دست‌به‌دست شدن یک بخشنامه ساختگی درباره کاهش ۵۰ درصدی تعرفه گمرکی آیفون، هیجان شدیدی میان خریداران و فروشندگان بازار موبایل به راه انداخت. با این حال این ادعا از سوی نهادهای مسئول خیلی زود تکذیب شد.

با عنایت به آخریناخبار داخلیانتشار گسترده تصویر یک بخشنامه ساختگی در روز گذشته مبنی بر نصف شدن تعرفه گمرکی آیفون در کانال‌های تلگرامی و فضای مجازی، با سرعتی چشمگیر میان کاربران دست‌به‌دست شد و موجی از گمانه‌زنی را در بازار به راه انداخت.

دلیل توجه فوری خریداران به این شایعه، شرایط بسیار پیچیده واردات این پرچمداران و هزینه‌های سرسام‌آور رجیستری است؛ چرا که وقتی رقم عوارض ورودی یک گوشی به‌تنهایی با بهای چند پرچمدار اقتصادی برابری می‌کند، جامعه آمادگی پذیرش هرگونه خبر تغییر مقررات را دارد. با این حال، انتشار سریع تکذیبیه رسمی از سوی مراجع ذی‌ربط درست مثل آب سردی بر این جو ملتهب ریخته شد و تب‌وتاب زودگذر شکل‌گرفته پیرامون افت هزینه‌ها را فرونشاند.

نبض ملتهب بازار با شایعه افت تعرفه گمرکی آیفون

تحولات و رخدادهای سال‌های اخیر سبب شده است تا بازار تلفن همراه در ایران حساسیت فوق‌العاده بالایی نسبت به هرگونه خبر پیرامون رجیستری پیدا کند. دوره‌های طولانی‌مدت ممنوعیت واردات، دگرگونی‌های پی‌درپی و غیرقابل پیش‌بینی در سیاست‌های تجاری و نوسانات مداوم نرخ ارز، شرایطی را رقم زده‌اند که در آن مخاطبان و خریداران همواره در وضعیتی هیجان‌زده و شایعه‌پذیر به سر می‌برند.

در چنین بستری، شایعه کاهش ۵۰ درصدی تعرفه گمرکی اهمیت بسیار حیاتی برای مصرف‌کنندگان پیدا کرد؛ زیرا با توجه به انتقادات تند و گسترده‌ای که نسبت به تعرفه‌های گمرکی سنگین و هزینه‌های گزاف ثبتآیفون ۱۸مطرح شده بود، کاربران به ایجاد گشایش و تغییر در مقررات امید بسته بودند.

از سوی دیگر، جعل‌کنندگان با گنجاندن ماهرانه اصطلاحات تخصصی و طراحی یک ظاهر کاملاً رسمی در تصویر بخشنامه ساختگی توانستند اعتماد مخاطب عام را به شکلی موثر جلب کنند و سند را واقعی جلوه دهند.

ارقام سرسام‌آور عوارض ورودی و رجیستری

بررسی دقیق جدول و فهرست هزینه‌های گمرکی و مبالغ رجیستری به‌خوبی نشان می‌دهد که چرا جامعه تا این اندازه نسبت به این آمار و ارقام واکنش نشان می‌دهد و پیش‌بینی می‌شود که رجیستری مدل‌های سری ۱۸ با ارقامی بسیار بالاتر نیز همراه باشد. این هزینه‌ها صرفاً به عوارض قانونی اختصاص دارند و هیچ ارتباطی با قیمت اصل خود گوشی پیدا نمی‌کنند.

در این میان، عوارض گمرکی تعیین‌شده برای مدل‌های مختلف بسیار چشمگیر است؛ به‌طوری‌که آیفون ۱۷ پرو مکس با۱۳۶ میلیون و ۳۵۰ هزار توماندر صدر قرار دارد، آیفون ۱۷ پرو به۱۲۵ میلیون و ۵۵۰ هزار تومانمی‌رسد و آیفون ۱۷ ایر رقم۱۱۰ میلیون و ۵۰ هزار تومانرا ثبت کرده است.

همچنین برای مدل‌های نسل قبل نیز ارقام قابل‌توجهی تعیین شده است و رقم عوارض آیفون ۱۶ پرو مکس۸۶ میلیون و ۵۰۰ هزار تومانآیفون ۱۶ پرو۷۹ میلیون و ۷۰۰ هزار تومانو آیفون ۱۵ پرو مکس۷۹ میلیون و ۴۵۰ هزار توماناست. پرداخت بیش از ۱۳۶ میلیون تومان تنها برای رجیستری یک دستگاه آیفون ۱۷ پرو مکس گویای همه‌چیز است و سبب می‌شود تا با افزودن مجموع حقوق ورودی، مالیات بر ارزش افزوده و سود بازرگانی، قیمت تمام‌شده این محصول در ایران تا دو برابر نرخ دلاری آن در بازارهای بین‌المللی اوج بگیرد.

