«نظریه توطئه» همواره جذابیت خاص خود را داشته و در دهه ۱۹۹۰ میلادی با ظهور اینترنت، شکل‌های عجیب و غریبی به خود گرفت که هنوز هم در گوشه و کنار فضای مجازی یافت می‌شوند.

دهه ۹۰ میلادی دوران منحصربه‌فردی برای شکل‌گیری و گسترش باورهای غیرعادی بود؛ عصری که جنگ سرد به پایان رسیده بود و برنامه‌های تلویزیونی مانند X-Files محبوبیت فراوانی داشتند. مردم با ورود به اینترنت دایال‌آپ، به‌سرعت در چت‌روم‌ها و انجمن‌های اولیه آنلاین با انواعشایعات اینترنتیو تئوری‌های عجیب و غریب مواجه می‌شدند. این ترکیب از فضای بی‌سابقه سیاسی-اجتماعی و اضطراب ناشی از فناوری‌های نوین، به پیدایش برخی از خاص‌ترین و عجیب‌ترینتئوری‌های دهه ۹۰ میلادیمنجر شد. در ادامه به ۱۰ مورد از این نظریه‌های توطئه که هنوز هم در ذهن برخی افراد جای دارند، می‌پردازیم.

۱۰. پیام مخفی فونت Wingdings مایکروسافت

در سال ۱۹۹۲ با انتشار ویندوز ۳.۱ مایکروسافت، شایعه‌ای مبنی بر وجود پیام‌های مخفی ضد یهودی در فونت Wingdings فراگیر شد. با تایپ کردن “NYC”، نمادهایی شامل جمجمه، ستاره داوود و علامت «لایک» ظاهر می‌شد که به‌معنای جشن تخریب جامعه یهودی نیویورک تعبیر می‌شد. این وحشت به جایی رسید که مایکروسافت علنا این شایعه را تکذیب کرد.

پس از حادثه ۱۱ سپتامبر، این تئوری دوباره با تایپ 911 و نمادهای مشابه شعله‌ور شد و برخی معتقد بودند این نشانه‌ها حمله را پیش‌بینی کرده‌اند. در واقعیت، فونت Wingdings صرفا نمادهای تزئینی را به حروف و اعداد اختصاص داده بود و هیچ معنای پنهانی نداشت. با این حال، Wingdings به یکی از اولین نظریه‌های توطئه ویروسی اینترنت تبدیل شد و مثالی محبوب از چگونگی یافتن الگوها در جایی است که اصلا وجود ندارند.

۹. خرابکاری نایکی در جام جهانی ۱۹۹۸

درست پیش از فینال جام جهانی پرانتظار ۱۹۹۸، رونالدو، ستاره تیم ملی برزیل، در اتاق هتلش دچار تشنج شد. او ابتدا از ترکیب اصلی حذف شد، اما درست پیش از شروع بازی به‌طرز مرموزی به میدان بازگشت و برزیل در نهایت با نتیجه ۳ بر ۰ به فرانسه باخت.

طرفداران بلافاصله به دنبال توطئه بودند. نظریه‌پردازان ادعا کردند که نایکی، اسپانسر تیم برزیل، برای محافظت از سرمایه‌گذاری تبلیغاتی خود، مربی را مجبور کرده تا رونالدو را با وجود بیماری شدید به میدان بفرستد. تئوری دیگری نیز ادعا می‌کرد که عوامل فرانسوی ناهار رونالدو را مسموم کرده بودند. در حالی که توضیح رسمی شامل استرس، خستگی و مصرف دارو بود، این ماجرا چنان بحث‌برانگیز شد که دولت برزیل تحقیقاتی را آغاز کرد. نایکی همواره هرگونه دخالت در تصمیمات تیم را تکذیب کرده بود.

۸. Furby: تهدیدی برای امنیت ملی

عروسک رباتیک Furby در سال ۱۹۹۸ توسط Tiger Electronics عرضه شد و به‌سرعت به یکی از پرطرفدارترین اسباب‌بازی‌های کریسمس تبدیل گشت. Furby به زبان خود یعنی «فربیش» صحبت می‌کرد، اما هر چه کودکان بیشتر با آن حرف می‌زدند، «یاد می‌گرفت» که انگلیسی صحبت کند. در همان سال، Furby به مرکز یک نظریه توطئه گسترده در نهادهای دولتی تبدیل شد.

