رصدخانه سوئیفت ناسا دوباره مشاهدات علمی خود را آغاز کرد

رصدخانه نیل گرلز سوئیفت (Neil Gehrels Swift) ناسا پس از چند ماه فعالیت در حالت محدود، بار دیگر به انجام مأموریت‌های علمی بازگشته است؛ هرچند مشخص نیست این وضعیت تا چه زمانی ادامه خواهد داشت.

ناسا در ۲۶ آگوست تلسکوپ فرابنفش و پرتو ایکس این رصدخانه را دوباره فعال کرد. با این حال، سومین ابزار علمی سوئیفت، یعنی تلسکوپ هشدار انفجار یا BAT، همچنان خاموش است و گروهی از متخصصان تلاش می‌کنند طی هفته‌های آینده آن را نیز به چرخه جمع‌آوری داده بازگردانند.

اوایل سپتامبر، فضاپیمای Link متعلق به شرکت Katalyst Space که قرار بود برای نجات سوئیفت به کار گرفته شود، مجموعه‌ای از آزمایش‌ها و مانورهای فضایی را انجام داد تا قابلیت‌های خود را برای مأموریت‌های احتمالی آینده بررسی کند. این آزمایش‌ها می‌توانند اطلاعات ارزشمندی برای طراحی و اجرای عملیات سرویس‌دهی به فضاپیماها در آینده فراهم کنند.

گون‌هی لی، مدیرعامل Katalyst Space، در گفت‌وگو با آسوشیتدپرس درباره نزدیک شدن فضاپیمای Link به سوئیفت گفت

خیلی نزدیک شدیم، اما در نهایت نتوانستیم به آن دست پیدا کنیم.

در جریان این عملیات، Link توانست از فاصله‌ای حدود ۱۵ کیلومتری از سوئیفت چند تصویر از این رصدخانه تهیه کند. ناسا نیز در ۴ سپتامبر اعلام کرد که Katalyst همچنان در حال آزمایش قابلیت‌های مختلف Link در فضاست تا داده‌های لازم برای توسعه فناوری‌ها و روش‌های عملیاتی مرتبط با سرویس‌دهی فضایی در مأموریت‌های آینده جمع‌آوری شود.

چرا سوئیفت در معرض سقوط قرار گرفته است؟

ناسا از ماه فوریه برخی فعالیت‌های سوئیفت را متوقف کرده بود تا زمان بیشتری برای ادامه مأموریت این رصدخانه فراهم شود. سوئیفت از سال ۲۰۰۴ انفجارهای بسیار قدرتمندی موسوم به انفجارهای پرتو گاما را بررسی کرده و اطلاعات مهمی درباره این رویدادهای کیهانی در اختیار دانشمندان قرار داده است.

برخلاف بسیاری از ماهواره‌هایی که در مدار پایین زمین فعالیت می‌کنند، سوئیفت سامانه پیشرانی ندارد تا بتواند اثر کشش گرانشی زمین را جبران کند. از سوی دیگر، افزایش فعالیت خورشیدی باعث گسترش جو فوقانی زمین شده و در نتیجه میزان مقاومت جوی واردشده به سوئیفت با سرعتی بیشتر از پیش‌بینی‌ها افزایش یافته است.

این کشش جوی به‌تدریج ارتفاع مدار سوئیفت را کاهش می‌دهد و در نهایت موجب ورود آن به جو زمین و سوختنش خواهد شد. به همین دلیل، ناسا در سال ۲۰۲۵ شرکت Katalyst Space را مأمور کرد فضاپیمای Link را بسازد تا بتواند سوئیفت را به دام بیندازد و آن را به مداری بالاتر منتقل کند.

با این حال، این برنامه در ۱۹ اوت کنار گذاشته شد؛ زیرا فضاپیمای Link وارد چرخشی کنترل‌نشده شد و دیگر امکان اجرای مأموریت نجات سوئیفت طبق برنامه وجود نداشت.

آخرین ماه‌های مأموریت سوئیفت

با از سرگیری فعالیت‌های علمی، ناسا پیش‌بینی می‌کند سوئیفت طی یک تا دو ماه آینده در ارتفاعی حدود ۳۰۰ کیلومتری از سطح زمین باقی بماند. پس از رسیدن به این محدوده، ادامه فعالیت تلسکوپ دشوار خواهد شد و سرعت کاهش ارتفاع فضاپیما نیز به شکل محسوسی افزایش پیدا می‌کند.

در نهایت، پس از ۲۲ سال رصد مداوم کیهان، مأموریت سوئیفت به پایان خواهد رسید. انتظار می‌رود این رصدخانه در فاصله زمانی بین اکتبر تا اواخر دسامبر وارد جو زمین شود و از بین برود. با وجود ناکامی عملیات نجات، سوئیفت در طول بیش از دو دهه فعالیت خود نقش مهمی در مطالعه انفجارهای پرتو گاما و شناخت پدیده‌های پرانرژی جهان داشته است.

برای ارزیابی پایداری، امنیت و نگهداری این زیرساخت، راهنمای پشتیبانی شبکه را نیز مطالعه کنید.