این عادت روزانه ممکن است روند پیری را کند کرده و عمر را افزایش دهد

در یک پژوهش، محققان دریافتند کافئین می‌تواند یک کلید زیستی را فعال کند که در رشد سلول‌ها، واکنش آنها به استرس و ترمیم دی‌ان‌ای نقش دارد؛ یافته‌ای که نشان می‌دهد این ماده شاید روند پیری سلولی را آهسته‌تر کند.

شاید وجود لیوان‌هایی با نوشته اول قهوه در تقریباً هر فروشگاه هدیه و لوازم فانتزی اغراق‌آمیز به نظر برسد، اما ظاهراً بیشتر آمریکایی‌ها با این دیدگاه موافق‌اند. بر اساس یک مطالعه در سال ۲۰۲۵، نزدیک به ۷۰ درصد جمعیت آمریکا هر روز دست‌کم یک نوشیدنی حاوی کافئین مصرف می‌کنند. پژوهش جدید نشان می‌دهد این عادت فراگیر لزوماً رفتاری مضر نیست و حتی ممکن است به افزایش طول عمر کمک کند. این مقاله که سال گذشته در مجله علمی Microbial Cell منتشر شد، توضیح می‌دهد کافئین چگونه می‌تواند در سطح سلولی روند پیری را کند کند و فواید احتمالی آن نیز به همین موضوع محدود نمی‌شود.

کافئین که نام شیمیایی کامل‌تر آن ۱،۳،۷ تری‌متیل‌گزانتین است، ماده‌ای محرک محسوب می‌شود و بیشتر با قهوه و چای ارتباط دارد. البته این ترکیب در موادی مانند شکلات، نوشابه و برخی آدامس‌ها نیز یافت می‌شود. همانند فرایند هضم غذا، معده و روده کوچک کافئین را با سرعت زیادی جذب می‌کنند. پس از متابولیسم این ماده در کبد، کافئین با گیرنده‌های موجود در مغز که با عملکردهایی مانند حافظه، خواب و توانایی شناختی ارتباط دارند، تعامل پیدا می‌کند.

کافئین چگونه بر سلول‌ها اثر می‌گذارد؟

شاید تصور شود چنین فرایندی تنها در بدن انسان رخ می‌دهد، اما گروه پژوهشی برای بررسی اثرات کافئین بر بدن از مخمر استفاده کرد. این موجود تک‌سلولی اگرچه فاصله زیادی با انسان دارد، شباهت‌های قابل توجهی میان آن و بدن ما وجود دارد. برای نمونه، سوخت‌وساز بدن انسان و مخمر تقریباً مشابه است و هر دو از سازوکارهایی شبیه برای رشد و تقسیم سلولی بهره می‌برند.

پژوهشگران دانشگاه کوئین مری لندن در مطالعات قبلی خود دریافتند کافئین گیرنده‌ای مرتبط با رشد سلول‌ها به نام کمپلکس هدف راپامایسین ۱ یا TORC1 را مهار می‌کند؛ سامانه‌ای که تعیین می‌کند سلول‌ها چه زمانی رشد داشته باشند. اما برخلاف فرضیه قبلی، آنها دریافتند کافئین مستقیماً روی TORC1 اثر نمی‌گذارد، بلکه یک کلید زیستی پنهان را فعال می‌کند که هم در انسان و هم در مخمر وجود دارد.

این سامانه AMPK نام دارد و به عنوان نگهبان سوخت‌وساز شناخته می‌شود. وظیفه AMPK حفظ هم‌ایستایی یا تعادل انرژی در سطح سلولی است و یافته‌های جدید نشان می‌دهد کافئین می‌تواند این سامانه را فعال کند. چارالامپوس بابیس رالیس، نویسنده ارشد پژوهش، توضیح داد که AMPK اساساً به سلول‌هایی که انرژی کمی دارند کمک می‌کند تا با این وضعیت کنار بیایند

AMPK اساساً به سلول‌های کم‌انرژی کمک می‌کند تا با شرایط موجود کنار بیایند.

