ناو جنگی کلاس مونتانا به‌عنوان بزرگ‌ترین شناور جنگی زره‌پوش تاریخ نیروی دریایی آمریکا پیش از ساخت لغو شد تا یکی از بحث‌برانگیزترین تصمیم‌های تاریخ هوانوردی و دریانوردینظامیرقم بخورد.

تاریخ نبردهای دریایی درجنگ جهانی دومشاهد تحولی شگرف بود که ساختار ناوگان‌های بزرگ را برای همیشه تغییر داد. ناوشکن‌ها و نبردناوهای عظیم با ظهور فناوری‌های نوین هوایی ناگهان برتری سنتی خود را در پهنه اقیانوس‌ها از دست دادند. پروژه جاه‌طلبانه نبردناو کلاس مونتانا نیز دقیقا در کانون این دگرگونی استراتژیک گرفتار شد.

مشخصات فنی ناو جنگی کلاس مونتانا

بر اساس قانون توسعه دریایی موسوم به Two Ocean Navy Act مصوب ژوئیه ۱۹۴۰نیروی دریایی ایالات متحدهسفارش ساخت پنج فروند نبردناو فوق‌سنگین را صادر کرد. این کشتی‌ها شامل مونتانا (BB-67)، اوهایو (BB-68)، مین (BB-69)، نیوهمپشایر (BB-70) و لوئیزیانا (BB-71) بودند. شناورهای مذکور با طول ۹۲۱ فوت (حدود ۲۸۰ متر)، عرض ۱۲۱ فوت و وزن بارگیری کامل ۷۲٬۱۰۴ تن، نزدیک به یک‌سوم از کلاس آیووا بزرگ‌تر طراحی شده بودند.

تسلیحات اصلی این غول‌های دریایی شامل ۱۲ توپ ۱۶ اینچی کالیبر ۵۰ مدل Mark 7 بود که در چهار برجک سه‌گانه تعبیه می‌شدند. برای حفاظت از ۲٬۳۵۵ خدمه، زرهی به وزن ۲۱٬۰۰۰ تن با ضخامت صفحات ۱۸ اینچ برای بدنه در نظر گرفته شده بود.

دلایل لغو ساخت نبردناوهای کلاس مونتانا

وقایع میدان نبرد در جریان درگیری‌های سرنوشت‌ساز دریای مرجان و میدوی، جایگاه ناوهای هواپیمابر را به‌عنوان قدرت مطلق دریاها تثبیت کرد. بمب‌افکن‌های شیرجه‌رو و اژدرافکن نشان دادند که نبردناوهای سنگین حتی با داشتن پدافند متراکم به‌شدت آسیب‌پذیر هستند.

عامل تعیین‌کننده دیگر در لغو این پروژه، محدودیت سرعت شناورها بود. حداکثر سرعت کلاس مونتانا به ۲۸ گره دریایی محدود می‌شد؛ در حالی که رزم‌ناوهای کلاس آیووا سرعتی معادل ۳۳ گره داشتند. این اختلاف سرعت مانع از آن می‌شد که کلاس مونتانا بتواند در عملیات‌های سرعتی پا‌به‌پای ناوهای هواپیمابر حرکت کند.

سرنوشت نبردهای مدرن بدون حضور مونتانا

در صورت تکمیل این شناورها، امکان تجهیز آن‌ها در دوران جنگ سرد به فناوری‌های روز وجود داشت. نبردناوهای کلاس آیووا نظیر یواس‌اس میزوری و یواس‌اس ویسکانسین در جریان عملیات طوفان صحرا نشان دادند که چگونه می‌توان از موشک‌های کروز تاماهاوک، موشک‌های ضدکشتی هارپون و سامانه‌های دفاع نزدیک فالانکس در کنار توپ‌های غول‌آسا بهره گرفت.

• داستان بدشانس‌ترین ناوشکن آمریکا در جنگ جهانی دوم؛ کشتی جنگی که نزدیک بود رئیس‌جمهور را بکشد
• کشتی‌های جنگی در جنگ جهانی دوم از چه سوختی استفاده می‌کردند؟
• 12 تا از عجیب‌ترین کشتی‌های نیروی دریایی آمریکا که برای ماموریت‌های خاص ساخته شدند
• نبردناو 44 هزار تنی USS Massachusetts؛ غول 80 میلیون دلاری که با 9 توپ 16 اینچی تاریخ‌ساز شد

کلاس آیووا در جنگ کره، ویتنام، لبنان و نبرد خلیج فارس نقش‌آفرینی کرد. فضای بسیار بزرگ‌تر نبردناوهای مونتانا می‌توانست حجم بسیار بیشتری از تسلیحات مدرن را حمل کند؛ با این حال تغییر دکترین‌های جنگی مانع از تولد این غول‌های آهنین شد.