چرا موهای بلوند با افزایش سن تیره‌تر می‌شوند؟

برخی کودکان در سال‌های نخست زندگی موهای بلوند دارند، اما با بزرگ‌تر شدن، رنگ موهایشان به‌تدریج تیره می‌شود. این تغییر در بعضی افراد می‌تواند مو را از بلوند بسیار روشن به قهوه‌ای تیره یا حتی مشکی برساند.

اگر موهای بلوند یک کودک پیش از نوجوانی رو به تیرگی گذاشته باشد، این اتفاق غیرعادی نیست. با این حال، همه کودکان بلوند چنین تغییری را تجربه نمی‌کنند و بعضی افراد بلوندی موهای خود را در تمام طول زندگی حفظ می‌کنند.

رنگ مو حاصل تعامل پیچیده میان ژن‌ها، سلول‌های تولیدکننده رنگدانه و تغییرات هورمونی است. دانشمندان بسیاری از ژن‌های مرتبط با رنگ مو را شناسایی کرده‌اند، اما هنوز به‌طور کامل مشخص نیست چرا موهای برخی کودکان بلوند تیره می‌شود و موهای برخی دیگر همان رنگ بلوند را حفظ می‌کند.

دزموند توبین، استاد علوم پوست در دانشگاه کالج دوبلین، گفت: این موضوع به میراث ژنتیکی هر فرد بستگی دارد.

نقش ملانین در رنگ مو

رنگ مو از ماده‌ای به نام ملانین ناشی می‌شود که توسط سلول‌های تخصصی موسوم به ملانوسیت در فولیکول‌های مو تولید می‌شود. ملانین دو نوع اصلی دارد؛ یوملانین که رنگ‌های قهوه‌ای و مشکی ایجاد می‌کند و فئوملانین که در شکل‌گیری طیف‌های زرد و قرمز نقش دارد.

میزان و نوع ملانینی که هر فولیکول تولید می‌کند، تا حد زیادی رنگ تار مویی را که از آن رشد می‌کند تعیین می‌کند. به‌طور کلی، هرچه مقدار یوملانین بیشتر باشد، مو تیره‌تر خواهد بود.

برای نمونه، در دوران بارداری افزایش هورمون‌هایی مانند استروژن و پروژسترون می‌تواند تولید یوملانین را بیشتر کند و در نتیجه رنگ مو را تیره‌تر سازد.

فعالیت فولیکول‌های مو در دوران کودکی ثابت نمی‌ماند. با رشد کودک، پیام‌های زیستی تنظیم‌کننده تولید رنگدانه نیز ممکن است تغییر کنند.

از بلوند تا قهوه‌ای

در بسیاری از کودکان بلوند، محسوس‌ترین تغییر رنگ مو در حوالی دوران بلوغ رخ می‌دهد؛ دوره‌ای که معمولاً از حدود ۱۰ تا ۱۳ سالگی آغاز می‌شود.

توبین توضیح داد که تغییرات هورمونی دوران بلوغ، از جمله افزایش فعالیت استروژن‌ها و آندروژن‌ها، ممکن است تولید یوملانین را تحریک کند و به‌تدریج باعث تیره‌تر شدن مو شود. او گفت

افرادی که بلوند باقی می‌مانند، معمولاً به دلیل ویژگی ژنتیکی، تولید یوملانین کمتری دارند.

با این حال، سازوکار دقیق تأثیر هورمون‌ها بر این فرایند هنوز مشخص نیست. یکی از سرنخ‌های مهم به گروهی از هورمون‌ها به نام ملانوکورتین‌ها مربوط می‌شود.

یکی از این هورمون‌ها، هورمون محرک آلفا-ملانوسیت یا آلفا-MSH، در ارسال پیام به سلول‌های تولیدکننده رنگدانه برای ساخت ملانین نقش دارد. در پوست، نور فرابنفش می‌تواند از طریق یک مسیر پیام‌رسانی سلولی باعث آزاد شدن آلفا-MSH شود. این فرایند به افزایش تولید ملانین و برنزه شدن پوست کمک می‌کند.

اما در مورد مو، مسئله پیچیده‌تر است. دانشمندان هنوز ثابت نکرده‌اند که افزایش آلفا-MSH، تستوسترون، استروژن یا هر هورمون مشخص دیگری مستقیماً عامل تیره شدن موهای بلوند در دوران بلوغ است.

ژنتیک؛ بخش حل‌نشده ماجرا

وویچک برانیتسکی، پژوهشگر ژنتیک رنگدانه‌های انسانی در دانشگاه یاگیلونیا در لهستان، گفت

هنوز ژن‌هایی را که این فرایند را کنترل می‌کنند به‌طور دقیق شناسایی نکرده‌ایم.

سامانه ملانوکورتین نشان می‌دهد که هورمون‌ها می‌توانند به سلول‌های تولیدکننده رنگدانه پیام دهند تا ملانین بیشتری بسازند، اما هنوز مشخص نیست آیا تغییرات همین سامانه واقعاً عامل تیره شدن موهای بلوند در دوران بلوغ هستند یا خیر.

یکی از احتمالات مطرح‌شده این است که هورمون‌ها بر اساس زمینه ژنتیکی هر کودک، تأثیر متفاوتی بر فولیکول‌های مو داشته باشند. برانیتسکی گفت: ممکن است هورمون‌ها در برخی کودکان تولید ملانین یا انتقال رنگدانه درون فولیکول مو را افزایش دهند.

به این ترتیب، دو کودک ممکن است در ابتدا موهای بلوند مشابهی داشته باشند، اما با آغاز تغییرات هورمونی دوران رشد، واکنش فولیکول‌های آنها متفاوت باشد. در یک کودک، تولید یوملانین همچنان پایین باقی می‌ماند و موها بلوند می‌مانند، در حالی که در کودک دیگر فولیکول‌ها به‌تدریج رنگدانه بیشتری تولید می‌کنند و موهای جدید با رنگ تیره‌تری رشد می‌کنند.

برانیتسکی در پایان گفت

پژوهش درباره تنوع ژنتیکی انسان پیشرفت زیادی کرده است، اما هنوز همه جنبه‌های این فرایند توضیح داده نشده و برای روشن شدن سازوکار آن به تحقیقات بیشتری نیاز داریم.

برای ارزیابی پایداری، امنیت و نگهداری این زیرساخت، راهنمای پشتیبانی شبکه را نیز مطالعه کنید.