خرید لاستیک ایرانی هم دیگر تضمینی برای تعویض کم‌هزینه تایرهای خودرو نیست. هزینه تهیه چهار حلقه لاستیک برای بسیاری از خودروها می‌تواند به چند ده میلیون تومان برسد.

بازار لاستیک خودرو در هفته دوم آبان‌ماه ۱۴۰۵، هم‌زمان با موجود بودن کالا در بسیاری از سایزها، با رکود معاملات دست‌وپنجه نرم می‌کند. فروشگاه‌ها و شبکه عرضه در بخش قابل‌توجهی از اندازه‌های موردنیاز، لاستیک برای فروش دارند، اما گرانی و کاهش قدرت خرید باعث شده این موجودی به رونق خریدوفروش منجر نشود.

بر اساس آخریناخبار خودروهزینه تهیه یک دست لاستیک به چند ده میلیون تومان رسیده و همین موضوع انتخاب مصرف‌کنندگان و توان آن‌ها برای پرداخت هزینه تعویض تایر را محدود کرده است. در چنین شرایطی، مسئله بازار را نمی‌توان تنها به کمبود عرضه نسبت داد؛ زیرا حتی در مواردی که کالای موردنظر در فروشگاه موجود است، مشتری توان خرید آن را ندارد یا تصمیم خود را به زمان دیگری موکول می‌کند.

فروشندگان نیز با بازاری روبه‌رو هستند که در آن، داشتن کالا الزاماً به معنای پیدا شدن خریدار نیست. بسیاری از مصرف‌کنندگان ترجیح می‌دهند تا زمانی که تعویض لاستیک به یک نیاز ضروری تبدیل نشده، پرداخت این هزینه سنگین را عقب بیندازند. به همین دلیل بخشی از خریدهای بازار زمانی انجام می‌شود که مصرف‌کننده دیگر امکان به تعویق انداختن تعویض تایر را ندارد و ناچار است هزینه آن را بپردازد.

خرید لاستیک در رقابت با هزینه‌های روزمره زندگی

بازارلاستیکخودرو با شرایطی متفاوت از دوره‌های کمبود کالا روبه‌رو شده است. در گذشته، بخش مهمی از دغدغه رانندگان به پیدا کردن لاستیک موردنیاز و دسترسی به سایز مناسب مربوط می‌شد، اما اکنون در بسیاری از فروشگاه‌ها کالا موجود است و مسئله اصلی پیدا کردن مشتری‌ است.

در این شرایط، بسیاری از مالکان خودرو پیش از مراجعه به فروشگاه، ابتدا قیمت لاستیک موردنیاز خود را بررسی می‌کنند. آن‌ها پس از اطلاع از نرخ‌ها، هزینه تعویض یک یا دو حلقه تایر را در کنار سایر مخارج خودرو و هزینه‌های روزمره زندگی قرار می‌دهند و درباره زمان خرید تصمیم می‌گیرند.

نتیجه این مقایسه در بسیاری از موارد، عقب انداختن خرید است؛ به‌خصوص زمانی که لاستیک فعلی هنوز قابل‌استفاده به نظر می‌رسد و راننده ضرورتی برای تعویض فوری آن احساس نمی‌کند.

این رفتار خریداران، شرایط فعالیت فروشندگان را نیز تغییر داده است. تأمین لاستیک و تکمیل موجودی فروشگاه، تنها بخشی از کار آن‌هاست و بخش دیگر، فروش کالا و بازگشت سرمایه‌ای است که صرف خرید محصولات شده است. وقتی تقاضا به معامله تبدیل نمی‌شود، لاستیک در فروشگاه باقی می‌ماند و گردش سرمایه با کندی مواجه می‌شود.

• چرا بعضی رانندگان آج لاستیک را می‌تراشند؟ بررسی مزایا و خطرات این کار
• زمان مناسب جابه‌جایی چرخ‌های خودرو چه موقع است؟
• عمر لاستیک زاپاس چقدر است و چرا پس از ۱۰ سال باید آن را تعویض کرد؟
• آغاز توزیع مستقیم لاستیک و روغن خودرو با نرخ مصوب در ۳۰۰ نقطه تهران

فاصله قابل‌توجه قیمت‌ها در میان لاستیک‌های ایرانی

بررسی قیمت انواع لاستیک ایرانی در روزهای هشتم و نهم آبان‌ماه نشان می‌دهد که هزینه خرید تایر، بسته به برند، سایز و مدل محصول تفاوت زیادی دارد. حتی در میان تولیدات داخلی نیز نمی‌توان یک محدوده قیمتی نزدیک و یکسان برای همه محصولات در نظر گرفت. نوع لاستیک موردنیاز هر خودرو، نقش مهمی در مبلغ نهایی خرید دارد و انتخاب سایز یا مدل متفاوت می‌تواند هزینه را به میزان قابل‌توجهی تغییر دهد.