• افشاگری جنجالی رشیدی کوچی: ممنوعیت آیفون جیب آقازاده‌ها را پر کرد!
• آیفون ۱۸ وارد بازار ایران شد، اما هنوز خبری از واردات رسمی نیست
• آیا بازگشایی ثبت سفارش واردات موبایل باعث کاهش قیمت‌ها می‌شود؟
• امکان واردات موبایل از طریق مناطق آزاد فراهم شد

تفاوت خرید موبایل در ایران و جهان و جولان کانال‌های زرد

سازوکار خرید گوشی در بازارهای جهانی تفاوتی آشکار با تجربه خریداران در ایران دارد؛ چرا که اغلب مصرف‌کنندگان خارجی هیچ نیازی به پرداخت مبالغ سنگین بابت حق اتصال به شبکه ارتباطی یا عوارض گمرکی ندارند. همین شکاف عمیق، بستر بسیار مناسبی را برای مانور رسانه‌های غیررسمی، صفحات زرد و کانال‌های تلگرامی فراهم می‌سازد تا با دستکاری داده‌ها و پخش بخشنامه‌های ساختگی، از تمایل روانی بازار برای دریافت اخبار مثبت سوءاستفاده کنند و در بازه‌ای چند ساعته بازدیدهای میلیونی به دست آورند.

در قوانین جاری ایران، حقوق ورودی به دو شیوه مسافری و تجاری تفکیک می‌شود و مولفه‌های گوناگونی را در بر می‌گیرد؛ از جمله حقوق ورودی و سود بازرگانی که بر مبنای ارزش دلاری گوشی (پایین‌تر یا بالاتر از مرز ۶۰۰ دلار) تعیین می‌گردد، مالیات بر ارزش افزوده که درصدی معین از ارزش کل دستگاه به‌علاوه حقوق ورودی است، عوارض مصوب هلال‌احمر و پسماند بر اساس بودجه رسمی، و هزینه‌های مربوط به ثبت و فعال‌سازی شناسه در سامانه همتا.

مجموع این موارد بر پایه نرخ ارز محاسباتی گمرک سنجیده می‌شود تا رقم کل عوارض دولتی مشخص شود. پس از طی این مراحل، واردکنندگان و شبکه عمده‌فروشی و خرده‌فروشی با این توجیه که حقوق قانونی دولت را پرداخته‌اند، دست خود را برای نرخ‌گذاری‌های دلخواه باز می‌بینند.

جهش چندمرحله‌ای قیمت و حباب نجومی در بازار مصرف

در حالی که قیمت پایه آیفون ۱۷ پرو مکس نسخه ۲۵۶ گیگابایت در بازار جهانی ۱,۱۹۹ دلار و با احتساب مالیات حدود ۱,۲۵۰ دلار است، عوارض کشورهای دیگر معمولاً رقمی ناچیز میان صفر تا ۷۰ دلار را تشکیل می‌دهد. اما در مسیر ورود به ایران، ابتدا عوارض و رجیستری گمرک به تنهایی مبلغی در حدود ۱۳۶ میلیون تومان به دستگاه اضافه می‌کند و ارزش آن را با رشدی دو برابری به مرز ۲,۵۰۰ دلار می‌رساند.

• قیمت آیفون ۱۸ پرو مکس در ایران چقدر است؟
• نمایشگر آیفون ۱۸ پرو چند روز پس از عرضه با خطوط سبز و صورتی خبرساز شد!
• کالبدشکافی آیفون ۱۸ پرو یک مشکل مهم در تعمیر نمایشگر را فاش کرد!
• قیمت آیفون دوئو کاربران را فراری داد؛ فروش گلکسی زد فولد ۸ اوج گرفت

ماجرا به همین نقطه ختم نمی‌شود و با ورود گوشی به مغازه‌ها، سود فروشندگان و حباب اولیه بازار رقمی حدود ۷۰۰ تا ۹۰۰ دلار دیگر به بهای دستگاه می‌افزاید و در نهایت قیمت پایانی را در موبایل‌فروشی‌ها به رقمی بین۳,۲۰۰ تا ۳,۵۰۰ دلارمی‌رساند که رشدی تا ۳.۵ برابر بهای اصلی را نشان می‌دهد.

اکنون آیفون ۱۷ پرو مکس در فروشگاه‌های فیزیکی و اینترنتی با قیمت سرسام‌آور حدود ۵۰۰ میلیون تومان عرضه می‌شود که فرسنگ‌ها فراتر از محاسبات رسمی گمرک است. با تقسیم این نرخ ریالی بر بهای ۱,۱۹۹ دلاری خام دستگاه، مشخص می‌شود که زنجیره واردات و فروش، گوشی را بر مبنای دلاری معادل ۴۰۰ هزار تا ۴۲۰ هزار تومان قیمت‌گذاری کرده است که از ترکیب ارزش دلاری، عوارض ۱۳۶ میلیونی، سودهای بازرگانی و حباب بزرگ بازار ناشی می‌شود.