رپورتاژ آگهی

نسل کیس‌های بزرگ رو به پایان است؟ مینی کامپیوترهایی که میز کار را تغییر داده‌اند

نسل کیس‌های بزرگ رو به پایان است؟ مینی کامپیوترهایی که میز کار را تغییر داده‌اند کیس‌های بزرگ دیگر تنها انتخاب کاربران نیستند؛ زیرا پیشرفت معماری پردازنده‌ها و کوچک‌تر شدن قطعات سخت‌افزاری، ساخت سیستم‌های قدرتمند در ابعاد جمع‌وجور را امکان‌پذیر کرده است. پرداز…

13 دقیقه مطالعه
  • پشتیبانی شبکه
  • مینی
  • کامپیوتر
  • استفاده
  • نیاز
  • سیستم
  • اداری
  • کیس‌های
نسل کیس‌های بزرگ رو به پایان است؟ مینی کامپیوترهایی که میز کار را تغییر داده‌اند

خلاصه تحلیلی خبر

نسل کیس‌های بزرگ رو به پایان است؟ مینی کامپیوترهایی که میز کار را تغییر داده‌اند کیس‌های بزرگ دیگر تنها انتخاب کاربران نیستند؛ زیرا پیشرفت معماری پردازنده‌ها و کوچک‌تر شدن قطعات سخت‌افزاری، ساخت سیستم‌های قدرتمند در ابعاد جمع‌وجور را امکان‌پذیر کرده است. پرداز…

موضوعات اصلی: پشتیبانی شبکه، مینی، کامپیوتر، استفاده، نیاز، سیستم

مزایای مینی کامپیوتر نسبت به کیس‌های بزرگ

نسل کیس‌های بزرگ رو به پایان است؟ مینی کامپیوترهایی که میز کار را تغییر داده‌اند

کیس‌های بزرگ دیگر تنها انتخاب کاربران نیستند؛ زیرا پیشرفت معماری پردازنده‌ها و کوچک‌تر شدن قطعات سخت‌افزاری، ساخت سیستم‌های قدرتمند در ابعاد جمع‌وجور را امکان‌پذیر کرده است. پردازنده‌های کم مصرف، حافظه‌های SSD و ماژول‌های رم کوچک‌تر، بخش زیادی از نیازهای پردازشی کاربران را بدون اشغال فضای زیاد پاسخ می‌دهند. از طرفی، بسیاری از کاربران دیگر به چندین کارت توسعه، درایو ذخیره‌سازی یا سیستم خنک‌کننده حجیم نیاز ندارند.

زمانی رادیوها اندازه یک بشکه بودند و دو موج را هم بیشتر نمی توانستند بگیرند، اما اکنون به اندازه یک ترانزیستور کوچک و حتی به شبکه های ماهواره ای را هم متصل می شوند. عصر کوچک شدن و کارآمد بودن مدتهاست فرارسیده!

کاهش مصرف انرژی، مدیریت بهتر حرارت (جهت خنک کار کردن سیستم و در نتیجه عمر مفید بالاتر)، اشغال فضای کمتر روی میز نیز باعث شده تا مدل‌های کوچک‌تر مورد توجه قرار بگیرند. به همین دلیل، انتخاب کیس‌های امروزی بیشتر به نوع کاربری و نیاز سخت‌افزاری وابسته است. در این میانخرید مینی کیسبا طراحی فشرده و سخت‌افزارهای کم مصرف، بخش قابل توجهی از قابلیت‌های یک کامپیوتر رومیزی را در فضای کمتری ارائه می‌دهد و برای محیط‌های کاری، اداری و کاربری روزمره گزینه‌ای کاربردی محسوب می‌شود.

مزایای مینی کامپیوتر نسبت به کیس‌های بزرگ


مینی کامپیوتر چیست و چرا این‌قدر محبوب شده است؟

مینی کامپیوتر یک رایانه رومیزی فشرده است که پردازنده، رم، حافظه SSD، کارت گرافیک و درگاه‌های ارتباطی را در بدنه‌ای بسیار کوچک‌تر از کیس‌های معمولی جای می‌دهد. این دستگاه با تکیه بر سخت‌افزارهای کم مصرف، برای کارهایی مانند استفاده اداری، وب‌گردی، اجرای نرم‌افزارها، برنامه‌نویسی و پخش محتوای 4K کاربرد دارد.