بسیاری از مقامات نگران بودند که Furbyها نه‌تنها اسباب‌بازی نیستند، بلکه دستگاه‌های جاسوسی بالقوه‌ای با میکروفون‌های داخلی هستند که مخفیانه مکالمات طبقه‌بندی شده را ضبط می‌کنند. شایعات ادعا می‌کردند که این اسباب‌بازی انگلیسی یاد نمی‌گیرد، بلکه عبارات شنیده شده را تکرار می‌کند. اگرچه این ادعاها صحت نداشتند، Furby تا سال ۱۹۹۹ توسط آژانس امنیت ملی ایالات متحده (U.S. National Security Agency – NSA) ممنوع شد. این ممنوعیت بیشتر منعکس‌کننده نگرانی‌های امنیتی بود تا اثبات توانایی ضبط مکالمه توسط این اسباب‌بازی‌ها.

۷. گلخانه‌های زیرزمینی مریخ

در اواسط دهه ۱۹۹۰، همزمان با اوج گرفتن علاقه مردم به مجموعه تلویزیونی X-Files، علاقه‌مندان به یوفو شروع به مبادله نوارهای VHS برنامه‌ای تلویزیونی بریتانیایی به نامAlternative 3کردند. این برنامه ادعا می‌کرد که گرمایش جهانی تا سال ۲۰۰۰ زمین را نابود خواهد کرد و دولت‌های آمریکا و شوروی مخفیانه دانشمندان برتر را ربوده و پناهگاهی زیرزمینی برای نخبگان ثروتمند در مریخ ساخته‌اند.

به‌دلیل نبود شبکه‌های اجتماعی برای راستی‌آزمایی سریع چنین ادعاهایی، برخی بینندگان آنچه را می‌دیدند، باور کردند. در واقع، آنچه آن‌ها تماشا می‌کردند یک مستند دروغین روز اول آوریل بود که در سال ۱۹۷۷ ازتلویزیونبریتانیا پخش شده بود. با این وجود، باورمندان به این نظریه بعدها به سازه‌های غیرعادی در عکس‌های مریخ کهناسادر اواخر دهه ۱۹۹۰ منتشر کرد، اشاره کردند. آن‌ها اصرار داشتند که این سازه‌ها دریچه‌های تهویه برای پایگاه‌های مخفی زیرزمینی هستند. این نظریه امروز نیز به‌عنوان یکی از بازماندگان عجیب و غریب پارانویای جنگ سرد و فرهنگ یوفو باقی مانده است.

۶. امواج کنترل ذهن HAARP

در سال ۱۹۹۵، ارتش ایالات متحده مشغول ساخت HAARP (برنامه‌ای تحقیقاتی که امروز نیز مرکز نظریه‌های توطئه بی‌شماری است) بود. HAARP اساسا یک شبکه عظیم از آنتن‌های رادیویی در بیابان آلاسکا است که برای مطالعه جو فوقانی طراحی شده است. نظریه‌پردازان توطئه به‌سرعت این ایده را پذیرفتند که این آنتن‌ها در واقع سلاح‌های کنترل‌کننده آب و هوا هستند.

یک نظریه فرعی و خاص‌تر ادعا می‌کرد که ارتش از HAARP برای انتشار امواج فرکانس فوق‌العاده پایین با قابلیت تطبیق با فرکانس‌های الکتریکی مغز انسان استفاده خواهد کرد. طبق این تئوری، دولت می‌توانست جمعیت‌ها را به دلخواه خود افسرده، خسته، آرام یا پرخاشگر کند. دانشمندان خاطرنشان می‌کنند که امواج HAARP با یونوسفر تعامل دارند و نمی‌توانند آب و هوا یا ذهن انسان را کنترل کنند. با این حال، این پروژه یکی از پایدارترین جاذبه‌های توطئه در دوران مدرن باقی مانده است.

۵. نوار مایکل جکسون در Sonic 3

یک نظریه توطئه از سال ۱۹۹۴ در نهایت تا حد زیادی به حقیقت پیوست. با عرضه بازی Sonic the Hedgehog 3 (سونیک خارپشت ۳) برای کنسول سگا جنسیس، بازیکنان به‌سرعت متوجه شدند که برخی از قطعات موسیقی آن به‌طرز مشکوکی شبیه آثار مایکل جکسون است. این آهنگ‌ها دارای بیت‌های آشنای سینت‌سایز شده، بیس‌لاین‌ها و ملودی‌هایی بودند که بسیاری از طرفداران احساس می‌کردند سبک «سلطان پاپ» را تداعی می‌کنند.