در فهرست محصولات پرتقاضای داخلی، قیمت هر جفت لاستیک در برخی مدل‌ها از حدود۱۱ میلیون و ۵۰۰ هزار تومانآغاز می‌شود و در نمونه‌های گران‌تر به نزدیکی۲۴ میلیون تومانمی‌رسد. در میان محصولات بارز، هر جفت لاستیک مدل P۶۶۰ با سایز ۱۶۵/۶۵R۱۳ حدود۱۱ میلیون و ۶۰۰ هزار تومانقیمت‌گذاری شده است. در مقابل، قیمت هر جفت لاستیک مدل Riderunner S۶۷۳ همین برند با سایز ۲۱۵/۵۵R۱۶ به حدود۲۳ میلیون و ۹۰۰ هزار تومانمی‌رسد.

در محصولات کویر تایر نیز شرایط مشابهی دیده می‌شود. قیمت هر جفت لاستیک مدل KB۱۲-KB۱۶ با سایز ۱۶۵/۶۵R۱۳ حدود۱۳ میلیون و ۵۰۰ هزار توماناعلام شده، در حالی که مدل KB۷۷ با سایز ۲۰۵/۶۰R۱۵ برای هر جفت۲۳ میلیون و ۸۰۰ هزار تومانقیمت دارد. در میان تولیدات یزد تایر، هر جفت لاستیک مدل SUN با سایز ۱۶۵/۶۵R۱۳ حدود۱۲ میلیون و ۸۰۰ هزار تومانعرضه می‌شود. قیمت هر جفت از مدل T-Mercury با سایز ۱۹۵/۶۵R۱۵ نیز حدود۲۲ میلیون و ۸۰۰ هزار تومانگزارش شده است.

قیمت محصولات رازی تایر در برخی مدل‌ها از حدود۱۱ میلیون و ۵۰۰ هزار تومانبرای هر جفت شروع می‌شود و در مدل‌های گران‌تر به حدود۲۰ میلیون و ۵۰۰ هزار تومانمی‌رسد. در فهرست بررسی‌شده از محصولات ایران تایر نیز قیمت هر جفت لاستیک بین۱۲ میلیون و ۳۰۰ هزار تومانتا۱۹ میلیون و ۹۰۰ هزار تومانقرار دارد.

تعویض چهار حلقه لاستیک با هزینه چند ده میلیون تومانی

قیمت‌های اعلام‌شده نشان می‌دهد که انتخاب لاستیک ایرانی نیز الزاماً به معنای خرید ارزان نیست. وقتی بهای هر جفت تایر به بیش از ۱۰ میلیون تومان می‌رسد، تعویض چهار حلقه لاستیک می‌تواند هزینه‌ای سنگین برای مالک خودرو ایجاد کند. بر اساس همین نرخ‌ها هزینه خرید یک دست لاستیک برای بسیاری از خودروها از ۲۰ میلیون تومان فراتر می‌رود و در برخی سایزها به بیش از ۴۰ میلیون تومان می‌رسد.

برای نمونه، اگر هر جفت لاستیک موردنیاز یک خودرو حدود ۱۲ تا ۱۵ میلیون تومان قیمت داشته باشد، خرید چهار حلقه از آن دست‌کم ۲۴ تا ۳۰ میلیون تومان هزینه خواهد داشت. این مبلغ تنها به خرید خود تایر مربوط است و هنوز هزینه خدمات تعویض به آن اضافه نشده است. در خودروهایی که از لاستیک‌های بزرگ‌تر و گران‌تر استفاده می‌کنند، هزینه تهیه یک دست تایر می‌تواند به‌مراتب بالاتر باشد.

مالک خودرو علاوه بر بهای لاستیک، باید هزینه نصب، بالانس و سایر خدمات مرتبط را نیز در نظر بگیرد. بنابراین، مبلغی که در نهایت برای تعویض تایر پرداخت می‌شود، فقط حاصل جمع قیمت چهار حلقه لاستیک نیست. همین هزینه‌های تکمیلی باعث می‌شود خریدار برای تصمیم‌گیری مجموع مخارج تعویض را محاسبه کند و آن را با بودجه‌ای که در اختیار دارد بسنجد.

تعویق تعویض تایر و تأثیر آن بر ایمنی خودرو

عقب انداختن خرید لاستیک، هرچند برای بسیاری از رانندگان ناشی از محدودیت مالی است، پیامدهایی فراتر از مدیریت هزینه‌ها دارد. لاستیک از اجزایی است که وضعیت آن با ایمنی خودرو ارتباط دارد و ادامه استفاده از تایر فرسوده را نمی‌توان صرفاً یک تصمیم اقتصادی دانست.

