با عمیق‌ترین ایستگاه‌های مترو جهان آشنا شوید

بیشتر ایستگاه‌های مترو تنها چند طبقه زیر سطح زمین قرار گرفته‌اند، اما تعدادی از آن‌ها در عمق بسیار بیشتری ساخته شده‌اند؛ به‌گونه‌ای که رسیدن به سکو ممکن است هشت دقیقه طول بکشد و حتی تغییر فشار هوا در هنگام بالا و پایین رفتن، مانند زمان فرود هواپیما روی گوش اثر می‌گذارد.

جغرافیا و تاریخ دو عامل اصلی چنین ساخت‌وسازهایی بوده‌اند. کناره‌های مرتفع رودخانه‌ها، شهرهای کوهستانی و همچنین رویکرد دوران جنگ سرد برای ایجاد ایستگاه‌هایی مقاوم در برابر بمباران، مهندسان را وادار کرد تونل‌ها را بسیار پایین‌تر از سطح معمول احداث کنند.

نتیجه این حفاری‌های عظیم، ایستگاه‌هایی است که بیشتر از یک توقفگاه حمل‌ونقل، شبیه تالارهای باشکوه زیرزمینی هستند؛ فضاهایی پوشیده از موزاییک و مجهز به برخی از طولانی‌ترین پله‌برقی‌های جهان. در ادامه، عمیق‌ترین ایستگاه‌های مترو جهان از رتبه دهم تا رکورددار نهایی معرفی می‌شوند.

۱۰. ایستگاه Ploshchad Lenina؛ ۶۷ متر

ایستگاه Ploshchad Lenina در خط Kirovsko-Vyborgskaya متروی سن‌پترزبورگ، با عمق ۶۷ متر در جایگاه دهم قرار دارد. این ایستگاه در ژوئن ۱۹۵۸ افتتاح گردید و ورودی سطحی آن درون پایانه راه‌آهن Finlyandsky ساخته شده است؛ همان ایستگاه فنلاند که لنین در سال ۱۹۱۷ پس از بازگشت از تبعید به آنجا رسید و سخنرانی کرد. این رویداد بعدها در قالب یک موزاییک در سالن ایستگاه به تصویر کشیده شد.

معمار این مجموعه، آندری آندریف، طرحی عمیق با پایه‌های ستونی ارائه کرد و از ترکیب ساده قرمز و سفید بهره گرفت؛ رویکردی که عمداً از تزئینات پرزرق‌وبرق دوره استالینی فاصله داشت. در سال ۲۰۰۶ نیز سامانه نورپردازی ایستگاه بازسازی گردید و فضای داخلی روشن‌تر از گذشته شد.

۹. ایستگاه Washington Park؛ ۷۹ متر

Washington Park با عمق ۷۹ متر، عمیق‌ترین ایستگاه حمل‌ونقل عمومی آمریکای شمالی و تنها ایستگاه کاملاً زیرزمینی سامانه قطار سبک MAX در پورتلند است. این ایستگاه در سپتامبر ۱۹۹۸ و هم‌زمان با توسعه مسیر Westside افتتاح شد و برای عبور از زیر منطقه کوهستانی West Hills میان مرکز شهر و باغ‌وحش اورگن در عمق زیادی حفاری گردید.

دمای سکوی ایستگاه به لطف سنگ‌های اطراف تقریباً همیشه روی ۱۰ درجه سانتی‌گراد باقی می‌ماند. در دیواره‌های آن نیز نمونه‌هایی از مغزه‌های سنگی قرار گرفته که تاریخ زمین‌شناسی ۱۶ میلیون ساله منطقه را نمایش می‌دهند. برخلاف بسیاری از ایستگاه‌های عمیق، مسافران برای رسیدن به سطح از آسانسورهای پرسرعت استفاده می‌کنند و مسیر اصلی با پله‌برقی طی نمی‌شود.

۸. Park Pobedy؛ ۸۴ متر

Park Pobedy با عمق ۸۴ متر، عمیق‌ترین ایستگاه متروی مسکو محسوب می‌شود و در عین حال رکورد دیگری را نیز در اختیار دارد: طولانی‌ترین پله‌برقی‌های اروپا. هر پله‌برقی ۱۲۶ متر طول و ۷۴۰ پله دارد و پیمودن کامل آن حدود سه دقیقه زمان می‌برد؛ به اندازه‌ای طولانی که از پایین نمی‌توان انتهای مسیر را به‌وضوح دید.

ساخت ایستگاه در سال ۱۹۸۶ آغاز شد، اما افتتاح آن تا سال ۲۰۰۳ طول کشید. این مجموعه محل تقاطع خطوط Arbatsko-Pokrovskaya و Kalininsko-Solntsevskaya است و دو سکوی مشابه با طراحی قرمز و خاکستری دارد. ناتالیا شورگیـنا و نیکولای شوماکوف طراحی آن را بر عهده داشتند. سازندگان نیز برای کاهش هزینه‌ها از روشی مبتکرانه با بلوک‌های فولادی پرشده از بتن استفاده کردند.

