گام بزرگ در درمان سرطان؛ ساخت یک مولکول جدید امیدها را زنده کرد

سرطان کشنده پانکراس حالا با درمانی تازه روبه‌رو شده که در یک مطالعه، طول عمر بیماران را تقریباً دو برابر کرده است.

سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) به‌تازگی داروی جدید سرطان پانکراس با نام داراکسونراسیب را تأیید کرده است؛ دارویی که با نام تجاری Rasonque عرضه می‌شود. این دارو در گروه مهارکننده‌های RAS قرار دارد و در مطالعه‌ای روی 500 بیمار مبتلا به آدنوکارسینومای متاستاتیک پانکراس، یعنی سرطانی که از پانکراس به نقاط دیگر بدن گسترش یافته، تقریباً مدت بقا را دو برابر کرد.

FDA اعلام کرد میانگین بقا با این درمان 13.2 ماه بوده، در حالی که این رقم برای گروه مقایسه 6.7 ماه ثبت شده است. طبق اعلام این سازمان، داوطلبان دریافت داراکسونراسیب دست‌کم یک درمان سیستمیک قبلی دریافت کرده بودند یا امکان استفاده از درمان سیستمیک چنددارویی برای آنها وجود نداشت.

سرطان پانکراس از جمله مرگبارترین سرطان‌ها از نظر تعداد قربانیان بوده، با وجود اینکه شمار مبتلایان به آن از بسیاری از سرطان‌های دیگر کمتر است. نبود علائم مشخص در مراحل اولیه و ابهام درباره روش‌های غربالگری باعث شده این بیماری گاهی به‌طور غیررسمی حکم مرگ تلقی شود. دلیل مهم دیگر این است که تومور معمولاً تا زمانی در بدن پنهان می‌ماند که به اندام‌های دیگر سرایت کند. یک مقاله منتشرشده در سال 2010 توضیح داده بود که حدود 85 درصد بیماران هنگام تشخیص، رشد تومور درگیرکننده در اندام‌های دیگر دارند. همان پژوهش همچنین نشان داد تومورهای پانکراس در برابر آپوپتوز یا مرگ برنامه‌ریزی‌شده سلولی مقاومت زیادی دارند؛ فرایندی که دستور انجام آن در DNA و ساختار سلول‌ها وجود دارد.

مولکولی برای مهار پروتئین‌های سرکش

داراکسونراسیب در اصل تنها یک مولکول، اما مولکولی بسیار بزرگ، با فرمول شیمیایی C44H58N8O5S است. ترکیب همین عناصر به مولکول اجازه می‌دهد به پروتئین‌های مشخصی متصل شود و آنها را در وضعیت خاصی نگه دارد؛ در نتیجه پروتئین‌ها دیگر نمی‌توانند پیام‌های شیمیایی منتهی به رشد افسارگسیخته تومورها را فعال کنند.

این پروتئین‌ها به خانواده RAS یا Ras تعلق دارند و نقش مهمی در جلوگیری از مرگ سلولی ایفا می‌کنند. بدن انسان معمولاً سازوکاری خودتنظیم دارد و سلول‌های مرده توسط سیستم ایمنی و فرایندهای پاک‌سازی بدن از بین می‌روند. اما وقتی پروتئین RAS دچار آسیب یا جهش می‌شود، ممکن است پیام لازم برای مرگ سلول ارسال نشود. در چنین شرایطی سلول‌های غیرطبیعی روی هم جمع می‌شوند و زنجیره‌ای از رشدهای ناخواسته و آسیب‌زا را به وجود می‌آورند. عملکرد داراکسونراسیب را می‌توان شبیه خطی از چسب دانست که ذرات ریز و پراکنده را به دام می‌اندازد و مانع حرکت آنها می‌شود.

FDA برای درمان آدنوکارسینومای متاستاتیک مجرای پانکراس یا PDAC، روند تأیید داراکسونراسیب را به شکل سریع پیش برد. این تصمیم در چارچوب برنامه‌ای انجام شد که برای پیشبرد اولویت‌های ملی، از جمله رفع نیازهای بزرگ و برآورده‌نشده پزشکی، ایجاد شده است.

پروتئین‌های RAS در بخش‌های مختلف بدن وجود دارند و آدنوکارسینوما نیز بیشتر غدد را درگیر می‌کند؛ بنابراین نمونه‌های دیگری از این سرطان می‌توانند در اندام‌های داخلی مختلف، پوست، بافت پستان و دیگر نقاط شکل بگیرند. با این حال، بسیاری از این سرطان‌ها زودتر قابل شناسایی هستند، زیرا علائم آنها معمولاً در مراحل ابتدایی‌تر ظاهر می‌شود.

رویکردی کاملاً متفاوت در واکسن سرطان

این خبر همزمان با نتایج مطالعه مشترک Moderna و Merck درباره واکسن اختصاصی سرطان آنها با نام intismeran autogene مطرح شده است. این درمان برای هر بیمار بر اساس ویژگی‌های تومور خودش طراحی می‌شود و هنوز در مرحله آزمایش‌های بالینی قرار دارد. Intismeran autogene با استفاده از mRNA ساخته شده و برخلاف داراکسونراسیب، با ایجاد عمدی پروتئین‌های آسیب‌دیده تلاش می‌کند سیستم ایمنی را تحریک کند تا واکنش دفاعی مناسبی علیه سرطان نشان دهد. ساختار و شیوه عملکرد این درمان کاملاً با داروی جدید پانکراس تفاوت دارد و سرطان‌هایی که این واکسن هدف می‌گیرد شامل PDAC نیستند. حتی می‌توان گفت مکانیسم این دو درمان تقریباً در دو جهت مخالف حرکت می‌کند.

این دو دارو نشان می‌دهند که نسل بعدی درمان‌های سرطان می‌تواند مسیرهای بسیار متنوعی داشته باشد. داراکسونراسیب برای سرطان پانکراس از نظر ساختار شیمیایی بسیار ساده به نظر می‌رسد و با ترکیبی از اتم‌ها و ایجاد پیوند شیمیایی، پروتئین‌های مشکل‌ساز را مهار می‌کند. در مقابل، intismeran autogene بر حجم عظیمی از داده‌های به‌دست‌آمده از بیماران واقعی و ویژگی‌های منحصربه‌فرد تومور هر فرد تکیه دارد و مانند یک سیستم چاپ سفارشی، پروتئین‌های مشخصی را هدف می‌گیرد تا بدن بتواند سلول‌های سرطانی را بهتر شناسایی و پاک‌سازی کند.

در نهایت، همان‌طور که احتمالاً آینده انرژی جهان ترکیبی از سوخت‌های نفتی سنتی، انرژی هسته‌ای و منابع تجدیدپذیر خواهد بود، آینده درمان سرطان نیز به یک روش واحد محدود نمی‌شود و مجموعه‌ای متنوع از فناوری‌ها و رویکردهای درمانی را در بر خواهد گرفت.

برای ارزیابی پایداری، امنیت و نگهداری این زیرساخت، راهنمای پشتیبانی شبکه را نیز مطالعه کنید.