کاهش عمق آج و فرسوده شدن لاستیک، به‌ویژه هنگام بارندگی و حرکت در جاده‌های لغزنده می‌تواند ایمنی خودرو را تحت تأثیر قرار دهد. به همین دلیل، میان تمایل مصرف‌کننده به عقب انداختن هزینه و نیاز خودرو به تایر مناسب تعارض شکل می‌گیرد. هرچه قیمت خرید بالاتر باشد، تصمیم‌گیری برای تعویض دشوارتر می‌شود، در حالی که ضرورت تعویض لاستیک فرسوده همچنان باقی است.

• یک ترفند ساده برای بررسی آج لاستیک خودرو؛ فقط به یک سکه نیاز دارید
• کدام لاستیک در فصل سرما مناسب‌تر است؛ زمستانی یا چهارفصل؟
• بهترین لاستیک‌های AT بازار؛ معرفی ۱۲ مدل با بالاترین دوام آج
• نیتروژن در لاستیک خودرو چقدر دوام می‌آورد؟

سهم تولید داخلی در تأمین نیاز بازار تایر

در کنار قیمت‌ها و وضعیت تقاضا ظرفیت تولید داخلی نیز از عوامل مهم در بررسی بازار لاستیک است. هادی امیر شقاقی، نایب‌رئیس انجمن صنفی صنعت تایر، ظرفیت تولید تایر کشور را حدود ۳۰۰ هزار تن در سال اعلام کرده است. به گفته او، ایران در بخش تایرهای بایاس از واردات بی‌نیاز شده و نیاز این بخش از طریق تولید داخلی تأمین می‌شود.

امیر شقاقی همچنین نیاز سالانه کشور به تایرهای رادیال سواری را حدود ۲۷ میلیون حلقه عنوان کرده است. از این میزان، نزدیک به ۲۴ میلیون حلقه در داخل کشور تولید می‌شود. این ارقام بیانگر سهم بالای تولیدکنندگان داخلی در تأمین لاستیک موردنیاز خودروهای سواری است، هرچند همچنان بخشی از تقاضای این بخش از طریق واردات پاسخ داده می‌شود.

عرضه مستقیم لاستیک از طریق فروشگاه‌های منتخب

در کنار فعالیت شبکه معمول فروش، طرح عرضه مستقیم لاستیک از طریق واحدهای صنفی منتخب نیز در حال اجراست. هدف از این شیوه کوتاه‌تر کردن مسیر توزیع و آسان‌تر شدن دسترسی مصرف‌کنندگان به محصولات داخلی عنوان شده است. در این طرح، فروشگاه‌های دارای پروانه کسب در فرایند عرضه حضور دارند و تأمین کالا با همکاری تشکل‌های صنفی انجام می‌شود.

سیدرضا عباس‌آبادی، رئیس کمیسیون لاستیک و روغن خودرو اتاق اصناف ایران اعلام کرده است که مرحله نخست این طرح در ۳۰۰ نقطه تهران اجرا شده است. بر اساس توضیحات او، لاستیک‌های تولید داخل با همکاری تعاونی‌ها و اتحادیه مربوطه در اختیار فروشگاه‌های دارای پروانه کسب قرار می‌گیرند تا از این مسیر به مصرف‌کنندگان عرضه شوند.

در این روش، مبنای تعیین قیمت فروش، نرخ کارخانه برای هر برند و سایز است و برای خدمات توزیع نیز حدود سه درصد سود در نظر گرفته شده است. بنابراین، قیمت‌گذاری محصولات در چارچوب این طرح با توجه به نرخ کارخانه همان محصول انجام می‌شود و سهم خدمات توزیع نیز به‌صورت مشخص در محاسبات قرار می‌گیرد.

• رئیس انجمن صنعت تایر: قیمت لاستیک در ایران گران نیست!
• ۶ ایراد مهم لاستیک‌های چهارفصل که باعث می‌شوند همیشه بهترین انتخاب نباشند
• کمبود کائوچو باعث کاهش تولید لاستیک شد
• چرا کم‌کردن باد لاستیک گرم خودرو خطرناک است؟

قاسم نوده فراهانی، رئیس اتاق اصناف ایران، نیز از ادامه توزیع مستقیم لاستیک و روغن موتور در برخی واحدهای صنفی منتخب خبر داده است. به گفته او، برنامه گسترش این شیوه عرضه به سایر واحدهای صنفی نیز وجود دارد.

مسئله بازار لاستیک در شرایط کنونی، فاصله میان موجودی کالا و توان خرید مصرف‌کنندگان است. ممکن است لاستیک موردنیاز خودرو در فروشگاه پیدا شود، اما قیمت آن با بودجه مشتری تناسب نداشته باشد و خرید انجام نشود. در این حالت نیاز به کالا وجود دارد، اما این نیاز به تقاضایی که به معامله منجر شود تبدیل نمی‌شود. کوتاه‌تر شدن مسیر توزیع و افزایش دسترسی به لاستیک می‌تواند بخشی از مشکلات عرضه را کاهش دهد اما رونق معاملات همچنان به توان پرداخت خریداران وابسته است.