ردیاب‌های خواب محبوب مانند فیت‌بیت و اپل واچ، اگرچه اطلاعات مفیدی ارائه می‌دهند، اما ممکن است تصویر کاملی از کیفیت واقعی و رضایت شما از استراحت شبانه ارائه ندهند.

بسیاری از افراد برای پایش وضعیت سلامت خود، از گجت‌های هوشمند مانند ردیاب‌های خواب استفاده می‌کنند. این دستگاه‌ها وعده می‌دهند که می‌توانند الگوی خواب ما را بهبود بخشند و اطلاعات دقیقی از چگونگی استراحت ما ارائه دهند. اما تحقیقات جدید نشان می‌دهد که این تصور ممکن است کاملاً صحیح نباشد و حتی برای افراد مبتلا بهاختلالات خوابداده‌های این گجت‌ها گمراه‌کننده باشد. این نتایج چالش‌های جدیدی را در خصوص اتکا صرف به فناوری برای ارزیابی سلامت فردی مطرح می‌کند.

ردیاب‌های خواب؛ ابزاری دقیق یا گمراه‌کننده؟

یک بررسی جامع و نظام‌مند که اخیراً در مجلهSleep Medicineمنتشر شده است، ایرادات جدی را در عملکرد ردیاب‌های خواب مچی مانندفیت‌بیت (Fitbit)واپل واچ (Apple Watch)آشکار کرده است. این مطالعه که توسط دکتر نارات سریوالی از دانشگاه دوک و دکتر ویسیت چونگ‌پاسیتپورن از کلینیک مایو انجام شده، نشان می‌دهد که این دستگاه‌ها عمدتاً مدت زمان خواب را ردیابی می‌کنند، اما در سنجش کیفیت ذهنی خواب و میزان شادابی یا خستگی فرد در روز بعد، ناتوان هستند. پژوهشگران به این نتیجه رسیدند که: «در افراد سالم برای پایش عمومی سلامتی، ابزارهای پوشیدنی ممکن است بازخورد معقولی در مورد مدت زمان و نظم خواب ارائه دهند. با این حال، در جمعیت‌های بالینی که اختلالات خواب یا شرایط سلامت روان را تجربه می‌کنند، عدم تطابق ضعیف مستند شده در این بررسی نشان می‌دهد که اندازه‌گیری‌های دستگاه ممکن است اطلاعات گمراه‌کننده‌ای ارائه دهد که می‌تواند مداخله بالینی مناسب را به تأخیر بیندازد.»

ناهماهنگی بین داده‌های دستگاه و تجربه فردی

این بررسی نظام‌مند، داده‌های حاصل از پنج مطالعه قبلی را که شامل حدود ۲ هزار شرکت‌کننده بود، تجزیه و تحلیل کرد. نتایج نشان داد که درک فرد از خواب خود، اغلب با اطلاعات ارائه شده توسطردیاب خواباو مطابقت ندارد. دستگاه‌های پوشیدنی تنها ۲٫۵ تا ۱۶٫۲ درصد از تفاوت در کیفیت ذهنی خواب را توضیح می‌دهند که این معیار در حال حاضر برای تشخیص بی‌خوابی (اینسومنیا) استفاده می‌شود. حتی اگر فردی احساس کند که خواب بدی داشته استردیاب خواباو ممکن است چنین چیزی را نشان ندهد. در واقع، این دستگاه‌ها «نتوانستند واقعیت ذهنی» خواب را به‌ویژه در میان افراد مسن و مبتلایان به بی‌خوابی، ثبت کنند.

