زیردریایی کلاس آکولا شوروی با ماموریتی مخفی، برای شکار اوهایوهای آمریکا در اعماق اقیانوس متولد شد. ببینید که چگونه این زیردریایی پنهان، معادلات جنگ سرد را تغییر داد و میراثی ماندگار بر جای گذاشت.

راهبرد بازدارندگی هسته‌ای ایالات متحده در دورانجنگ سردبر سه پایه اصلی استوار بود که مهم‌ترین آن، زیردریایی‌های موشک‌انداز بالستیک کلاس اوهایو (Ohio-class SSBN) بودند. این غول‌های پنهان، ستون فقرات قابلیت حمله دوم آمریکا را تشکیل می‌دادند و می‌توانستند پس از هرگونه حمله اتمی اولیه، پاسخی ویرانگر بدهند. برای شوروی، ردیابی این زیردریایی‌ها یک چالش بزرگ و حیاتی بود که پاسخ آن در نهایت با ساخت زیردریایی‌های تهاجمی اتمی جدیدی به نام آکولا (Akula) داده شد.

رقابت زیر دریا: تولد زیردریایی کلاس آکولا در برابر اوهایو

هدف اصلی نیروی دریایی شوروی در اواخر دوران جنگ سرد، خنثی کردن زیردریایی‌های کلاس اوهایو نیروی دریایی آمریکا بود که به‌دلیل توانایی پنهان ماندن در اعماق اقیانوس، خارج از دسترس هرگونه حمله اتمی اولیه شوروی قرار داشتند. زیردریایی‌های اوهایو بخش حیاتی راهبرد بازدارندگی هسته‌ای ایالات متحده را تشکیل می‌دادند و به‌عنوان یک کارت پنهان در بازی استراتژیک اتمی شوروی مطرح بودند.

برای مقابله با این تهدید، شوروی پروژه ۹۷۱ شچوکا-بی (Project 971 Shchuka-B) را آغاز کرد که در غرب با نامزیردریایی کلاس آکولاشناخته می‌شود. ماموریت اصلی این زیردریایی‌ها، ردیابی و انهدام بی‌صدای زیردریایی‌های موشک‌انداز بالستیک آمریکایی در نخستین دقایق یک جنگ احتمالی بود. طبق برنامه‌ریزی اولیه، قرار بود ۲۵ فروند از این زیردریایی‌ها ساخته شود تا به‌ازای هر یک از ۱۰زیردریاییاوهایو آمریکا، دو آکولا برای ردیابی مداوم اختصاص یابد.

فناوری ردیابی و چالش‌های عملیاتی آکولا

زیردریایی‌های آکولا به‌گونه‌ای طراحی شدند که در زمان خود، از بالاترین سطح بی‌صدا‌یی برخوردار باشند. با این حال، زیردریایی‌های کلاس اوهایو نیز فوق‌العاده بی‌صدا بودند و می‌توانستند زیردریایی‌های شوروی را در فاصله‌ای دورتر از توانایی تشخیص خودشان شناسایی کرده و از آن‌ها اجتناب کنند. این امر ردیابی مداوم زیردریایی‌های اوهایو را به «یافتن گربه‌ای سیاه در اتاقی کاملا تاریک» تشبیه می‌کرد.

برای افزایش شانس ردیابی، زیردریایی‌های آکولا مجهز به سیستم پیچیده تشخیص ردپای هیدرودینامیکی SOKS بودند که قادر به شناسایی عناصر کمیاب، مواد شیمیایی، و تغییرات شوری و دما ناشی از عبور یک زیردریایی بود. بین سال‌های ۱۹۸۴ تا ۱۹۹۰، شوروی موفق به ساخت ۷ فروند آکولا شد. با این حال، هزینه‌های بالای تولید و مشکلات اقتصادی اتحاد جماهیر شوروی در سال‌های پایانی خود، باعث شد که از ۲۰ فروند سفارش‌داده‌شده، ۵ فروند هرگز تکمیل نشوند و یک فروند نیز به‌مدت ۱۰ سال به هند اجاره داده شود. در نهایت تنها ۱۵ فروندزیردریایی کلاس آکولادر خدمت نیروی دریایی شوروی و سپس روسیه قرار گرفتند که امروزه تنها ۳ یا ۴ فروند از آن‌ها عملیاتی هستند.

دستاوردهای پنهان و میراث زیردریایی آکولا

با وجود تعداد محدودزیردریایی کلاس آکولابه پیشرفت‌های طراحی چشمگیری دست یافت. مدل‌های بهبود یافته‌ای نظیر آکولا بهبود‌یافته (Project 971I)، آکولا ۲ (Project 971U) با ۷۰۰ تن وزن بیشتر و بدنه ۳ متری طویل‌تر برای بی‌صدا‌تر شدن، و در نهایت آکولا ۳ (Project 971M) با کاهش نویز بیشتر و طراحی‌های جدیدتر، تولید شدند. گفته می‌شود برخی از این مدل‌ها از زیردریایی‌های تهاجمی کلاس لس‌آنجلس آمریکا نیز مخفی‌تر بوده‌اند.

• رازهای زیردریایی آلفا-کلاس شوروی؛ چرا سریع‌ترین زیردریایی جهان شکست خورد؟
• این ۵ کشور بزرگ‌ترین نیروی دریایی جهان را در اختیار دارند
• خداحافظی با ادمیرال کوزنتسوف؛ تنها ناو هواپیمابر روسیه به آخر خط رسید
• چرا آمریکا به‌جای زیردریایی‌های سریع‌تر، زیردریایی‌های ساکت‌تر ساخت؟

این زیردریایی‌ها در چند مورد به موفقیت‌های عملیاتی مهمی دست یافتند. در سال ۲۰۰۹، پنتاگون گزارشی را تایید کرد که دو آکولا در سواحل شرقی ایالات متحده عملیات انجام داده‌اند و موفق شده‌اند بدون شناسایی شدن از مناطق تحت پوشش سامانه نظارتی زیردریایی SOSUS عبور کنند. همچنین، در سال ۲۰۱۲، گمان می‌رود زیردریایی آکولاتایگر (Tigr)به مدت حداقل یک ماه در خلیج مکزیک عملیات انجام داده باشد. مهم‌ترین موفقیت احتمالی در سال ۱۹۹۶ رخ داد، زمانی که یکی از زیردریایی‌های کلاس آکولا ادعا کرد که یک زیردریایی اوهایو را در منطقه گشت‌زنی‌اش شناسایی و ردیابی کرده است. این ادعا توسط آمریکا تایید یا تکذیب نشد، اما فرمانده آکولا به‌دلیل این دستاورد، بالاترین نشان شجاعت فدراسیون روسیه، یعنی «قهرمان فدراسیون روسیه» را دریافت کرد. در مجموعزیردریایی کلاس آکولامیراثی قابل توجه از خود بر جای گذاشت و توانست تسلط زیردریایی‌های موشک‌انداز بالستیک آمریکا را به چالش بکشد.