۷. Admiralteyskaya؛ ۸۶ متر

عمیق‌ترین ایستگاه سن‌پترزبورگ برای رسیدن به مرحله افتتاح، چندین دهه انتظار کشید. برنامه‌ریزان می‌خواستند در مرکز شهر و نزدیک موزه Hermitage و ساختمان Admiralty ایستگاهی ایجاد کنند، اما حفاظت شدید از بافت تاریخی سطح زمین، انتخاب محل خروجی را به مسئله‌ای پیچیده تبدیل کرد. در نهایت Admiralteyskaya در دسامبر ۲۰۱۱ افتتاح گردید؛ سال‌ها پس از آنکه تونل‌های اطراف آن ساخته شده بودند.

این ایستگاه در عمق ۸۶ متری قرار دارد و مسافران ابتدا با یک پله‌برقی ۱۲۵ متری، که از طولانی‌ترین نمونه‌های جهان به شمار می‌رود، به یک پاگرد می‌رسند و سپس بخش دوم مسیر را پایین می‌روند. قطارها برای سال‌ها از کنار سکوی آماده اما افتتاح‌نشده عبور می‌کردند و همین موضوع سبب شد مردم محلی لقب ایستگاه ارواح را برای آن به کار ببرند.

۶. Universytet؛ ۸۷ متر

ایستگاه Universytet در خط Sviatoshynsko-Brovarska متروی کی‌یف در نوامبر ۱۹۶۰ به بهره‌برداری رسید و نام خود را از دانشگاه ملی تاراس شوچنکو در نزدیکی آن گرفته است. تالار سه‌طاقه با ستون‌های مرمری قرمز و ردیف‌هایی از سردیس‌های مرمرین سفید، مطابق الگوی معماری باشکوه دوران استالینی طراحی شده.

در جریان حمله روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲، سردیس‌های مربوط به شخصیت‌های روس پوشانده شدند. این ایستگاه که رسماً به‌عنوان یک بنای معماری تاریخی ثبت گردیده، مانند بسیاری از ایستگاه‌های عمیق کی‌یف در دوران جنگ به پناهگاه بمب نیز تبدیل شد.

۵. Hongtudi؛ ۹۴.۴۷ متر

پیش از آنکه Hongyancun رکوردش را تصاحب کند، Hongtudi عمیق‌ترین ایستگاه متروی چین بود. این مجموعه در منطقه Jiangbei شهر چونگ‌چینگ قرار دارد و خطوط ۶ و ۱۰ شبکه حمل‌ونقل ریلی چونگ‌چینگ را به یکدیگر متصل می‌کند.

عمق ایستگاه در چند مرحله افزایش یافت. خط ۶ در سال ۲۰۱۲ در عمقی بیش از ۶۰ متر افتتاح گردید و سکوهای خط ۱۰ که در سال ۲۰۱۷ به مجموعه اضافه شدند، پایین‌ترین نقطه را به حدود ۹۴ متر رساندند. جابه‌جایی میان طبقات کار ساده‌ای نیست و طبق گزارش‌ها بیش از ۹۰ پله‌برقی در بخش‌های مختلف این مجموعه وجود دارد؛ ویژگی‌ای که Hongtudi را به یکی از سوژه‌های عجیب و جذاب اینترنتی تبدیل کرده است.

۴. Zoloti Vorota؛ ۹۶.۵ متر

Zoloti Vorota که نام خود را از دروازه طلایی قرون وسطایی کی‌یف در بالای آن گرفته، در ۳۱ دسامبر ۱۹۸۹ افتتاح شد و معمولاً در میان زیباترین ایستگاه‌های متروی اروپا قرار می‌گیرد. بوریس ژژرین، وادیم ژژرین و میکولا ژاریکوف طراحی آن را انجام دادند و طرح ساده و کاربردی اولیه را کنار گذاشتند تا فضایی شبیه معابد باستانی روس کی‌یف ایجاد کنند.

در فضای داخلی ایستگاه ۸۰ موزاییک دیده می‌شود که شاهزادگان و قدیسان آن دوره را به تصویر می‌کشند. Zoloti Vorota در عمق ۹۶.۵ متری قرار دارد و با ایستگاه Teatralna در خط بالایی ارتباط دارد. این ایستگاه نیز پس از آغاز حمله روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲ به پناهگاه مورد استفاده مردم تبدیل شد.

۳. Arsenalna؛ ۱۰۵.۵ متر

برای دهه‌ها، Arsenalna به‌عنوان عمیق‌ترین ایستگاه متروی جهان شناخته می‌شد و با عمق ۱۰۵.۵ متری همچنان عمیق‌ترین ایستگاه خارج از چین است. این ایستگاه در سال ۱۹۶۰ و در نزدیکی کارخانه قدیمی Arsenal کی‌یف افتتاح شد.

فضای داخلی آن برخلاف بسیاری از ایستگاه‌های شوروی بسیار ساده است. مهندسان هنگام ساخت با مشکلات مربوط به خاک سخت و آب زیرزمینی روبه‌رو شدند و در نهایت تالار مرکزی را از طرح حذف کردند. نتیجه، آرایشی شبیه ایستگاه‌های متروی لندن با ستون‌هایی شد که بیشتر جنبه تزئینی دارند.