• دانشمندان تأثیر نور آبی روی کیفیت خواب را زیر سوال بردند!
• چرا استرس باعث می‌شود نتوانید بخوابید؟ پاسخ در تکامل انسان نهفته است
• حقیقت ملاتونین؛ آیا این مکمل واقعا به خواب بهتر کمک می‌کند؟

چرا داده‌های ردیاب‌های خواب کافی نیستند؟

مطالعات متعدد، عملکردردیاب‌های خوابپوشیدنی را با پلی‌سومنوگرافی(PSG)مقایسه کرده‌اند. پلی‌سومنوگرافی تغییرات فیزیولوژیکی در طول خواب، از جمله زمان صرف شده در مراحل خواب سبک، عمیق یا REM را اندازه‌گیری می‌کند. اما حتی افرادی که نتایج طبیعی در تست‌های PSG از نظر مدت زمان و کارایی خواب دارند، ممکن است همچنان پس از بیدار شدن احساس بی‌طراوتی کنند. به همین دلیل، امتیازات PSG به تنهایی برای تشخیص بی‌خوابی استفاده نمی‌شوند و این اختلال معمولاً بر اساس علائم گزارش‌شده توسط بیمار و یادداشت‌های روزانه خواب او ارزیابی می‌شود. دکتر سریوالی و چونگ‌پاسیتپورن تأکید می‌کنند که ارتباط بینردیاب‌های خوابو کیفیت خواب درک‌شده توسط بیمار «به‌شدت ناشناخته باقی مانده است.» آن‌ها معتقدند داده‌های این دستگاه‌ها، در حالی که ممکن است برای ردیابی الگوهای مدت زمان خواب در طول زمان مفید باشند، نباید جایگزین مناسبی برای ابزارهای ارزیابی معتبر و ذهنی کیفیت خواب در نظر گرفته شوند.

در یکی از مطالعات گنجانده شده در این بررسی، یک دستگاهفیت‌بیتبا اندازه‌گیری‌های آزمایشگاهی خواب در ۸۲ درصد از افرادی که خواب خوبی داشتند، مطابقت قابل قبولی داشت، اما این رقم برای افراد مبتلا به بی‌خوابی تنها به ۳۹ درصد رسید. این اختلاف عمدتاً به این دلیل بود که فیت‌بیت نمی‌توانست دفعات بیدار شدن شرکت‌کنندگان در طول شب را تشخیص دهد. این دستگاه‌ها زمان کل خواب را در افراد مبتلا به بی‌خوابی حدود نیم ساعت و کارایی خواب را حدود ۸ درصد بیشتر از واقعیت تخمین زدند. همچنین، عملکرد این دستگاه‌ها با احساس افراد مسن و مبتلایان به افسردگی در مورد خوابشان، کمتر همخوانی داشت. نویسندگان بررسی توضیح می‌دهند که: «تجربه ذهنی به‌شدت با رفاه روان‌شناختی مرتبط است، به گونه‌ای که الگوهای حرکت و ضربان قلب نمی‌توانند آن را ثبت کنند.» بسیاری از مطالعات از دستگاه‌هایفیت‌بیتاستفاده کرده‌اند و تنها یک مطالعه به بررسیاپل واچپرداخته است، بنابراین این احتمال وجود دارد که سایرردیاب‌های خوابدقت بیشتری در سنجش رضایت از خواب داشته باشند که البته این موضوع نیاز به بررسی‌های بیشتر دارد.

توصیه‌های نهایی برای کاربران ردیاب‌های خواب

نتایج این بررسی نشان می‌دهد که اگر فردی نگران اختلال خواب مانند بی‌خوابی است، یک دفترچه یادداشت خواب ممکن است اطلاعات معنادارتری را نسبت به داده‌هایردیاب خواباو به پزشک ارائه دهد. برای افراد مبتلا به افسردگی نیز، این دستگاه‌ها می‌توانند نشانه‌هایی مانند «خواب بیش از حد» را تشخیص دهند، اما در شناسایی بسیاری از علائم دیگر افسردگی که با گزارش‌های شخصی خواب قابل تشخیص هستند، ناموفق هستند. در حال حاضر، کاربرانردیاب‌های خوابباید بدانند که دستگاه‌هایشان ممکن است تنها ارزش محدودی در سنجش رضایت آن‌ها از خواب داشته باشند. بنابراین، نباید خود را درگیر و نگران نتایج گزارش شده توسط این ابزارها کنند.