انفجار مرموزی از ۱۰ میلیارد سال پیش به زمین رسید

اخترشناسان انفجاری مرموز از یک کهکشان بسیار دوردست را شناسایی کردند.

مدت‌ها پیش، در کهکشانی بسیار دور، انفجاری مرموز از انرژی در جهان آزاد شد. اکنون اخترشناسان موفق به شناسایی این رویداد شده‌اند؛ فورانی از امواج رادیویی که بیش از ۱۰ میلیارد سال در فضا سفر کرد تا به زمین برسد. پژوهشگران معتقدند این سیگنال می‌تواند دورترین فوران رادیویی سریع ثبت‌شده تاکنون باشد.

فوران‌های رادیویی سریع (FRB) پالس‌های شدیدی از امواج رادیویی هستند که تنها در چند میلی‌ثانیه، انرژی‌ای معادل انرژی تولیدشده توسط خورشید طی چند ماه یا حتی چند سال آزاد می‌کنند. این پدیده‌های اسرارآمیز نخستین بار در سال ۲۰۰۷ کشف شدند و از آن زمان تاکنون ذهن دانشمندان را به خود مشغول کرده‌اند. حتی برخی احتمال داده‌اند که منشأ این سیگنال‌ها به موجودات فرازمینی مربوط باشد.

در پژوهشی تازه که در مجله ساینس منتشر شده، محققان از شناسایی یک فوران رادیویی سریع خبر داده‌اند که زمانی رخ داده است که عمر جهان تنها حدود ۳ میلیارد سال بود. این سیگنال در طول مسیر خود، تقریباً ۸۰ درصد از تاریخ کیهان را پشت سر گذاشته تا به زمین برسد.

این فوران که FRB 20240304B نام‌گذاری شده، احتمالاً دورترین نمونه شناسایی‌شده تاکنون به شمار می‌رود و فاصله آن بیش از دو برابر رکورد قبلی است.

دانشمندان این سیگنال را با استفاده از تلسکوپ رادیویی میرکت در آفریقای جنوبی شناسایی کردند و سپس با کمک تلسکوپ فضایی جیمز وب ناسا، کهکشان میزبان آن را مورد بررسی قرار دادند. دکتر تمیا نانایاکارا از دانشگاه سیدنی، یکی از پژوهشگران اصلی این مطالعه، درباره شرایط جهان هنگام وقوع این انفجار گفت

زمانی که این فوران تولید شد، نه زمین وجود داشت و نه خورشید.

داده‌های تلسکوپ فضایی جیمز وب نشان می‌دهند که این سیگنال از کهکشانی جوان و بسیار کوچک سرچشمه گرفته؛ کهکشانی که با سرعت زیادی ستاره تولید می‌کند و میزان عناصر فلزی موجود در آن نیز نسبتاً پایین است.

درباره منشأ فوران‌های رادیویی سریع نظریه‌های مختلفی مطرح شده است. یکی از این فرضیه‌ها، مگنتارها را عامل ایجاد این سیگنال‌ها می‌داند؛ مگنتارها نوعی ستاره نوترونی هستند که میدان مغناطیسی بسیار قدرتمندی دارند. نانایاکارا درباره ویژگی‌های این پدیده گفت

هر سازوکاری که باعث ایجاد این فوران رادیویی می‌شود، باید بتواند توضیح دهد که چنین سیگنالی چگونه در کهکشان‌های بسیار جوانی با مقدار بسیار کمی از عناصر فلزی تولید می‌شود.

از سال ۲۰۰۷ تاکنون، بیش از ۱۰ هزار فوران رادیویی سریع شناسایی شده. به گفته نانایاکارا، برخی از این فوران‌ها بارها تکرار می‌شوند، درحالی‌که گروهی دیگر برای مدتی سیگنال‌های مکرر ارسال می‌کنند و سپس متوقف می‌شوند. دسته دیگری نیز تنها یک بار مشاهده شده‌اند و دیگر هیچ سیگنالی از آن‌ها دریافت نشده است. هنوز مشخص نیست فوران تازه کشف‌شده تنها یک بار رخ داده یا در آینده دوباره تکرار خواهد شد. با این‌ حال، نانایاکارا گفت

نکته جالب درباره فوران‌های رادیویی سریع این است که برای انجام بخشی از پژوهش‌هایی که اکنون در حال پیشبرد آن‌ها هستیم، لزوماً نیازی نداریم منشأ دقیق این پدیده‌ها را بشناسیم.

او همچنین توضیح داد که این سیگنال مشخص، مسیری معادل ۸۰ درصد از عمر جهان را پیموده است. به گفته وی، شناسایی نمونه‌های دوردست بیشتر می‌تواند به دانشمندان کمک کند تا ماده پنهان در بخش‌های دوردست کیهان را نقشه‌برداری و بررسی کنند.

پروفسور متیو بیلز از دانشگاه سوینبرن، یکی از اخترفیزیک‌دانانی که در کشف اولیه فوران‌های رادیویی سریع نقش داشت، مقاله جدید را تأییدی بر توانایی چشمگیر این پدیده‌ها برای کاوش در جهان دانست. بیلز درباره اهمیت این سیگنال‌ها گفت

فوران‌های رادیویی سریع روشی بسیار بنیادی برای شمارش تعداد اتم‌های موجود در جهان در اختیار ما قرار می‌دهند.

این فوران‌ها در مسیر حرکت خود تحت تأثیر ذرات ماده قرار می‌گیرند. دانشمندان با بررسی این تغییرات می‌توانند مقدار ماده‌ای را اندازه‌گیری کنند که مستقیماً با تلسکوپ‌های نوری قابل مشاهده نیست. دکتر سارا وب، اخترفیزیک‌دان دانشگاه سوینبرن که در این پژوهش مشارکت نداشت، درباره کاربرد این پدیده‌ها در بررسی ماده کیهانی گفت

در واقع می‌توان از این فوران‌ها به‌عنوان ابزاری برای اندازه‌گیری مقدار ماده‌ای استفاده کرد که سیگنال در مسیر رسیدن به زمین از میان آن عبور کرده است.

او در ادامه افزود که این کشف نشان می‌دهد فوران‌های رادیویی سریع احتمالاً در جهان اولیه بسیار رایج بوده‌اند.

برای ارزیابی پایداری، امنیت و نگهداری این زیرساخت، راهنمای پشتیبانی شبکه را نیز مطالعه کنید.