تماشا کنید: ماهی کوچکی در اعماق اقیانوس طعمه‌ای تا ۱۰ برابر وزن خودش بلعید

برای بسیاری از ما، عبارت بلعیدن لقمه‌ای بزرگ‌تر از دهان، هشداری درباره زیاده‌روی است؛ اما برای یک ماهی کوچک در اعماق دریا، چنین کاری می‌تواند یک مزیت بزرگ به شمار برود.

ماهی بلعنده سیاه (Chiasmodon niger) موجودی کوچک است که طول بدنش به‌طور میانگین بین ۱۰ تا ۲۰ سانتی‌متر می‌رسد؛ یعنی تقریباً به اندازه یک خط‌کش مدرسه. بااین‌حال، جثه کوچک مانع بلندپروازی این ماهی نمی‌شود و می‌تواند طعمه‌ای با وزنی تا ۱۰ برابر وزن بدن خودش را ببلعد.

این اتفاق نمونه‌ای شگفت‌انگیز از غلبه موجودی کوچک بر طعمه‌ای بسیار بزرگ‌تر به شمار می‌رود؛ درست مانند داستان داوود و جالوت، با این تفاوت که در اینجا ماهی کوچک واقعاً حریف بزرگ‌ترش را می‌بلعد. حالا دانشمندان در رویدادی کم‌نظیر موفق شده‌اند از چنین صحنه‌ای تصویربرداری کنند.

در جریان یک مأموریت اکتشافی اخیر در اعماق دریا، نزدیک جزایر ترینیداد و توباگو، یک وسیله نقلیه هدایت‌پذیر از راه دور موفق شد از این ماهی در عمق ۱۲۵۹ متری فیلم‌برداری کند. شکم ماهی به‌شدت متورم شده بود و ظاهری شبیه یک چرخ یدکی متصل به پهلوی بدنش داشت.

پوست کشیده‌شده ماهی تقریباً شفاف به نظر می‌رسید؛ به‌طوری‌که اندام‌های داخلی و روده‌های آن از بیرون قابل مشاهده بودند. دیوا آمون، دانشمند ارشد این مأموریت از مؤسسه اقیانوس‌شناسی اشمیت، درباره تجربه مشاهده این ماهی گفت

مشاهده ماهی بلعنده سیاه در زیستگاه طبیعی‌اش بسیار نادر است. نزدیک به یک دهه پیش، برای نخستین بار یکی از آن‌ها را در خلیج مکزیک دیدم. هرگز تصور نمی‌کردم دوباره فرصتی برای دیدن این موجود پیدا کنم، اما این مأموریت شگفتی بزرگی برایم به همراه داشت.

به گفته آمون، ماهی بلعنده سیاه در طول تکامل خود به سازگاری‌های ویژه‌ای دست یافته تا بتواند در محیط کم‌غذای اعماق دریا بیشترین بهره را از فرصت‌های تغذیه‌ای ببرد. این ماهی فکی دارد که امکان باز شدن گسترده آن فراهم شده و معده‌اش نیز مانند یک بادکنک قابلیت کشیده شدن دارد. به همین دلیل، اگر طعمه مناسبی از کنارش عبور کند، می‌تواند آن را به‌طور کامل ببلعد؛ حتی اگر اندازه طعمه از طول بدن خودش بیشتر باشد.

با این‌حال، این توانایی همیشه به نفع ماهی تمام نمی‌شود و گاهی ممکن است طعمه‌ای بزرگ‌تر از ظرفیت هضم خود انتخاب کند.اگر ماهی نتواند غذای بلعیده‌شده را به‌اندازه کافی سریع هضم کند، طعمه در معده متورم آن شروع به تجزیه شدن خواهد کرد. این فرایند گازهایی تولید می‌کند که ممکن است ماهی را مانند یک بادکنک به سمت سطح آب بالا ببرند.

در نمونه‌ای مشهور که در سال ۲۰۰۷ ثبت شد، لاشه یک ماهی بلعنده سیاه به طول تنها ۱۹ سانتی‌متر در جزایر کیمن پیدا شد. این ماهی، یک مارماهی از نوع Gempylus serpens به طول ۸۶ سانتی‌متر را بلعیده بود که بیش از چهار برابر طول بدن شکارچی خود اندازه داشت.

مؤسسه اقیانوس‌شناسی وودز هول برای توصیف ظاهر این معده‌های متورم، آن‌ها را به لاستیک زاپاس نیمه‌شفافی تشبیه کرده که از زیر شکم ماهی آویزان شده است. مشاهده جدید از این جهت اهمیت ویژه‌ای دارد که ماهی در زیستگاه طبیعی خود شنا می‌کرد و شکمش نسبت به برخی تصاویر ثبت‌شده قبلی از نمونه‌های زنده، تورم بیشتری داشت.

البته زندگی در اعماق اقیانوس یک مشکل اساسی برای پژوهشگران ایجاد می‌کند؛ آن‌ها نمی‌توانند به‌راحتی تشخیص دهند که این ماهی دقیقاً چه چیزی خورده است. دیوا آمون در این باره گفت

کاش در دریا یک دستگاه سی‌تی‌اسکن در اختیار داشتیم. شاید معمای ناهار این ماهی کوچک هیچ‌وقت حل نشود.

با وجود این مشاهده کم‌نظیر، دانشمندان هنوز اطلاعات محدودی درباره این ماهی گریزان و روش تغذیه ویژه آن دارند؛ روشی که بر پایه بلعیدن طعمه‌های بسیار بزرگ انجام می‌گیرد. برخی پژوهشگران حدس زده‌اند که ماهی بلعنده سیاه طعمه خود را از سمت دم می‌بلعد و سپس با کمک دندان‌های قلاب‌مانند و رو به عقب خود، طعمه را به‌تدریج به داخل معده هدایت می‌کند.

با این‌حال، این فرضیه فعلاً صرفاً بر اساس ظاهر دندان‌ها و ساختار بدن ماهی مطرح شده و شواهد مستقیمی برای تأیید آن وجود ندارد. هنوز مشخص نیست که آیا دانشمندان روزی فرصت خواهند یافت این ماهی را هنگام شکار در زیستگاه طبیعی‌اش مشاهده کنند یا خیر. چنین تصاویری می‌توانند اطلاعات ارزشمندی درباره رفتار شکار، شیوه بلعیدن طعمه و سازگاری این موجود شگفت‌انگیز با شرایط دشوار اعماق اقیانوس در اختیار پژوهشگران قرار دهند.

برای ارزیابی پایداری، امنیت و نگهداری این زیرساخت، راهنمای پشتیبانی شبکه را نیز مطالعه کنید.