دلیل محبوبیت مینی کامپیوترها به ترکیب ابعاد کوچک و عملکرد مناسب برمی‌گردد؛ کاربر بدون اشغال فضای زیاد روی میز، به یک سیستم رومیزی کامل دسترسی دارد. مصرف انرژی پایین، تولید حرارت کمتر، جابه‌جایی آسان و حذف فضای اضافی کیس نیز از عوامل مهم افزایش استقبال از این دستگاه‌ها هستند.

در این میانخرید مینی پی سیبا ترکیب پردازنده کم مصرف، حافظه SSD، رم و مجموعه‌ای از درگاه‌های کاربردی، بسیاری از قابلیت‌های یک کامپیوتر رومیزی را در بدنه‌ای کوچک برای کاربر ارائه می‌دهد.

آیا مینی کامپیوترها واقعاً می‌توانند جای کیس‌های دسکتاپ را بگیرند؟

مینی کامپیوترها برای بسیاری از کاربران به جایگزینی جدی به جای کیس‌های دسکتاپ تبدیل شده‌اند؛ زیرا سخت‌افزارهای امروزی امکان ارائه توان پردازشی مناسب را در ابعاد کوچک‌تر فراهم کرده‌اند. در کارهایی مانند استفاده اداری، برنامه‌نویسی، مدیریت محتوا، وب‌گردی و اجرای نرم‌افزارهای روزمره، یک مینی کامپیوتر مجهز به پردازنده مناسب، رم کافی و SSD سریع می‌تواند نیاز کاربر را بدون استفاده از کیس بزرگ برطرف کند.

با این حال، در پردازش‌های گرافیکی سنگین، طراحی سه بعدی و اجرای نرم‌افزارهای حرفه‌ای که به کارت گرافیک مجزا یا ارتقای مداوم قطعات نیاز دارند، کیس دسکتاپ همچنان انعطاف بیشتری دارد؛ بنابراین مینی کامپیوتر زمانی جایگزین مناسبی است که توان سخت‌افزاری آن با نوع استفاده کاربر همخوانی داشته باشد.

از سوی دیگرخرید آل این وانبرای کاربرانی که یک سیستم آماده و یکپارچه می‌خواهند، سخت‌افزار رایانه و نمایشگر را در یک بدنه ترکیب می‌کند و نیاز به کیس و مانیتور جداگانه از بین می‌برد.

مینی کامپیوتر برای چه کارهایی مناسب است؟

مینی کامپیوترها با ارائه توان پردازشی مناسب در ابعاد کوچک، پاسخگوی طیف گسترده‌ای از نیازهای کاری هستند؛ از جمله

استفاده اداری و روزمره

برای کارهای اداری و روزمره این سیستم مناسب است، چون تایپ، کار با Excel و Word، حسابداری، وب‌گردی، ایمیل، آموزش آنلاین و مدیریت فایل به توان پردازشی بسیار بالایی نیاز ندارند. ابعاد کوچک دستگاه نیز باعث می‌شود تا روی میز کار یا در محیط‌های محدود، بدون اشغال فضای یک کیس معمولی قرار بگیرد.

ترید و بازارهای مالی

در ترید و بازارهای مالی گزینه‌ای کاربردی محسوب می‌شود؛ چون اجرای پلتفرم‌های معاملاتی، نمودارهای تکنیکال، دیده‌بان بازار و ابزارهای تحلیل معمولاً به پردازش گرافیکی سنگین نیاز ندارد. مدل‌های دارای چند خروجی تصویر نیز به تریدر اجازه می‌دهند تا چند مانیتور را برای مشاهده هم‌زمان چارت‌ها و اطلاعات بازار به کار بگیرد.

برنامه‌نویسی و کارهای تخصصی

برای برنامه‌نویسی و کارهای تخصصی، مدل‌های قدرتمندتر این رده پاسخگوی توسعه وب، کدنویسی، اجرای محیط‌های توسعه، تست نرم‌افزار و کار با پایگاه داده هستند. برای پروژه‌هایی که ماشین مجازی، Docker، کامپایل‌های سنگین و ابزارهای متعدد توسعه دارند، پردازنده قوی‌تر و رم بیشتر در این دستگاه‌ها اهمیت پیدا می‌کند.