پایین رفتن با پله‌برقی بیش از پنج دقیقه زمان می‌برد و طولانی‌ترین مسیر پله‌برقی در کی‌یف را شکل می‌دهد. در جریان حمله روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲، هزاران نفر در سکوی این ایستگاه در برابر حملات موشکی و پهپادی پناه گرفتند و عمق زیاد آن همان نقشی را ایفا کرد که برنامه‌ریزان شوروی در ابتدا برای چنین ایستگاه‌هایی در نظر گرفته بودند.

۲. متروی پیونگ‌یانگ؛ ۱۱۰ متر

متروی پیونگ‌یانگ در این رتبه‌بندی وضعیت متفاوتی دارد، زیرا عمق آن بر اساس ارتفاع سامانه مترو سنجیده می‌شود، نه یک سکوی مشخص. کره شمالی اعلام کرده که خطوط این شبکه در بیش از ۱۱۰ متری زیر زمین قرار گرفته‌اند؛ عمقی که از تمام ایستگاه‌های این فهرست بیشتر است.

این مترو هیچ بخش روباز ندارد و در سالن‌های آن درهای مقاوم در برابر انفجار تعبیه شده‌اند؛ بنابراین هر ایستگاه می‌تواند هم‌زمان نقش پناهگاه بمب را ایفا کند. مترو بین سال‌های ۱۹۶۹ تا ۱۹۷۲ و در دوران کیم ایل سونگ ساخته شد.

دمای داخل شبکه در تمام طول سال حدود ۱۸ درجه سانتی‌گراد باقی می‌ماند و سفر با پله‌برقی تا سطح، تقریباً سه‌ونیم دقیقه طول می‌کشد. ایستگاه‌های شاخصی مانند Puhung نیز با سالن‌های مرمرین، چلچراغ‌ها و نقاشی‌های دیواری انقلابی، جلوه‌ای بسیار باشکوه دارند.

۱. Hongyancun؛ ۱۱۶ متر

عمیق‌ترین ایستگاه متروی جهان در زیر تپه‌ای در منطقه Yuzhong شهر چونگ‌چینگ قرار گرفته و پایین‌ترین نقطه آن ۱۱۶ متر زیر زمین است؛ عمقی تقریباً معادل ساختمانی ۴۰ طبقه که به شکل وارونه در زمین فرو رفته باشد.

Hongyancun در ژانویه ۲۰۲۲ به‌عنوان بخشی از خط ۹ افتتاح گردید و در اواخر سال ۲۰۲۳ خط ۵ نیز به آن اضافه شد. این ایستگاه با افتتاح خود، رکورد Arsenalna در کی‌یف را پشت سر گذاشت.

اعداد مربوط به این ایستگاه چشمگیر هستند. اختلاف ارتفاع دو ورودی اصلی آن به ۱۴۱ متر می‌رسد و پایین رفتن از ورودی بالایی با پله‌برقی حدود هشت دقیقه طول می‌کشد. سرعت حرکت آسانسور نیز به اندازه‌ای زیاد است که احتمال دارد هنگام جابه‌جایی، گوش مسافر مانند زمان سفر با هواپیما دچار تغییر فشار شود.

Hongyancun در سال ۲۰۲۵ جایزه پروژه سال را در جوایز بین‌المللی تونل‌سازی دریافت کرد. شهر چونگ‌چینگ همچنین یک مسابقه دوی عمودی برگزار می‌کند که شرکت‌کنندگان باید ۸۶۰ پله این مجموعه را بالا بروند. البته بیشتر مسافران ترجیح می‌دهند برای طی کردن این مسیر از آسانسور استفاده کنند.

حفاری در اعماق بیشتر

ساخت چنین ایستگاه‌هایی معمولاً انتخاب اول مهندسان نیست. عواملی مانند کناره‌های مرتفع رودخانه، ساختار عمودی شهرهای کوهستانی، حفاظت از مراکز تاریخی یا نیاز دولت‌ها به ایجاد پناهگاه‌های مقاوم در برابر بمباران، مهندسان را به سمت حفر تونل در اعماق غیرمعمول سوق داده‌اند.

رکورد عمیق‌ترین مترو نیز به‌تدریج از شهرهای اتحاد جماهیر شوروی سابق، که پیشگام ساخت متروهای عمیق بودند، به مناطق کوهستانی چین منتقل شده. در حال حاضر Hongyancun عنوان عمیق‌ترین ایستگاه جهان را در اختیار دارد، اما چونگ‌چینگ همچنان در حال عبور دادن خطوط ریلی از میان تپه‌های خود است و احتمال دارد رکورد بعدی نیز در همین منطقه شکل بگیرد.

فعلاً یک واقعیت قطعی وجود دارد: جایی در همین لحظه، مسافری احتمالاً حدود هشت دقیقه روی یک پله‌برقی در حال حرکت است تا بتواند به قطاری در اعماق زمین برسد.

برای ارزیابی پایداری، امنیت و نگهداری این زیرساخت، راهنمای پشتیبانی شبکه را نیز مطالعه کنید.