مکعب‌های اورانیوم متعلق به برنامه اتمی آلمان نازی که سال‌ها محل بحث بوده‌اند، با پژوهش‌های جدید پرده از ابعاد واقعی شکست این پروژه برداشتند و نشان دادند دستیابی به بمب اتمی برای نازی‌ها بسیار دور از انتظار بود.

در بحبوحهجنگ جهانی دوممسابقه هسته‌ای میان متفقین و آلمان نازی داغ بود و ترس از دستیابی آلمان به سلاح اتمی، پروژه منهتن آمریکا را سرعت بخشید. دهه‌هاست که مورخان و دانشمندان بر سر میزان پیشرفت آلمان در این زمینه اختلاف نظر دارند، اما اکنون تحقیقات جدیدی با بررسی شواهد فیزیکی و تاریخی، ابعاد تازه‌ای از این شکست را آشکار کرده است. این پژوهش، برنامه‌ی هسته‌ای آلمان نازی را بسیار دورتر از آنچه فیزیکدانان ارشد آن زمان ادعا می‌کردند، نشان می‌دهد.

راز شکست هسته‌ای آلمان نازی در مکعب‌های اورانیوم

یک تحقیق علمی تازه نشان می‌دهد که برنامه هسته‌ای آلمان نازی، به‌خصوص پروژه راکتور آزمایشیB8که تحت هدایت فیزیکدان مشهورورنر هایزنبرگدر سال ۱۹۴۵ میلادی در حال ساخت بود، هرگز نزدیک به موفقیت نبوده است. درحالی‌که هایزنبرگ معتقد بود این راکتور تنها به کمی اورانیوم بیشتر نیاز داشته تا به وضعیت «بحرانی» برسد (یعنی واکنش زنجیره‌ای خودپایدار را آغاز کند)، یافته‌های جدید این ادعا را به چالش می‌کشد. تیمی از دانشمندان به رهبریتیموتی کوئثاز دانشگاه مریلند، با بررسی دقیق مکعب‌های اورانیوم باقی‌مانده از پروژه آلمان و اسناد تاریخی جنگ، به این نتیجه رسیده‌اند.

این پژوهش که نتایج آن در ۱۶ اکتبر ۲۰۲۶ منتشر شده، روشن می‌کند که راکتورB8برای رسیدن به یک واکنش زنجیره‌ای هسته‌ای خودپایدار، به حجم بسیار بیشتری از اورانیوم وآب سنگیننیاز داشت که آلمان در طول جنگ هرگز نتوانست آن را تامین کند. این کمبودها بسیار فراتر از آن چیزی بود که هایزنبرگ تصور می‌کرد و عملا دستیابی آلمان به یک راکتور عملیاتی برای تولید پلوتونیم جهت ساخت بمب اتمی را ناممکن می‌ساخت.

کمبود شدید اورانیوم و آب سنگین، مانع اصلی برنامه هسته‌ای نازی‌ها

محاسبات محققان نشان می‌دهد که راکتورB8برای شروع کار، به حدودا دو برابر اورانیوم و بیش از دو برابرآب سنگینموجود در آن زمان نیاز داشته است. تامین این حجم عظیم از مواد هسته‌ای در زمان جنگ برای آلمان غیرممکن بود. اصلی‌ترین منبعآب سنگینبرای آلمان، کارخانهنورسک هیدرودرومورک نروژبود که پس از اشغال نروژ در آوریل ۱۹۴۰ به کنترل آلمان درآمد. با این حال، عملیات خرابکارانه و بمباران‌های متفقین، از جمله یک حمله بزرگ هوایی آمریکا در ۱۶ نوامبر ۱۹۴۳، به توقف تولیدآب سنگیندر این کارخانه انجامید.

• آیا سلاح هسته‌ای در فضا مخفی شده است؟ راز یک ممنوعیت ۶۰ ساله
• فضاپیمای عجیب نازی ها که برای بمباران هسته ای طراحی شده بود
• جنگنده راکتی نازی‌ها سریع‌تر از زمان خود بود؛ اما خلبانانش را بیشتر از دشمن کشت
• آلمان نازی خواستگاه پدافند هوایی موشکی است!

دانشمندان آلمانی امکان استفاده ازگرافیترا نیز برای تعدیل نوترون‌ها بررسی کرده بودند، اماگرافیتموجود در مناطق تحت کنترل آلمان، حاوی ناخالصی‌هایی مانندبوربود که نوترون‌ها را جذب کرده و مانع از پایداری واکنش زنجیره‌ای می‌شد. این مشکل به این معنا بود که آلمان نمی‌توانست به‌سادگیگرافیترا جایگزینآب سنگینکند و بنابراین، هر دو مسیر برای دستیابی به راکتور هسته‌ای برای نازی‌ها مسدود بود. این یافته‌ها بیش از هشت دهه پس از پایان جنگ، با کمک مکعب‌های اورانیوم باقی‌مانده، توضیح روشنی از چرایی شکست برنامه هسته‌ای آلمان نازی ارائه می‌دهند.