تولید محتوا و کارهای گرافیکی سبک

در تولید محتوا و کارهای گرافیکی سبک، ویرایش عکس، طراحی پست و بنر، آماده‌سازی محتوای شبکه‌های اجتماعی و تدوین ویدئوهای کوتاه بدون نیاز به سیستم‌های رده بالای گرافیکی انجام می‌شوند. به همین دلیل، مینی کامپیوترهای میان رده برای این نوع پروژه‌ها گزینه ایده‌آلی هستند؛ اما رندر سه بعدی و تدوین حرفه‌ای به سخت‌افزار قوی‌تری نیاز دارد.

استفاده خانگی و مالتی مدیا

برای استفاده خانگی و مالتی مدیا، ابعاد کوچک در کنار توان کافی برای کارهای سرگرمی یک مزیت مهم است. وب‌گردی، آموزش آنلاین، تماشای فیلم و سریال، پخش موسیقی و استفاده از سرویس‌های استریم به منابع پردازشی زیادی احتیاج ندارند و اتصال به تلویزیون نیز امکان استفاده از مینی پی‌سی‌ها را به عنوان یک سیستم سرگرمی جمع‌وجور فراهم می‌کند.

انتخاب سیستم مناسب پیش از هر چیز به شناخت نیاز کاربر و مقایسه دقیق مشخصات سخت‌افزاری بستگی دارد. به همین دلیل، مراجعه به مجموعه‌هایی مانند فروشگاه کامپیوتر مال که مدل‌ها و تجهیزات مختلف کامپیوتری را در اختیار کاربران قرار می‌دهند، این مقایسه را ساده‌تر می‌کند؛ به‌خصوص زمانی که تفاوت میان پردازنده، کارت گرافیک، حافظه و قابلیت ارتقای سیستم در تصمیم نهایی اهمیت داشته باشد. در نهایت، آینده کیس‌های بزرگ به جای حذف شدن، بیشتر به سمت کاربردهای تخصصی و سنگین خواهد رفت.

مزایای مینی کامپیوتر نسبت به کیس‌های بزرگ


مهم‌ترین مزایای مینی کامپیوتر نسبت به کیس‌های بزرگ

مینی کامپیوتر نسبت به کیس‌های بزرگ دارای مزایای زیر است

  • عمر مفید و دوام بیشتر(به علت عدم وجود قطعات مکانیکی مانند فن)
  • اشغال فضای کمتر روی میز و نیز قابلیت اتصال پشت مانیتور
  • مصرف برق پایین‌تر (به علت استفاده از نسل جدیدی از پردازنده های intel و AMD)
  • صدای کمتر و سیستم خنک‌کننده جمع‌وجور
  • امکان اتصال به چند مانیتور با کیفیت تصویر 4K
  • حمل و جابه‌جایی آسان‌تر خصوصا برای کاربران دورکار
  • قیمت های به صرفه

قیمت‌های مینی کامپیوتر

قیمت مناسب، در کنار ابعاد کوچک و مصرف برق پایین، می‌تواند یکی از دلایل انتخاب مینی کامپیوتر باشد؛ به‌خصوص برای کاربرانی که به یک سیستم اداری یا روزمره نیاز دارند و می‌خواهند بودجه خرید را متناسب با نیاز واقعی خود مدیریت کنند.

برای نمونه، اگر لپ‌تاپ موردنظر کاربر حدود ۸۰ میلیون تومان و یک کیس آماده حدود ۶۰ میلیون تومان قیمت داشته باشد، ممکن است بتوان مینی کامپیوتری مناسب نیاز او را با بودجه‌ای حدود ۳۰ میلیون تومان تهیه کرد. با فرض نرخ هر دلار ۲۷۰ هزار تومان، این مبالغ به‌ترتیب معادل حدود ۳۰۰، ۲۲۰ و ۱۱۰ دلار هستند. این ارقام یک مثال مقایسه‌ای محسوب می‌شوند و قیمت نهایی دستگاه به مدل پردازنده، ظرفیت رم و حافظه، نو یا کارکرده بودن و شرایط گارانتی بستگی دارد.

