دانشمندان می‌گویند یک نوع ورزش می‌تواند بهبودی جوانان پس از ضربه مغزی را سرعت بخشد

فعالیت‌هایی مانند رفتن به کلاس، دیدار با دوستان و شرکت در تمرین‌های ورزشی، بخش عادی زندگی نوجوانان را تشکیل می‌دهند. اما پس از ضربه مغزی، انجام همین فعالیت‌های روزمره نیز می‌تواند دشوار شود.

سردرد، اختلال در تمرکز و مشکلات خواب ممکن است بازگشت به زندگی عادی را برای چند هفته و گاهی چند ماه به تأخیر بیندازند.

وقتی حرکت کردن باعث تشدید علائم می‌شود، شروع دوباره ورزش می‌تواند برای فرد ترسناک باشد. آگاهی از میزان فعالیت مناسب و زمان افزایش تدریجی آن، به نوجوانان کمک می‌کند روند بهبودی را بهتر طی کنند. نتایج پژوهشی که در مجله پزشکی JAMA Pediatrics منتشر شده، نشان می‌دهد ارائه برنامه ورزشی و نظارت پزشکی از راه دور نیز می‌تواند مؤثر واقع شود.

نوجوانانی که با راهنمایی مربیان و از طریق تماس‌های تصویری هفتگی، یک برنامه ورزشی با شدت افزایشی را دنبال کردند، در مقایسه با افرادی که تمرین‌های کششی انجام می‌دادند، سریع‌تر از علائم ضربه مغزی بهبود یافتند. سارا کریسمن، متخصص اطفال در مرکز پزشکی کودکان سیاتل و سرپرست این پژوهش، در گفت‌وگو با ساینس‌آلرت گفت

طولانی شدن دوره بهبودی می‌تواند مشکلات متعددی برای نوجوانان ایجاد کند؛ از عقب ماندن در درس‌ها گرفته تا دور شدن از گروه دوستان. بازگشت دوباره به شرایط عادی پس از چنین اتفاقی نیز همیشه آسان نیست.

ضربه مغزی نوعی آسیب است که بر اثر وارد شدن نیروهای ناگهانی و حرکت مغز در داخل جمجمه ایجاد می‌شود. بیشتر افراد طی چند روز یا چند هفته بهبود می‌یابند، اما در برخی موارد علائم برای مدت بسیار طولانی‌تری باقی می‌مانند. مطالعات پیشین نشان داده‌اند ورزش‌های هوازی که ضربان قلب را افزایش می‌دهند، می‌توانند در مراحل اولیه بهبودی پس از ضربه مغزی مفید باشند.

در روش‌های قبلی، برای تعیین شدت مناسب تمرین از آزمایش تردمیل استفاده می‌شد و بیماران باید چندین بار به مراکز درمانی مراجعه می‌کردند. کریسمن و همکارانش تصمیم گرفتند امکان اجرای این برنامه از راه دور را بررسی کنند و ببینند آیا ورزش در مراحل دیرتر بهبودی نیز تأثیر مثبتی دارد یا خیر.

پژوهشگران ۲۱۰ شرکت‌کننده ۱۱ تا ۱۸ ساله را از چهار ایالت آمریکا انتخاب کردند. تمام این افراد همچنان علائم ضربه مغزی را تجربه می‌کردند و مجوز بازگشت به فعالیت‌های ورزشی را دریافت نکرده بودند. به‌طور میانگین حدود ۷۳ روز از زمان آسیب‌دیدگی آن‌ها گذشته بود، هرچند در برخی موارد این مدت به یک سال می‌رسید.

حدود سه‌چهارم شرکت‌کنندگان در جریان برخوردهای مرتبط با فعالیت‌های ورزشی دچار ضربه مغزی شده بودند. سایر موارد نیز به برخوردهای خارج از محیط ورزش و تصادفات وسایل نقلیه مربوط می‌شدند.

محققان شرکت‌کنندگان را به‌صورت تصادفی به دو گروه تقسیم کردند؛ ۱۰۴ نفر در گروه تمرین‌های هوازی و ۱۰۶ نفر در گروه تمرین‌های کششی قرار گرفتند. هر دو گروه در کنار برنامه پژوهش، روند معمول مراقبت‌های پزشکی مربوط به ضربه مغزی را ادامه دادند.

افراد گروه ورزش هوازی، دستبندهای پایش فعالیت بدنی دریافت کردند و ضربان قلب هدف اولیه آن‌ها بر اساس سن، حدود ۱۲۰ ضربه در دقیقه تعیین شد. شرکت‌کنندگان ابتدا باید ۱۰ دقیقه با این شدت ورزش می‌کردند و در صورت افزایش دو امتیازی شدت هر یک از علائم، موظف بودند تمرین را متوقف کنند.

بیشتر نوجوانان پیاده‌روی سریع یا دوچرخه ثابت را انتخاب کردند و فعالیت‌هایشان در محدوده مورد تأیید پزشک معالج انجام می‌گرفت. مربیان آموزش‌دیده سلامت نیز طی شش هفته، هر هفته از طریق تماس تصویری وضعیت پیشرفت و علائم آن‌ها را بررسی می‌کردند.

با افزایش تحمل شرکت‌کنندگان نسبت به فعالیت بدنی، شدت تمرین به‌تدریج بیشتر می‌شد و ضربان قلب هدف ابتدا به حدود ۱۵۰ ضربه در دقیقه می‌رسید. پس از آن، مدت جلسات ورزشی نیز افزایش پیدا می‌کرد.

