را از سیارک‌ها و دیگر اجرام فضایی کوچک متمایز می‌کند.

رصدخانه ورا روبین؛ ابزاری برای اکتشافات فراوان

رصدخانه ورا روبین که در بالای کوه سرو پاچون در شمال شیلی قرار دارد، دارای آینه‌ای اصلی به عرض ۸.۴ متر است. این رصدخانه در آوریل ۲۰۲۵ (فروردین ۱۴۰۴) به بهره‌برداری اولیه رسید و پروژه اصلی ۱۰ ساله خود با عنوان «بررسی میراث فضا و زمان» را در ماه ژوئن سال جاری (خرداد و تیر ۱۴۰۳) آغاز کرد. در طول این پروژه، روبین هر چند روز یک‌بار با استفاده از یک دوربین ۳.۲ گیگاپیکسلی، کل آسمان جنوبی را تصویربرداری می‌کند. رصدخانه روبین، ۲۰۲۶ ED138 را بین ۴ مارس تا ۱۱ ژوئیه سال جاری (۱۴ اسفند ۱۴۰۲ تا ۲۱ تیر ۱۴۰۳) در ۲۰ شب مختلف، ۳۰ بار رصد کرده است. همچنین، بررسی‌های بیشتر نشان داد که دوربین انرژی تاریک روی تلسکوپ ۴ متری ویکتور ام. بلانکو در شیلی نیز این شیء را از سال ۲۰۱۶ میلادی مشاهده کرده بود.

• کشف یک سیاره کوتوله دورتر از مدار نپتون؛ ماجرای سیاره نهم منتفی شد؟
• کشف جدید ناسا در سیاره کوتوله سرس: وجود انرژی، آب و شاید حیات
• 7 اکتشاف شگفت انگیز درباره سیاره کوتوله پلوتون

ویژگی‌های 2026 ED138 و نیاز به رصدهای بیشتر

داده‌های مداری نشان می‌دهند که مدار ۲۰۲۶ ED138 حدود ۲۵ درجه نسبت به صفحه منظومه شمسی کج شده است. دانشمندان بر این باورند که این انحراف ممکن است نتیجه یک تعامل گرانشی با نپتون باشد. این شیء در حال حاضر حدود ۴۶ واحد نجومی از خورشید فاصله دارد که آن را فراتر از میانگین فاصله ۴۰ واحد نجومی پلوتون از خورشید قرار می‌دهد. برای تأیید وضعیت سیاره کوتوله این جرم، نیاز به رصدهای بیشتری در نور فروسرخ است که تلسکوپ فضایی جیمز وب برای آن بهینه‌سازی شده است. انتظار می‌رود جزئیات بیشتری درباره ۲۰۲۶ ED138 در آینده منتشر شود.