اما چرا بعضی مینی کامپیوترها با قیمت مناسب‌تری عرضه می‌شوند؟ به توضیح کارشناسان کامپیوتر مال، شرایط تعرفه گمرکی و تأمین ارز محموله‌های وارداتی، در کنار خرید عمده و واردات بسته‌ای در حجم بالا، از عوامل مؤثر بر کاهش قیمت تمام‌شده برخی مدل‌ها هستند. تأمین تعداد زیادی دستگاه در یک سفارش می‌تواند هزینه خرید هر واحد و سهم هزینه‌های حمل و واردات را کاهش دهد؛ به همین دلیل، قیمت عرضه برخی مدل‌ها در بازار داخلی می‌تواند از هزینه خرید تکی همان دستگاه از فروشنده خارجی مناسب‌تر باشد.

البته قیمت پایین‌تر، ویژگی همیشگی تمام مینی کامپیوترها نیست. در بازارهای خارجی نیز بعضی مدل‌های پیشرفته به دلیل طراحی فشرده و سخت‌افزار قدرتمند، از کیس‌های معمولی گران‌تر هستند. بنابراین ارزش خرید باید با مقایسه دستگاه‌هایی با مشخصات و شرایط عرضه مشابه سنجیده شود. هنگام مقایسه با لپ‌تاپ، هزینه مانیتور، کیبورد و موس موردنیاز مینی کامپیوتر را نیز باید در نظر گرفت.

مینی کامپیوترها چه محدودیت‌هایی دارند؟

با وجود ابعاد کوچک و کاربردهای گسترده، مینی کامپیوترها محدودیت‌هایی هم دارند که شامل موارد زیر می‌شود

  • محدودیت ارتقای کارت گرافیک
  • فضای کمتر برای ارتقای سخت‌افزار

مینی کامپیوتر یا کیس یا لپ‌تاپ؛ کدام انتخاب منطقی‌تری است؟

برای انتخاب بین مینی کامپیوتر، کیس و لپ‌تاپ باید نوع استفاده، هزینه، توان پردازشی و امکان ارتقای سخت‌افزار را در نظر گرفت. جدول زیر تفاوت‌های اصلی این سه گزینه را نشان می‌دهد