سگا هرگز نام جکسون را به‌عنوان مشارکت‌کننده در موسیقی متن ذکر نکرد و علنا هرگونه دخالت او را تکذیب کرد. این موضوع طرفداران را به گمانه‌زنی واداشت که یک نوار مخفی از موسیقی جکسون در خزانه‌ی سگا پنهان شده بود. طبق این نظریه، شرکت نام او را به‌دلیل رسوایی‌های پیرامون این خواننده در سال ۱۹۹۳ حذف کرده بود، اما آهنگ‌سازی‌هایش را بی‌سروصدا در بازی نگه داشته بود. سال‌ها بعد، شواهدی فاش شد که نشان می‌داد جکسون و اعضای تیم موسیقی او واقعا روی بخش‌هایی از موسیقی متن کار کرده بودند. با این حال، نگرانی‌ها درباره سخت‌افزار صوتی جنسیس و حواشی خواننده، ظاهرا سگا را وادار به فاصله گرفتن از این همکاری کرد.

۴. کلاهبرداری‌های زمین Y2K

در ماه‌های پایانی سال ۱۹۹۹، بسیاری نگران باگ مشهور Y2K بودند. این مشکل نرم‌افزاری از سیستم‌های رایانه‌ای قدیمی نشات می‌گرفت که سال‌ها را فقط با دو رقم ذخیره می‌کردند و نگرانی‌هایی را درباره از کار افتادن رایانه‌ها در زمان تغییر سال از ۱۹۹۹ به ۲۰۰۰ ایجاد کرد. در حالی که برنامه‌نویسان برای رفع سیستم‌های آسیب‌پذیر شتافتند، نظریه‌پردازان توطئه توضیحات بسیار تاریک‌تری را ارائه دادند.

برخی ادعا می‌کردند که نخبگان جهانی عمدا این باگ را برای فروپاشی همزمان شبکه‌های بانکی، شبکه‌های برق و سیستم‌های ارتباطی ایجاد کرده‌اند. هرج و مرج حاصله ظاهرا حکومتنظامیرا توجیه می‌کرد و به دولت‌ها اجازه می‌داد کنترل مالی شهروندان را به دست بگیرند. این وحشت، زمینه‌ای حاصلخیز برای کلاهبرداران ایجاد کرد. فروشندگان بی‌وجدان، قطعات زمین‌های دورافتاده‌ای را در مکان‌هایی مانند آیداهو و مونتانا به‌عنوان پناهگاه‌های بقای Y2K به بازار عرضه می‌کردند و به خریداران ایمنی در برابر فروپاشی قریب‌الوقوع را وعده می‌دادند. این «قلعه‌های خارج از شبکه» اغلب با قیمت‌های گزافی فروخته می‌شدند، در حالی که چیزی بیش از یک ملک کوهستانی ایزوله نبودند. همان‌طور که تاریخ نشان داد، هیچ فاجعه گسترده‌ای رخ نداد و بسیاری از خریداران با زمین‌های گران‌قیمت و درسی ارزشمند درباره سرمایه‌گذاری‌های ناشی از وحشت، تنها ماندند.

۳. آزمایش Project Blue Beam در نورهای فینیکس

در مارس ۱۹۹۷، هزاران نفر در فینیکس، آریزونا، مشاهده آرایشی عظیم از نورهای V-شکل را بر فراز شهر گزارش کردند. این رویداد به‌سرعت به یکی از مشهورترین مشاهداتیوفودر تاریخ آمریکا تبدیل شد. در حالی که بسیاری از ناظران به این نتیجه رسیدند که شاهد بازدیدکنندگانی فرازمینی بوده‌اند، برخی دیگر معتقد بودند که اتفاقی زمینی‌تر در حال وقوع است.

حامیان توضیح نظامی بهProject Blue Beam(پروژه پرتو آبی) اشاره می‌کردند؛ نظریه توطئه‌ای که توسط خبرنگار کانادایی سرژ موناست در سال ۱۹۹۴ رواج یافت. طبق این نظریه، دولت‌ها در حال توسعه فناوری ماهواره‌ای پیشرفته‌ای بودند که قادر به نمایش تصاویر سه‌بعدی عظیم در آسمان است. باورمندان استدلال می‌کردند که نورهای فینیکس یک آزمایش برای سنجش واکنش شهروندان، پلیس و روزنامه‌نگاران به یک حمله فرازمینی شبیه‌سازی شده بود. این نظریه همچنین ادعا می‌کرد که چنین فناوری‌ای در نهایت به ایجاد یک نظم نوین جهانی از طریق دستکاری روان‌شناختی گسترده کمک خواهد کرد. ارتش ایالات متحده بعدها بسیاری از این نورها را به آرایش هواپیماها و فلرهای روشنایی که در طول یک تمرین آموزشی رها شده بودند، نسبت داد.

