نابودی منظومه شمسی ممکن است به شکلی غیرمنتظره و بسیار سریع‌تر از آنچه تاکنون تصور می‌شد، به وقوع بپیوندد و پایداری آن در معرض پرسش جدی قرار گرفته است.

از دیرباز، بشر به پایداری بی‌نظیر و حرکت منظم سیارات درمنظومه شمسیخویش عادت کرده است. اما آیا این نظم ابدی خواهد بود؟ پژوهش‌های تازه، فرضیات دیرینه درباره آینده کیهانی ما را به چالش کشیده و نشان می‌دهد که سرنوشت سیارات بیرونی پس ازمرگ خورشیدشاید کاملاً متفاوت از انتظارات باشد. این کشف درک ما را از نحوه پایان عمر ستارگان و سیستم‌های سیاره‌ای بازتعریف می‌کند.

کشف جدید: مرگ پرآشوب خورشید

برای مدت‌ها، دانشمندان فرض می‌کردند که خورشید ما در مراحل پایانی عمر خود، به‌آرامی و به‌تدریج حدود نیمی از جرمش را از دست داده و به یککوتوله سفیدتبدیل می‌شود. با این حال، مطالعه‌ای جدید در مجلهThe Astrophysical Journal Lettersتوسط اختر فیزیکدانان نظری کنستانتین باتیگین و جیم فولر از کلتک و فرد آدامز از دانشگاه میشیگان، شواهد قانع‌کننده‌ای ارائه کرده است. این پژوهش نشان می‌دهد که کاهش جرم خورشید آرام نخواهد بود؛ بلکه در هزارانضربهمجزا و پرآشوب، به‌صورت تصادفی به فضا پرتاب می‌شود. هر یک از این فوران‌ها، خورشید در حال مرگ را به موقعیت کمی متفاوت هل می‌دهد و تأثیر گرانشی آن را بر روی هر سیاره تغییر می‌دهد.

شبیه‌سازی‌ها چه پیش‌بینی می‌کنند؟

پژوهشگران برای یافتن شواهدی از چنین ضرباتی، داده‌های رصدخانه مداریگایاآژانس فضایی اروپا را بررسی کردند که سیستم‌های دوتایی ستاره‌ای وسیعی شامل کوتوله‌های سفید را مشاهده کرده بود. سپس آن‌ها چندین سطح از ضربات کاهش جرم ازخورشیدآینده ما را شبیه‌سازی کردند. در این شبیه‌سازی‌ها، هر ضربه حدود یک ده‌هزارم جرم خورشید یا تقریباً 33 زمین را به فضا پرتاب می‌کند. این اتفاق در 4,600 رویداد پرتابی تصادفی رخ می‌دهد که هر کدام سرعت خورشید را حدود 7 متر بر ثانیه تغییر می‌دهد.

از میان تقریباً 700 شبیه‌سازی، 48 مورد شامل واقعی‌ترین کاهش جرم در مراحل پایانی عمر خورشید مورد توجه قرار گرفتند. در نزدیک به 80 درصد از این سناریوها (37 از 48)، سیارات بیرونی، شامل مشتری، زحل، اورانوس و نپتون، به‌طور غیرمنتظره‌ای زودتر از موعد، شروع به عبور از مدارهای یکدیگر می‌کنند. حتی پیش از آنکه خورشید لایه‌های بیرونی خود را به‌طور کامل از دست بدهد. در 40 درصد از پیش‌بینی‌ها، زمانی که خورشید به یک کوتوله سفید تبدیل می‌شود، منظومه شمسی بیرونی دچار بی‌نظمی فاجعه‌باری خواهد شد؛ برای مثال، اورانوس و نپتون ممکن است موقعیت‌های خود را عوض کرده و حتی وارد مدار مشتری شوند.

• ستاره‌شناسان بر این باورند که منظومه شمسی زمانی 9 سیاره داشت؛ خورشید یکی از آنها را خورد
• هلیکوپتر هسته‌ای ناسا تا سال 2034 به قمر تایتان می‌رود
• سفر بین ستاره‌ای شاید زودتر از چیزی که فکر می‌کنیم ممکن شود
• لکه سرخ بزرگ مشتری؛ طوفانی که قرن‌هاست با سرعت ۶۴۰ کیلومتر بر ساعت می‌تازد
• ۲۰ دانستنی شگفت‌انگیز درباره ستارگان که باید بدانید

پیامدهای نگران‌کننده برای منظومه شمسی

نتایج این تحقیق تصویری بسیار تیره‌تر از آنچه تاکنون تصور می‌شد ارائه می‌دهد. بر اساس این مدل‌ها، در 90 درصد از مواردنابودی منظومه شمسیظرف 3 میلیارد سال پس از تبدیل خورشید به یک کوتوله سفید به وقوع می‌پیوندد؛ یعنی کمتر از 10 میلیارد سال دیگر. این زمان‌بندی، حدود 100 برابر سریع‌تر از تخمین‌های قبلی است. محققان می‌گویند: «بی‌ثباتی مورد نظر نیوتن، پس از همه اینها، واقعی است. او فقط درباره عامل اصلی اشتباه می‌کرد.» به جای آنکه منظومه شمسی ما توسط یک مداخله‌گر بیگانه گرانشی نابود شود، از درون دچار آشفتگی خواهد شد. این یافته‌ها همچنین درک ما را از جهان تغییر می‌دهد، زیرا 97 درصد از ستارگان به این روش می‌میرند و بسیاری از سیستم‌های سیاره‌ای دیگر، حتی از سیستم ما هم شکننده‌تر هستند.