معیار مقایسه

مینی کامپیوتر

کیس رومیزی

لپ‌تاپ

کاربری مناسب

کارهای روزمره، اداری و تخصصی سبک

کارهای روزمره تا پردازش سنگین، بسته به قطعات

کارهای روزمره تا تخصصی، بسته به مدل؛ مناسب استفاده در مکان‌های مختلف

توان پردازشی

وابسته به مدل؛ مناسب بسیاری از نیازهای کاری

امکان استفاده از قطعات قدرتمند و توسعه سیستم

وابسته به مدل و محدودیت‌های توان و خنک‌کننده

کارت گرافیک مستقل

در بیشتر مدل‌ها وجود ندارد

امکان نصب و ارتقای کارت گرافیک مستقل

در برخی مدل‌ها وجود دارد؛ معمولاً قابل ارتقا نیست

امکان ارتقا

معمولاً محدود به رم و فضای ذخیره‌سازی؛ بسته به مدل

انعطاف بیشتر برای ارتقای قطعات

محدود و وابسته به مدل؛ برخی قطعات قابل ارتقا نیستند

فضای مورد نیاز

کم؛ مناسب میزهای کوچک

بیشتر؛ بسته به ابعاد کیس

کم؛ نمایشگر و کیبورد یکپارچه دارد

قابلیت حمل

جابه‌جایی آسان، اما نیازمند مانیتور و تجهیزات جانبی

جابه‌جایی دشوارتر

مناسب حمل و استفاده در مکان‌های مختلف

تجهیزات مورد نیاز

مانیتور، کیبورد و موس

مانیتور، کیبورد و موس

نمایشگر، کیبورد، تاچ‌پد و باتری داخلی

منبع تغذیه

معمولاً نیازمند برق مستقیم

نیازمند برق مستقیم

امکان کار با باتری

مصرف انرژی و خنک‌کننده

معمولاً کم‌مصرف؛ خنک‌کننده متناسب با فضای کوچک حداکثر 50 وات

وابسته به قطعات؛ فضای بیشتر برای خنک‌سازی حدودا 500 وات

مصرف و خنک‌سازی متناسب با طراحی قابل حمل حدودا 90 وات

هزینه خرید

باید هزینه تجهیزات جانبی را هم محاسبه کرد

هزینه به قطعات انتخابی و تجهیزات جانبی بستگی دارد

تجهیزات اصلی همراه دستگاه هستند؛ قیمت به مدل بستگی دارد

انتخاب منطقی برای

کاربری که سیستم آماده و کم‌جا و زیبا و به صرفه می‌خواهد

کاربری که قدرت پردازشی و ارتقای آینده برایش مهم است

کاربری که به جابه‌جایی و کار با باتری نیاز دارد

محبوب‌ترین برندهای مینی کامپیوتر در بازار

در بازار مینی کامپیوتر، چند برند به دلیل سابقه فعالیت در حوزه سخت‌افزار، تنوع محصولات و تمرکز بر نیازهای مختلف کاربران بیشتر شناخته شده‌اند. در این میان، برندهای محبوب عبارت‌اند از

Intel NUC

اینتل NUC یکی از نام‌های شناخته شده در بازار مینی کامپیوتر است که با تمرکز بر ساخت سیستم‌های کوچک و کم مصرف جایگاه ویژه‌ای در این حوزه پیدا کرد. این خانواده در نسل‌های مختلف با پردازنده‌های اینتل، رم و فضای ذخیره‌سازی متفاوت عرضه شد و طیف متنوعی از کاربری‌های اداری، خانگی و تخصصی را پوشش داد. ابعاد جمع‌وجور، مصرف انرژی پایین و طراحی ساده برای استفاده روزمره از جمله عواملی هستند که NUC را به انتخابی محبوب در میان کاربران این دسته تبدیل کرده‌اند.

ASUS

ایسوس بخش قابل توجهی از بازار مینی کامپیوتر را با خانواده Expert Center PN پوشش می‌دهد؛ محصولاتی که از مدل‌های اقتصادی تا نمونه‌های قدرتمند را شامل می‌شوند. استفاده از پردازنده‌های مختلف، حافظه رم، SSD پرسرعت و مجموعه‌ای از درگاه‌های ارتباطی، دست کاربر را برای انتخاب سیستم متناسب با نوع کار باز می‌گذارد. امکان اتصال چند نمایشگر در برخی مدل‌ها و پشتیبانی از نصب پشت مانیتور نیز باعث شده تا مینی کامپیوترهای ایسوس در محیط‌های اداری و میزهای کاری کم جا کاربرد زیادی داشته باشند.

HP

برند HP بیشتر در بخش تجاری و سازمانی بازار مینی کامپیوتر حضور پررنگی دارد. خانواده‌های Elite Mini و Pro Mini با پردازنده‌های متنوع، رم و SSD، برای محیط‌هایی ساخته شده‌اند که مدیریت تعداد زیادی سیستم در فضای محدود مهم است. امکانات امنیتی، مدیریت دستگاه‌ها و طراحی جمع‌وجور، محصولات اچ پی را برای شرکت‌ها، دفاتر اداری و سازمان‌هایی که به سیستم‌های متعدد نیاز دارند، به گزینه‌ای شناخته شده تبدیل کرده است.

Dell

در محصولات Dell، تین کلاینت Dell Wyse 5070 و نسخه‌های جمع‌وجور خانواده Dell OptiPlex 3000 از گزینه‌های قابل بررسی برای محیط‌های اداری هستند. مدل Wyse 5070 برای کاربری‌های سبک و استفاده در زیرساخت‌های تین کلاینت طراحی شده است؛ در مقابل، نسخه Micro خانواده OptiPlex 3000 با پیکربندی‌های متنوع، امکان انتخاب یک رایانه رومیزی کوچک متناسب با نیاز کاری را فراهم می‌کند.

این سیستم‌ها در کنار ابعاد کوچک، مجموعه‌ای از درگاه‌های USB، شبکه اترنت و خروجی‌های تصویر را در اختیار کاربر قرار می‌دهند و برخی مدل‌ها امکان اتصال چند نمایشگر را دارند. همین ترکیب باعث شده تا محصولات Dell برای میزهای کاری شلوغ، محیط‌های اداری و مجموعه‌هایی که مدیریت تجهیزات کامپیوتری اهمیت دارد، کاربرد گسترده‌ای داشته باشند. هنگام انتخاب میان این دو خانواده، مشخصات پردازنده، رم، حافظه و سیستم‌عامل باید با نیاز کاربر تطبیق داده شوند؛ زیرا توان پردازشی و شیوه استفاده آن‌ها یکسان نیست.

