USS Tritonیگانه زیردریایی هسته‌ای نیروی دریایی ایالات متحده با دو راکتور اتمی، در سال ۱۹۶۰ با پیمودن دور دنیا در زیر آب، پرده از قابلیت‌های انقلابی پیشرانش هسته‌ای برداشت.

نیروی دریایی ایالات متحدهدر دوران جنگ سرد همواره به‌دنبال نوآوری در طراحی زیردریایی‌ها بود. یکی از جاه‌طلبانه‌ترین این طرح‌ها، زیردریاییUSS Triton(یواس‌اس تریتون) بود که نه‌تنها به‌عنوان بزرگترین و قدرتمندترین زیردریایی زمان خود شناخته می‌شد، بلکه دستاوردهای بی‌سابقه‌ای را نیز رقم زد. این شناور عظیم، با طولی معادل ۱۳۶ متر و وزنی نزدیک به ۸۰۰۰ تن در حالت غوطه‌ور، از سایر زیردریایی‌های تهاجمی آن دوره بسیار بزرگ‌تر بود.

طراحی بی‌نظیر با دو راکتور هسته‌ای

ویژگی متمایز زیردریاییUSS Tritonاستفاده از دو راکتور هسته‌ای Westinghouse S4G بود که بر خلاف سایر زیردریایی‌های آمریکایی با یک راکتور طراحی شده بودند. این دو راکتور نیروی محرکه لازم برای دو محور پروانه را با خروجی ترکیبی حدود ۳۴۰۰۰ اسب بخار فراهم می‌کردند که به زیردریایی امکان می‌داد با سرعتی بیش از ۳۰ گره در زیر آب حرکت کند. سرعت بالای یواس‌اس تریتون آن را به یکی از سریع‌ترین زیردریایی‌های نسل خود تبدیل کرد.

هدف اولیه نیروی دریایی آمریکا از ساخت اینزیردریاییاستفاده از آن به‌عنوان یک زیردریایی رادار گارد بود؛ پلتفرمی تخصصی برای هشدار زودهنگام در مورد هواپیماها و موشک‌های دشمن به ناوگروه‌های آمریکایی. زیردریایی‌های دیزل-الکتریک معمولی فاقد سرعت و استقامت لازم برای همگام شدن با ناوهای هواپیمابر بودند، اما پیشرانش هسته‌ای راه‌حل این مشکل بود.USS Tritonمی‌توانست برای مدت طولانی و با سرعت زیاد، بدون نیاز به سوخت‌گیری یا به سطح آمدن، عملیات انجام دهد. این زیردریایی همچنین به سیستم‌های پیشرفته آن زمان، از جمله رادار جستجوی هوایی AN/SPS-26، مجهز بود و شش اژدرانداز ۲۱ اینچی (چهار عدد در جلو و دو عدد در عقب) داشت.

پیمایش دور دنیا در زیر آب؛ عملیات «سندبلاست»

فوریه سال ۱۹۶۰، تنها سه ماه پس از به آب انداختنUSS Tritonاین زیردریایی تحت فرماندهی ناخدا ادوارد ال بیچ جونیور، بندر گروتون را ترک کرد. در قالب عملیاتی با نام «سندبلاست»، زیردریاییUSS Tritonموفق به تکمیل اولین پیمایش زیر آبی و کامل کره زمین شد. این سفر تاریخی با هدف نمایش برتری فناوری نیروی دریایی آمریکا در دوران جنگ سرد و آزمایش استقامت زیردریایی‌های با پیشرانش هسته‌ای صورت گرفت و مسیری مشابه سفر تاریخی فردیناند ماژلان را دنبال کرد.

پایان زودهنگام یک اسطوره فناورانه

با وجود دستاوردها و رکوردهای بی‌سابقهUSS Tritonبه‌سرعت منسوخ شد. پیشرفت در هواپیماهای هشدار زودهنگام مستقر بر ناوهای هواپیمابر، راهکاری انعطاف‌پذیرتر برای کشف بمب‌افکن‌های شوروی به نیروی دریایی ارائه داد. در یک مارس ۱۹۶۱، یواس‌اس تریتون به SSN-586 تغییر نام داد و بین سال‌های ۱۹۶۲ تا ۱۹۶۴ تحت بازسازی قرار گرفت. اما این زیردریایی غول‌پیکر بیش از حد بزرگ و تخصصی بود و نگهداری آن مقرون‌به‌صرفه نبود.

• فاجعه ناو هواپیمابر USS Forrestal؛ شلیک ناخواسته یک راکت جان ۱۳۴ ملوان را گرفت
• ۵ سلاح که می‌توانند زیردریایی‌های هسته‌ای آمریکا را غرق کنند
• آیا آمریکا توانایی خود در ساخت زیردریایی‌های اتمی را از دست داده است؟
• چرا آمریکا به‌جای زیردریایی‌های سریع‌تر، زیردریایی‌های ساکت‌تر ساخت؟

کاهش بودجه‌های کلان نیروی دریایی آمریکا، منجر به لغو بازسازی برنامه‌ریزی‌شدهUSS Tritonشد و در نهایت، این زیردریایی در تاریخ ۳ مه ۱۹۶۹، کمتر از یک دهه پس از ورود به خدمت، از رده خارج شد. نیروگاه پیشرانش هسته‌ای آن برچیده و زیردریایی اوراق شد. پس ازUSS Tritonهیچ زیردریایی آمریکایی دیگری با پیکربندی دو راکتور ساخته نشد، با این حال، تریتون به‌دلیل دستاوردهای رکوردشکن خود در طول عمر نسبتا کوتاهش، در تاریخ دریانوردی جاودانه شد.