تجربیات نزدیک مرگ که اغلب با دیدن تونل نور و حس خروج از بدن همراه است، اکنون در یک تحقیق جدید مورد بررسی قرار گرفته تا ارتباط شگفت‌انگیز میان اشکال فضایی و رنگ‌های مشاهده‌شده در این پدیده‌های مرموز را آشکار سازد.

از میان تمام روایت‌های عجیب و غریبی که با تجربیات نزدیکمرگگره خورده‌اند، هیچ یک به اندازه تونل نور آشنا نیستند. بسیاری از افرادی که تا آستانه مرگ پیش رفته‌اند، حرکت در تاریکی شبیه به یک تونل را توصیف می‌کنند که به سمت یک پورتال درخشان و نورانی ختم می‌شود. اما همه افراد یک تونل را نمی‌بینند؛ برخی فضاها را وسیع، منحنی یا کاملاً احاطه‌شده با نور توصیف می‌کنند، پدیده‌ای که تا پیش از این کمتر به جزئیات آن پرداخته شده بود.

رویکرد جدید برای درک تجربیات نزدیک مرگ

بررسیتجربیات نزدیک مرگهمواره برای دانشمندان چالش‌برانگیز بوده است، زیرا پیچیدگی احساسی و شخصی آن‌ها اغلب فراتر از کلمات است. به همین دلیل، محققان به رهبریفرانس لرنراز دانشگاه حیفا اسرائیل، رویکردی بصری را در پیش گرفتند. آن‌ها از ۵۰ نفر که تجربیات نزدیک مرگ را گزارش کرده بودند، خواستند تا خاطرات خود را در قالب نقشه‌هایی با استفاده از پیکتوگرام‌های هندسی بازسازی کنند.

شرکت‌کنندگان باید اشکال فضاهایی را که به یاد می‌آوردند، موقعیت خود در آن‌ها، نحوه حرکت و رنگ‌های دیده‌شده را مشخص می‌کردند تا الگوهایی فراتر از توصیف کلامی کشف شود.

• موجودی که قوانین مرگ را به چالش می‌کشد؛ خیار دریایی با بدن تکه‌تکه هم به زندگی ادامه می‌دهد
• مطالعه جدید: رویاها در آستانه مرگ احساسی‌تر و نمادین‌تر می‌شوند
• مطالعه‌ای شگفت‌انگیز: بدن ما نوری مرئی ساطع می‌کند که با مرگ ناپدید می‌شود

الگوهای هندسی و رنگ‌ها در فضا‌های نزدیک مرگ

علیرغم ماهیت عمیقاً شخصی این پدیده‌ها، الگوهای مشخصی در بازسازی‌ها آشکار شد. محققان چهار دسته اصلی از فضاها را شناسایی کردند: فضاهای مخروطی (مانند تونل‌های آشنا)، فضاهای گسترده و منحنی (شبیه طاق‌ها)، فضاهای مسطح‌تر و با انحنای ملایم، و فضاهای کاملاً احاطه‌کننده (مانند داخل یک کره یا بیضی). اما جذاب‌ترین الگو، ارتباط میان این اشکال و رنگ‌هایی بود که شرکت‌کنندگان به آن‌ها نسبت می‌دادند.

از ۲۸ فضای مخروطی بازسازی‌شده، ۲۲ مورد کاملاً بی‌رنگ (سیاه، سفید، خاکستری یا نور بدون رنگ قابل تشخیص) بودند. در مقابل، ۲۷ مورد از ۳۱ فضای وسیع و منحنی با رنگ‌های واضح و روشن مشاهده شده بودند. این رابطه چشمگیر بین شکل و رنگ می‌تواند سرنخ‌هایی از فرآیندهای ادراکی نهفته در این تجربیات وهم‌انگیز ارائه دهد.

سرنخ‌های علمی برای درک پدیده تونل نور

لرنر و همکارانش اشاره می‌کنند که تحقیقات عصب‌شناختی و ادراکی قبلاً روابط بصری مشابهی را ثبت کرده‌اند. به عنوان مثالدید تونلیمی‌تواند ناشی از اختلال در اکسیژن‌رسانی به شبکیه یامغزباشد که میدان دید را محدود می‌کند. غالب بودن رنگ‌های سیاه، سفید و خاکستری در فضاهای تونلی شکل نیز شباهت‌هایی به دید در نور کم دارد، جایی که حساسیت چشم به رنگ کاهش می‌یابد.

همچنین، برخی از فضاهای گسترده و احاطه‌کننده که توسط شرکت‌کنندگان به یاد آورده شده‌اند، شباهت‌هایی بهاثر گانزفلد(Ganzfeld effect) دارند؛ حالتی که در آن میدان دید بصری ثابت و خالی می‌تواند منجر به تجربیات ادراکی غیرعادی، از جمله توهم شود. با این حال، محققان تأکید می‌کنند که این شباهت‌ها علت دقیق تجربیات شرکت‌کنندگان را مشخص نمی‌کند، بلکه تنها هدف این مطالعه توصیف و مقایسه فضاهای بازسازی‌شده بوده است.

• ادعای یک دانشمند سرشناس: مرگ یک توهم است و زندگی ابدی است
• من مردم و بازگشتم تا بگویم آن سوی مرگ چه خبر است؛ روایتی تکان‌دهنده از یک جراح کانادایی

محدودیت‌های مطالعه و نگاه به آینده

این مطالعه مهم، مانند بسیاری از تحقیقات در حوزه‌های پیچیده، دارای محدودیت‌هایی است. شرکت‌کنندگان گروهی نسبتاً کوچک و خودگزین بودند و خاطرات آن‌ها گاهی مربوط به سال‌ها پیش بود. همچنین، استفاده از پیکتوگرام‌های هندسی ممکن است بر نحوه بازسازی تجربیات توسط آن‌ها تأثیر گذاشته باشد و راهنمایی محققان نیز احتمالاً سوگیری‌های ظریفی ایجاد کرده است. بدون گروه مقایسه، مشخص نیست که آیا این الگوهای هندسی تنها مختصتجربیات نزدیک مرگهستند یا خیر. با این وجود، الگوهای بصری که از ثبت این خاطرات به دست آمدند، جنبه‌هایی را آشکار می‌کنند که تحقیقات قبلی عمدتاً نادیده گرفته بودند و مسیرهای جدیدی را برای درک بهتر این پدیده‌های اسرارآمیز می‌گشایند.