MSI

برند MSI که بیشتر با سخت‌افزارهای گیمینگ شناخته می‌شود، در بازار مینی کامپیوتر نیز خانواده Cubi را عرضه کرده است. مدل‌های این خانواده بیشتر برای کاربری روزمره، اداری و مالتی مدیا طراحی شده‌اند و در برخی نسخه‌ها از پردازنده‌های سری Core، رم با ظرفیت بالا، SSD NVMe و حافظه 2.5 اینچی پشتیبانی می‌کنند. وجود خروجی‌های تصویری مانند HDMI و DisplayPort، امکان استفاده از دو نمایشگر و قابلیت نصب VESA، از ویژگی‌هایی هستند که Cubi را برای میزهای کاری کم جا، سیستم‌های چند نمایشگری به گزینه‌ای ایده‌آل تبدیل کرده‌اند.

هنگام خرید مینی کامپیوتر به چه مشخصاتی توجه کنیم؟

اگر قصد خرید مینی کامپیوتر را دارید و به دنبال بهترین مدل‌ها می‌گردید، بهتر است مشخصات زیر را در نظر بگیرید

  • پردازنده
  • میزان رم
  • نوع و ظرفیت SSD
  • پورت‌ها و خروجی تصویر
  • قابلیت ارتقا
  • سیستم خنک‌کننده
  • گارانتی رسمی و سراسری

در کنار مشخصات سخت‌افزاری، اعتبار گارانتی و دسترسی به خدمات پس از فروش نیز اهمیت دارد. بهتر است دستگاه را از مجموعه‌ای تهیه کنید که شرکت ارائه‌دهنده گارانتی آن دارای مجوز معتبر خدمات پس از فروش باشد و اطلاعات شرکت و ضمانت کالا در سامانه جامع گارانتی قابل استعلام باشد. این استعلام کمک می‌کند نام شرکت مسئول، مدت اعتبار و اطلاعات ضمانت دستگاه مشخص شود و مسیر پیگیری درخواست‌های مصرف‌کننده روشن‌تر باشد.

برای بررسی گارانتی سراسری، وجود مراکز خدمات یا امکان پذیرش و ارسال دستگاه از شهرهای مختلف را نیز در نظر بگیرید. مدت ضمانت، موارد تحت پوشش، شرایط تعمیر یا تعویض و راه‌های تماس باید مشخص باشند. انتخاب شرکت دارای مجوز معتبر، تعهدات روشن و امکانات فنی متناسب با خدمات موردنیاز، پشتوانه بهتری برای خرید فراهم می‌کند؛ زیرا صرف درج عبارت «گارانتی شرکتی» یا «گارانتی سراسری» روی محصول، برای ارزیابی اعتبار و کیفیت خدمات کافی نیست.

جمع‌بندی؛ کیس‌های بزرگ حذف می‌شوند یا فقط کاربردشان تغییر می‌کند؟

کیس‌های بزرگ حذف نمی‌شوند؛ اما نقش آن‌ها در بازار کامپیوتر تغییر می‌کند. با پیشرفت مینی پی‌سی‌ها، بسیاری از کاربران برای کارهای روزمره، اداری و حتی برخی از فعالیت‌های حرفه‌ای، به سراغ سیستم‌های کوچک‌تر می‌روند. در مقابل، کیس‌های بزرگ همچنان برای گیمینگ سنگین، رندرینگ، تدوین ویدئو و ورک‌استیشن‌ها اهمیت زیادی دارند؛ جایی که کارت گرافیک قدرتمند، خنک‌کننده بزرگ، حافظه‌های متعدد و اسلات‌های توسعه مهم هستند.بنابراین؛ رقابت میان این دو نوع طراحی و ابعاد سیستم به حذف یکی از آنها ختم نمی‌شود، بلکه مینی کامپیوترها سهم بیشتری از کاربری‌های عمومی را می‌گیرند و کیس‌های بزرگ بیشتر به سمت سیستم‌های قدرتمند، حرفه‌ای و قابل ارتقا حرکت می‌کنند.

برای ارزیابی پایداری، امنیت و نگهداری این زیرساخت، راهنمای پشتیبانی شبکه را نیز مطالعه کنید.