میگ 1.44جنگنده پنهان‌کار روسی که قرار بود رقیبی برای F-22 رپتور آمریکایی باشد، به دلیل مشکلات مالی پس از فروپاشی شوروی، سرنوشتی محتوم یافت و مجموعا فقط ۴۰ دقیقه در آسمان پرواز کرد.

در اوایل دهه ۱۹۸۰ و در اوج جنگ سرد، اتحاد جماهیر شوروی برای رقابت با پیشرفت‌های فناوری نظامی ایالات متحده، برنامهجنگندهخط مقدم چندمنظوره (MFI) را آغاز کرد. در همان زمان که آمریکایی‌ها روی برنامه جنگنده تاکتیکی پیشرفته (ATF) خود کار می‌کردند که در نهایت به تولید Lockheed F-22 Raptor منجر شد، دفتر طراحی افسانه‌ای میگ نیز در سال ۱۹۸۳ توسعه جانشین‌هایی برای سوخو Su-27 و میگ ۲۹ را در دستور کار قرار داد.

تولد یک رویای ناکام: میگ 1.44

برنامه MFI شوروی به‌دنبال توسعه جنگنده‌ای نسل‌بعدی بود که قابلیت‌هایی چون سوپرکروز (پرواز ابرصوت بدون پس‌سوز)، حسگرهای پیشرفته، کاهش امضای راداری و فروسرخ، و مانورپذیری استثنایی را در خود جای دهد. نمونه اولیه میگ برای این برنامه MiG-1.42 نام گرفت، اما نمونه نمایشگر فناوری پروازی آن با عنوانمیگ 1.44شناخته شد. توسعه این جنگنده ۲۰ سال به طول انجامید؛ اما زمانی که دولت شوروی در سال ۱۹۹۱ فروپاشید، بودجه برنامه MFI نیز همراه با آن از بین رفت و این جنگنده تنها دو بار پرواز کرد و سپس ناپدید شد.

میگ 1.44با طول ۲۲ متر، عرض ۱۷ متر و حداکثر وزن برخاست بیش از ۳۶۰۰۰ کیلوگرم، هواپیمایی بسیار عظیم بود. مهندسان میگ این پرنده را بر پایه طرح بال‌دلتا ساخته بودند و کانارد‌های برجسته‌ای را نیز در جلوی بال‌ها اضافه کردند. دو سکان عمودی با فاصله زیاد در قسمت انتهایی بدنهمیگ 1.44قرار داشتند.

این جنگنده منحصربه‌فرد توسط دو موتور توربوفن با پس‌سوز AL-41F تامین قدرت می‌شد که از قابلیت تغییر بردار رانش نیز بهره می‌بردند. سرعت نهایی پیش‌بینی شده برایمیگ 1.44بیش از ۲ ماخ بود و قرار بود بتواند پرواز فراصوت پایدار را بدون استفاده از پس‌سوز انجام دهد. طراحان آن همچنین قصد داشتند ویژگی‌های پنهان‌کاری پیشرفته و محفظه‌های داخلی تسلیحات را در آن بگنجانند.

سقوط آرزوهای هوانوردی روسیه

درست زمانی که جنگنده نسل‌بعدی میگ باید به سمت آزمایش‌های پروازی پیش می‌رفت، اتحاد جماهیر شوروی سقوط کرد. روسیه اگرچه بسیاری از مجموعه‌های نظامی-صنعتی شوروی را به ارث برد، اما توان مالی لازم برای حفظ آن پایگاه صنعتی و نظامی را نداشت. اوایل دهه ۱۹۹۰ شاهد سقوط چشمگیر هزینه‌های دفاعی بود و برنامه MFI نیز یکی از قربانیان این فروپاشی شد.

اگرچهمیگ 1.44تا اواسط دهه ۹۰ عمدتا مونتاژ شده بود، توسعه آن به شدت کند شد. در سال ۱۹۹۷، برنامهمیگ 1.44به دلیل هزینه‌های سرسام‌آور توسعه و نگهداری آن لغو شد؛ حتی پیش از آن‌که هواپیما پروازی داشته باشد. با این حال، میگ به کار بر روی نمونه نمایشگر ادامه داد و آن را در ژانویه ۱۹۹۹ به‌صورت عمومی رونمایی کرد.

تنها ۴۰ دقیقه پرواز؛ پایانی بر یک جاه‌طلبی

یک سال بعد، یعنی در فوریه ۲۰۰۰میگ 1.44برای اولین بار به مدت ۱۸ دقیقه پرواز کرد. خلبان آزمایشی ولادیمیر گوربونوف آن را در ارتفاع ۱۰۰۰ متری و با سرعت زیر ۶۰۰ کیلومتر بر ساعت به پرواز درآورد. این پرواز صرفا نمایشی از قابلیت پروازمیگ 1.44بود.

این هواپیما بار دیگر در ۲۷ آوریل ۲۰۰۰ پرواز کرد و به مدت ۲۲ دقیقه در هوا ماند. پس از آن، برنامه آزمایش پرواز متوقف شد. مجموع زمان پروازمیگ 1.44در این دو پرواز کمتر از یک ساعت بود. از منظر مهندسی، هیچ مشکلی درمیگ 1.44وجود نداشت، اما روسیه توان سرمایه‌گذاری عظیم مورد نیاز برای تبدیل این نمونه نمایشگر به سیستمی قابل اعتماد و رقابتی با F-22 رپتور نیروی هوایی آمریکا را نداشت. مسئله فقط ساخت چند نمونه نبود، بلکه حفظ و ارتقای بلندمدت چنین جنگنده پیشرفته‌ای مطرح بود.

در آن زمان، دفتر طراحی میگ نیز جایگاه خود را در صنعت هواپیماهای جنگی روسیه از دست می‌داد. سوخو، رقیب اصلی میگ، در حال تسلط بر بخش هواپیماهای جنگی پس از فروپاشی شوروی بود. زمانی که مسکو دوباره به دنبال یک جنگنده نسل پنجم رفت، دولت روسیه به‌جای میگ، به سوخو روی آورد که نتیجه آن تولید جنگندهسوخو Su-57 فلون(Sukhoi Su-57 Felon) بود.

• پوتین می‌گوید سوخو 57 روسیه بهترین جنگنده جهان است
• تحویل جنگنده بمب‌افکن‌های جدید سوخو 34 به ارتش روسیه
• سوخو-۵۷ در برابر سوخو-۵۷-ای؛ تفاوت جنگنده اصلی روسیه با نسخه صادراتی آن چیست؟
• 5 جت جنگنده با قدرتمندترین سیستم های راداری

میگ 1.44آینده‌ای نداشت، اما پاسخ شوروی به جنگنده F-22 رپتور بود که در زمان آغاز توسعه آن، هنوز در مراحل اولیه قرار داشت. سرنوشتمیگ 1.44نمادی از فروپاشی یک ابرقدرت و جاه‌طلبی‌های ناکامش در صحنه فناورینظامیباقی ماند.