مرکز تحقیقات موتور ایپکو از آغاز برنامه‌ای گسترده برای نوسازی قوای محرکه محصولات این شرکت خبر داده است. یکی از محورهای این برنامه، توسعه پیشرانه‌ای توربوشارژ با سوخت گاز به عنوان قوی‌ترین موتور ایران خودرو عنوان شده است.

مرکز تحقیقات موتور ایران‌ خودرو برنامه‌ای جامع برای نوسازی قوای محرکه محصولات این شرکت و کنارگذاشتن پیشرانه‌های قدیمی آغاز کرده است. مهدی رجبعلی، مدیرعامل ایپکو در پانزدهمین همایش بین‌المللی موتورهای درون‌سوز، جزئیات رسمی پروژه‌های تازه این مرکز را تشریح کرد. این برنامه شامل بازنشسته‌کردن موتورهای قدیمی، عرضه قوی‌ترین موتور ایران خودرو از نوع پایه‌گازسوز توربو و تولید خودرویی هیبریدی با گیربکس اختصاصی DHT است.

اجرای این پروژه‌ها بر اساس نقشه راه توسعه‌ای ایران‌خودروانجام می‌شود که فعالیت‌های اجرایی آن از سال ۱۳۹۸ آغاز شده است. هدف از تدوین و اجرای این نقشه راه، کاهش مصرف سوخت خودروهای تولیدی، کنترل آلایندگی‌های زیست‌محیطی و افزایش بازدهی فنی محصولات داخلی اعلام شده است.

قوی‌ترین موتور ایران خودرو چه ویژگی‌هایی دارد؟

مدیرعامل مرکز تحقیقات موتورایران‌ خودرودر پانزدهمین همایش بین‌المللی موتورهای درون‌سوز درباره برنامه‌های فنی این مرکز و محصولات آینده توضیح داد. یکی از مهم‌ترین پروژه‌هایی که در این همایش معرفی شد، توسعه و تولید خودرویی مجهز به موتور پایه‌گازسوز توربو است. مراحل توسعه این پروژه در حال انجام است و طبق زمان‌بندی اعلام‌شده، پیش‌بینی می‌شود خودروی مجهز به این پیشرانه تا پایان سال جاری وارد بازار کشور شود.

این موتور با تکیه بر سوخت گاز طبیعی و استفاده از سیستم توربوشارژر طراحی شده است تا ضعف رایج خودروهای دوگانه‌سوز، یعنی افت توان هنگام استفاده از گاز برطرف شود. به گفته مهدی رجبعلی، پیشرانه جدید قوی‌ترین موتور ایران خودرو در طول فعالیت این شرکت خواهد بود و حتی در مقایسه با نمونه‌های بنزینی فعلی نیز قدرت بیشتری تولید می‌کند.

• مشخصات فنی و امکانات شاین مکس هیبریدی ایران خودرو اعلام شد
• نخستین تصویر پژو 207 فیس‌لیفت منتشر شد؛ تغییرات گسترده برای هاچ‌بک محبوب ایران خودرو
• جهش ۷۵ درصدی آمار تولید ایران خودرو در شهریور ۱۴۰۵
• گریت وال اورا 5 با ایران خودرو به بازار می‌آید؛ کراس‌ اوور کامپکت چینی با طراحی مدرن و امکانات متنوع

ویژگی مهم آن این است که برای نخستین بار در صنعت خودروی کشور، یک موتور در حالت گازسوز توان و گشتاور بیشتری از حالت بنزین‌سوز خواهد داشت. در خودروهای دوگانه‌سوز پیشین، تغییر سوخت از بنزین به گاز طبیعی فشرده یا CNG معمولاً با کاهش محسوس شتاب و کشش همراه بود. اما طراحی و کالیبراسیون موتور جدید بر پایه استفاده حداکثری از عدد اکتان بالای گاز انجام شده است تا در حالت گازسوز نیز عملکرد قدرتمندی داشته باشد.

علاوه بر افزایش توان و گشتاور، اطلاعات اعلام‌شده از سوی ایپکو از بهبود شاخص‌های زیست‌محیطی و اقتصادی این موتور حکایت دارد. میزان انتشار دی‌اکسید کربن آن ۱۲۵ گرم به‌ازای هر کیلومتر پیمایش اعلام شده و مصرف سوخت پیشرانه پایه‌گازسوز توربو نیز معادل ۵.۵ لیتر بنزین در هر ۱۰۰ کیلومتر عنوان شده است.

با این حال، بهره‌مندی کامل از قابلیت‌های موتور جدید در بازار ایران به وضعیت زیرساخت‌های سوخت CNG نیز وابسته است. سلامت جایگاه‌ها و دسترسی به گاز با فشار استاندارد، در کنار انجام دقیق سرویس‌های دوره‌ای سیستم توربوشارژر از سوی مصرف‌کنندگان، از عواملی هستند که در عملکرد و استفاده از این پیشرانه اهمیت دارند.