گروه تمرین‌های کششی هم موظف بود هر روز حرکات تجویزشده را انجام دهد و در تماس‌های تصویری هفتگی با مربیان شرکت کند. به این ترتیب، هر دو گروه از نظارت منظم و حمایت مشابه برخوردار بودند.

نتایج نشان داد علائم در هر دو گروه کاهش یافت، اما روند بهبودی در گروه ورزش‌های هوازی سریع‌تر بود. سه ماه پس از ورود به مطالعه، اعضای این گروه کاهش بیشتری در علائم ضربه مغزی و بهبود چشمگیرتری در کیفیت زندگی مرتبط با سلامت گزارش کردند.

میزان بهبود اضافی در پرسش‌نامه علائم به‌طور میانگین حدود سه امتیاز بود؛ درحالی‌که امتیاز اولیه شرکت‌کنندگان تقریباً ۳۲ بود. همچنین، شاخص کیفیت زندگی حدود چهار امتیاز بهبود بیشتری نشان داد. در طول اجرای پژوهش نیز هیچ عارضه نامطلوب مرتبط با شرکت در برنامه گزارش نشد.

ورزش در خانه به بهبودی سریع‌تر نوجوانان پس از ضربه مغزی کمک کرد

اجرای برنامه ورزشی از راه دور می‌تواند دسترسی به خدمات حمایتی را آسان‌تر کند؛ به‌ویژه برای خانواده‌هایی که فاصله زیادی با مراکز تخصصی درمانی دارند.

هنوز دلیل دقیق تأثیرگذاری این برنامه مشخص نیست. کریسمن توضیح داد پژوهش‌های دیگر ارتباط میان ورزش منظم و بهبود حافظه و تمرکز را نشان داده‌اند. احتمال دارد این تأثیر با موادی مرتبط باشد که به رشد سلول‌های عصبی کمک می‌کنند. البته در مطالعه اخیر، این سازوکار به‌طور مستقیم بررسی نشده است. تشدید سردرد هنگام ورزش ممکن است باعث شود نوجوانان از شروع دوباره فعالیت بدنی واهمه داشته باشند.

کریسمن در این‌باره توضیح داد

همراهی یک فرد متخصص که به شما کمک کند ضربان قلبتان را به‌آرامی افزایش دهید، می‌تواند بر ترس ناشی از فعالیت بدنی غلبه کند و به شما اجازه دهد تا زمانی که دوباره به برنامه عادی زندگی خود بازگردید، مسیر بهبودی را ادامه دهید.

پژوهشگران نتوانستند مشخص کنند چه میزان از تأثیر مشاهده‌شده مستقیماً به ورزش مربوط بوده و چه میزان ممکن است ناشی از استفاده از دستبندهای پایش فعالیت یا صرفاً دریافت مجوز برای افزایش تحرک باشد.

زمان شروع برنامه نیز ظاهراً اهمیت داشت. بررسی‌های تکمیلی نشان داد شرکت‌کنندگانی که حداکثر تا ۹۰ روز پس از آسیب‌دیدگی وارد مطالعه شده بودند، از مزایای بیشتری برخوردار شدند. اما در افرادی که بیش از ۹۰ روز از زمان آسیب‌دیدگی آن‌ها گذشته بود، ورزش هوازی برتری مشخصی نسبت به تمرین‌های کششی نداشت.

کریسمن گفت

افرادی که بیش از سه ماه با علائم ضربه مغزی زندگی کرده‌اند، ممکن است برای بازگشت به شرایط عادی به حمایت‌های گسترده‌تری نیاز داشته باشند؛ از جمله کمک در زمینه تحصیل، خواب و وضعیت روحی.

در ارزیابی‌های انجام‌شده پس از شش هفته و شش ماه، تفاوت میان دو گروه از نظر علائم ضربه مغزی و کیفیت زندگی مرتبط با سلامت، از نظر آماری معنادار نبود. همچنین مشکلات خواب، اضطراب و علائم افسردگی در هر دو گروه بهبود پیدا کردند، اما ورزش هوازی مزیت اضافی مشخصی در این زمینه‌ها نشان نداد.

از آنجا که بیشتر آسیب‌های بررسی‌شده در جریان فعالیت‌های ورزشی رخ داده بودند، نمی‌توان نتایج این پژوهش را با اطمینان یکسان به ضربه‌های مغزی ناشی از سایر عوامل تعمیم داد. کریسمن بر اهمیت همکاری با پزشک، گزارش هرگونه تشدید علائم و خودداری از ورزش و سایر فعالیت‌های محدودشده تا زمان دریافت مجوز پزشکی تأکید کرد.

تیم پژوهشی در جمع‌بندی رویکرد خود برای بهبودی، این اصل را مطرح کرد که مغز از طریق انجام فعالیت‌ها روند ترمیم خود را طی می‌کند.

کریسمن در گفت‌وگو با ساینس‌آلرت گفت

هدف این است که هر روز کمی بیشتر از روز قبل فعالیت کنید تا در نهایت به سطحی از توانایی برسید که برای بازگشت به زندگی عادی به آن نیاز دارید.

برای ارزیابی پایداری، امنیت و نگهداری این زیرساخت، راهنمای پشتیبانی شبکه را نیز مطالعه کنید.