• عجیب‌ترین نظریه‌های توطئه در دنیای تکنولوژی؛ از هوش مصنوعی تا 5G
• ۱۰ تا از جذاب ترین تئوری های توطئه که به حقیقت پیوستند
• 33 مورد از عجیب‌ترین تئوری های توطئه که مردم تا به حال شنیده‌اند
• ۱۰ تئوری توطئه فضایی که ذهن شما را به چالش می‌کشد؛ آیا ناسا چیزی را از ما پنهان می‌کند؟

۲. پنهان‌کاری دنباله‌دار هیل-باپ

در اواخر سال ۱۹۹۶، چاک شرامک (Chuck Shramek)، اخترشناس آماتور، هنگام عکس‌برداری از دنباله‌دار هیل-باپ (Hale-Bopp)، متوجه شیئی مرموز در نزدیکی آن شد. پس از بحث در مورد این تصویر در یک برنامه رادیویی شبانه، گمانه‌زنی‌ها به‌سرعت در جوامع یوفو گسترش یافت. نظریه‌پردازان توطئه بلافاصله ادعا کردند که ناسا، ارتش و دانشگاه‌های بزرگ، وجود یک فضاپیمای بیگانه را که در کنار دنباله‌دار حرکت می‌کند و به سمت زمین می‌آید، پنهان می‌کنند.

در واقعیت، اخترشناسان بعدها توضیح دادند که شیء مرموز کنار دنباله‌دار، صرفا یک ستاره بود که به‌دلیل خطای تصویربرداری و شناسایی، نزدیک به دنباله‌دار ظاهر شده بود. متاسفانه، پیش از آن‌که این توضیح پذیرفته شود، عواقب فاجعه‌باری رخ داده بود. اعضای فرقهHeaven’s Gate(دروازه بهشت) متقاعد شدند که یک فضاپیما پنهان شده در پشت هیل-باپ، آن‌ها را قبل از تحول معنوی زمین نجات خواهد داد. در مارس ۱۹۹۷ میلادی، ۳۹ نفر از اعضای این فرقه در یک خودکشی دسته‌جمعی جان باختند. آنچه به‌عنوان یک سوءتفاهم نجومی ساده آغاز شد، به یکی از ویرانگرترین نمونه‌های چگونگی پیامدهای واقعی نظریه‌های توطئه تبدیل گشت.

۱. وحشت بارکد بیومتریک

در اواخر دهه ۱۹۹۰، با رشد سریع اینترنت، افسانه‌های شهری بیش از هر زمان دیگری گسترش یافتند. ایمیل‌های مذهبی و خبرنامه‌های آخرالزمانی، ترس خاصی را بر سیستم بارکد Universal Product Code (UPC) متمرکز کردند. بر اساس این باور، بارکدها مخفیانه به «نشان هیولا» در کتاب مقدس (عدد ۶۶۶) متصل بودند.

نظریه‌پردازان توطئه به سه خط کشیده‌تر یا «میله‌های نگهبان» در ابتدا، وسط و انتهای هر بارکد اشاره می‌کردند و ادعا داشتند که هر کدام نماینده عدد ۶ هستند و در مجموع، عدد ۶۶۶ بدنام را تشکیل می‌دهند. با نزدیک شدن به هزاره جدید، این نظریه به پیش‌بینی‌ای خاص‌تر تکامل یافت. پول نقد ناپدید می‌شد، مردم مجبور به خالکوبی بارکد یا کاشت ریزتراشه می‌شدند و هر کس که مخالفت می‌کرد، قادر به خرید غذا یا دسترسی به حساب‌های بانکی خود نبود. در واقعیت، این میله‌های نگهبان هیچ عددی را کدگذاری نمی‌کنند. بلکه به‌عنوان نشانگرهای مرجع عمل می‌کنند که به اسکنرها کمک می‌کنند تا ابتدا، انتها و بخش‌های مختلف بارکد را تشخیص دهند. علاوه بر این، عدد ۶ بسته به موقعیتش در کد، به شکل متفاوتی نمایش داده می‌شود. با وجود این حقایق، این نظریه به‌طرز شگفت‌آوری مقاوم باقی مانده و دهه‌ها پس از آغاز وحشت دهه ۹۰، همچنان در فضای آنلاین منتشر می‌شود.