بازنشستگی پیشرانه‌های قدیمی

بر اساس اطلاعاتی که در این همایش اعلام شد، سه موتور پرتیراژ و قدیمی ایران‌خودرو یعنی XU7، EF7 و TU5 به‌زودی از خطوط تولید خارج می‌شوند و به پایان دوره تولید خود می‌رسند. این پیشرانه‌ها طی سال‌های گذشته روی شمار زیادی از محصولات ایران‌ خودرو از جمله خودروهای خانواده پژو، سمند، دنا و رانا نصب شده‌اند. با این حال، ساختار مهندسی نسخه‌های اولیه آن‌ها با نیازهای امروز بازار و استانداردهای جدید همخوانی کافی ندارد.

خروج موتور XU7 از چرخه تولید، به‌دلیل مصرف سوخت بالا و استهلاک قابل‌توجه در بخش سرسیلندر و سیستم خنک‌کاری از جمله اقداماتی است که برای خطوط تولید ضروری دانسته شده است. موتورهای TU5 و EF7 نیز با وجود عملکرد مناسب در سال‌های گذشته، برای ادامه حضور به بازنگری گسترده در بخش‌هایی مانند سیستم سوخت‌رسانی، زمان‌بندی سوپاپ‌ها و مدیریت الکترونیکی موتور نیاز دارند.

جایگزینی با خانواده‌های TUP و EFP

ایران‌ خودرو برای جبران خروج موتورهای قدیمی، نسل تازه پیشرانه‌های ارتقایافته خود را با نام خانواده‌های TUP و EFP وارد برنامه تولید کرده است. طبق توضیحات مدیرعامل ایپکو، این موتورها به‌عنوان جایگزین مستقیم پیشرانه‌های قدیمی در نظر گرفته شده‌اند و در چهار زمینه مصرف سوخت، توان خروجی، گشتاور و بازده کلی ارتقا یافته‌اند.

در این خانواده‌ها از فناوری‌های جدیدتری برای مدیریت احتراق و کاهش اصطکاک قطعات داخلی استفاده شده است. هدف از این تغییرات آن است که موتور در دورهای مختلف، قدرت و کشش بهتری فراهم کند و در عین حال سوخت کمتری مصرف کند. تحقق این هدف به تأمین پیوسته قطعات باکیفیت در زنجیره تأمین داخلی و آماده‌سازی شبکه خدمات پس از فروش نیز وابسته است.

• مشخصات نهایی سفیر R7 ایران خودرو در دو نسخه بنزینی و پلاگین هیبرید اعلام شد
• ایران خودرو با تارا e-RUN هیبریدی به نمایشگاه خودرو تهران آمد
• ایران خودرو سدان هیبریدی اینووی را در نمایشگاه خودرو تهران به نمایش گذاشت
• موتور ۲ لیتری خودرو توانایی تولید چند اسب بخار را دارد؟

پروژه خودروی هیبریدی با گیربکس DHT

بخش دیگری از برنامه‌های توسعه‌ای ایپکو به برقی‌سازی و تولید خودروهای پاک‌تر مربوط می‌شود. ایران‌ خودرو در این بخش توسعه سامانه هیبریدی سری‌ـ‌موازی با گیربکس اختصاصی DHT را دنبال می‌کند. این نوع گیربکس برای خودروهای هیبریدی طراحی شده و امکان ترکیب هوشمندانه نیروی موتور درون‌سوز و موتورهای برقی را در وضعیت‌های مختلف رانندگی فراهم می‌کند. یکی از نتایج مورد انتظار از این سامانه، کاهش مصرف انرژی است.

بر اساس اطلاعات اعلام‌شده از سوی مدیرعامل ایپکو، استفاده از فناوری DHT می‌تواند مصرف سوخت خودرو را در مقایسه با نسخه مشابه بنزینی حدود ۳۵ تا ۴۰ درصد کاهش دهد. این میزان صرفه‌جویی، به‌ویژه در رفت‌وآمدهای شهری و ترافیک که خودروهای بنزینی با اتلاف انرژی بیشتری روبه‌رو هستند، می‌تواند مزیتی اقتصادی برای خریداران و کمکی به کاهش مصرف سوخت در شبکه کشور باشد.

خودروی هیبریدی جدید ایران‌ خودرو اکنون در حال گذراندن آزمون‌های اولیه و مراحل کالیبراسیون فنی است. بر اساس برنامه‌ریزی مرکز تحقیقات موتور، این محصول قرار است در اواخر تابستان یا اوایل پاییز سال آینده برای عرضه به بازار آماده شود.