محققان نتیجه گرفتند تأثیر کافئین بر AMPK می‌تواند نقشی مهم در افزایش طول عمر داشته باشد، زیرا این سامانه نحوه رشد سلول‌ها، واکنش آنها به استرس و ترمیم دی‌ان‌ای را تنظیم می‌کند؛ عواملی که همگی در سالم‌تر ماندن سلول‌ها و افزایش طول عمر اهمیت دارند.

جان-پاتریک آلائو، پژوهشگر اصلی این مطالعه، گفت

یافته‌های ما فرصت‌های هیجان‌انگیزی برای پژوهش‌های آینده ایجاد می‌کند تا بررسی کنیم چگونه می‌توان این اثرات را به شکل مستقیم‌تری، از طریق رژیم غذایی، سبک زندگی یا داروهای جدید، فعال کرد.

ارتباط کافئین با مغز و طول عمر

فواید احتمالی کافئین تنها به کند شدن پیری سلولی محدود نمی‌شود. مطالعات قبلی نشان داده‌اند این ماده ممکن است بر برخی بیماری‌های دیگر نیز اثرات مثبتی داشته باشد. در پژوهشی از دانشگاه هاروارد که اوایل سال جاری در مجله JAMA منتشر شد، محققان دریافتند مصرف چند نوشیدنی کافئین‌دار در روز ممکن است با کاهش خطر زوال عقل ارتباط داشته باشد.

این گروه داده‌های بیش از ۱۳۰ هزار شرکت‌کننده را طی ۴۳ سال بررسی کرد. افرادی که بیشترین میزان قهوه روزانه را مصرف می‌کردند، ۱۸ درصد کمتر در معرض خطر ابتلا به زوال عقل قرار داشتند. نتایج مشابهی نیز میان مصرف‌کنندگان منظم چای مشاهده شد. قهوه بدون کافئین چنین ارتباطی را نشان نداد و همین مسئله احتمال نقش کافئین در محافظت عصبی را تقویت می‌کند.

برخی پژوهش‌های قدیمی‌تر نیز احتمال داده‌اند که کافئین بتواند شروع بیماری پارکینسون را به تأخیر بیندازد، هرچند شواهد موجود هنوز برای رسیدن به یک نتیجه قطعی کافی نیست.

حتی اگر نگرانی درباره پیری یا بیماری‌های تحلیل‌برنده عصبی برای شما فوری نباشد، مطالعات دیگر نشان می‌دهند کافئین ممکن است در کوتاه‌مدت نیز فوایدی داشته باشد. برای نمونه، کارشناسان انجمن پزشکی آمریکا معتقدند مصرف دوزهای پایین کافئین می‌تواند علائم افسردگی را کاهش دهد، زیرا این ماده تولید دوپامین را تحریک می‌کند.

با این حال، پزشکان هشدار می‌دهند که همه منابع کافئین اثر یکسانی ندارند. طبق اعلام مراکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌های آمریکا، برخی نوشیدنی‌های انرژی‌زا که مقدار زیادی کافئین دارند می‌توانند مشکلات قلبی‌عروقی ایجاد کنند و در نوجوانان احتمال تپش قلب را افزایش دهند. یک فنجان معمولی قهوه حدود ۹۵ میلی‌گرم کافئین دارد، در حالی که مقدار کافئین بعضی نوشیدنی‌های انرژی‌زا می‌تواند تا چهار برابر این میزان برسد. کارشناسان در نهایت بر رعایت اعتدال در مصرف تأکید دارند.

بنابراین، دفعه بعد که در اتاق استراحت محل کار کنار دستگاه قهوه با همکارانتان مشغول گفت‌وگوی کوتاه شدید، شاید بد نباشد یک فنجان دیگر هم بردارید؛ این عادت روزانه ممکن است به شما کمک کند کمی بیشتر زندگی کنید.

برای ارزیابی پایداری، امنیت و نگهداری این زیرساخت، راهنمای پشتیبانی شبکه را نیز مطالعه کنید.