کشف یک چاه مرموز ۲۵۰۰ ساله؛ مجسمه‌ها و بقایای انسان در دل آن پیدا شدند

باستان‌شناسان در کاینوآ، شهری باستانی متعلق به تمدن اتروسک در نزدیکی بولونیا ایتالیا، چاهی آیینی با قدمت حدود ۲۵۰۰ سال پیدا کرده‌اند. این سازه به اوایل قرن پنجم پیش از میلاد تعلق دارد و درون آن مجموعه‌ای از اشیای آیینی و بقایای انسانی کشف شده است.

بررسی‌ها نشان می‌دهد این چاه دو مرحله آیینی کاملاً متفاوت را پشت سر گذاشته است. در آغاز، دو تندیس کوچک برنزی از زنان به همراه یک بشقاب برنزی در آن قرار گرفتند؛ اقدامی که احتمالاً با تولد شهر و آغاز استفاده آیینی از چاه ارتباط داشته است. در پایان عمر سازه نیز بقایای انسان درون آن قرار داده شد تا بسته شدن عمدی چاه را رقم بزند؛ بنابراین این مکان از نمادهای تولد و زندگی به نشانه‌های مرگ و پایان رسید.

این کشف در جریان سی‌ونهمین فصل کاوش‌های باستان‌شناسی دانشگاه بولونیا در پارک باستان‌شناسی کاینوآ، واقع در خارج از بولونیای امروزی، انجام شد. گروه پژوهشی به سرپرستی الیزابتا گووی، استاد بخش تاریخ، فرهنگ‌ها و تمدن‌ها، این چاه ۲۵۰۰ ساله و مجموعه غیرمعمول اشیای آیینی آن را شناسایی کرد.

الیزابتا گووی گفت:

در کف چاه، که با همکاری ارزشمند گروه باستان‌شناسی راونا کاوش شد، دو تندیس برنزی فوق‌العاده از زنان و یک بشقاب برنزی بسیار کمیاب پیدا کردیم که هنوز درخشش اولیه فلز روی آن‌ها باقی مانده است. این اشیا پیشکش‌های نذری بودند که طی مراسمی رسمی برای تقدیس چاه، در فاصله اواخر قرن ششم تا اوایل قرن پنجم پیش از میلاد، قرار داده شدند؛ دوره‌ای که تقریباً هم‌زمان با بنیان‌گذاری شهر کاینوآ بود. در مقابل، اسکلت‌های دو فرد بزرگسال نشان می‌دهند که در پایان عمر سازه، آیینی برای بستن آن انجام شده است.

چاهی با چند کاربرد

این چاه هم کاربردی روزمره داشت و هم جایگاهی مذهبی پیدا کرده بود. محل آن در محدوده مقدس شهری کاینوآ قرار دارد و در فاصله بسیار کمی از دو معبد بزرگ واقع شده است. باستان‌شناسان این معابد را به زوج اصلی خدایان در آیین اتروسکی، یعنی تینیا و همسرش یونی، نسبت داده‌اند؛ دو خدایی که در فرهنگ روم باستان با ژوپیتر و ژونو مقایسه می‌شوند.

کاوش‌های پیشین در همین محدوده، به‌ویژه در بخش اختصاص‌یافته به یونی، شواهدی از پرستش وی، ایزدبانوی مرتبط با کشاورزی و باروری انسان، به دست داده بود. گووی گفت:

این چاه آیینی دقیقاً در همین بستر مذهبی غنی قرار می‌گیرد. پژوهشگران معتقدند چاه علاوه بر تأمین آب مورد نیاز ساکنان شهر تازه‌تأسیس، برای فعالیت‌های آیینی معابد اطراف نیز آب فراهم می‌کرد.

دو تندیس برنزی که درون چاه کشف شدند، پیکر دختران یا زنان را با لباس‌هایی خیال‌پردازانه نشان می‌دهند. هر دو مجسمه شکسته بودند و احتمال دارد این کار عمداً و در جریان مراسم آیینی انجام شده باشد. یک بشقاب برنزی نیز در کنار آن‌ها قرار داشت.

گووی معتقد است این اشیا احتمالاً بخشی از مراسم مربوط به تولد شهر و آغاز به کار چاه بوده‌اند. تندیس‌های زنانه مرتبط با آیین‌های اتروسکی مربوط به آب در مناطق اطراف نمونه‌های شناخته‌شده‌ای هستند، اما پیدا شدن چنین آثاری در داخل یک چاه اتفاقی بسیار نادر محسوب می‌شود.

بشقاب برنزی نیز اهمیت ویژه‌ای دارد. شکل آن از الگوی رایج ظروف سفالی اتروسکی پیروی می‌کند، اما این نخستین نمونه شناخته‌شده از یک بشقاب برنزی ساخته‌شده توسط اتروسک‌هاست. گووی توضیح داد:

اتروسک‌ها تولید برنز از مس و قلع را نمادی از تولد و زندگی می‌دانستند. به همین دلیل، استفاده از چنین شیئی برای آغاز فعالیت یک شهر و تقدیس یک چاه مقدس، معنای نمادین بسیار مناسبی داشته است.

محدوده مقدس اختصاص‌یافته به یونی اطلاعات مهمی درباره جایگاه آب در باورهای اتروسکی و شیوه برگزاری مراسم مذهبی در شهرهای این تمدن ارائه می‌کند. یونی با زنان، ازدواج، تولد و رشد ارتباط داشت و پرستش او در بخش‌های مختلف شهر رواج داشت.

گووی گفت:

همه این شواهد در کنار یکدیگر داستان آیین‌هایی را روایت می‌کنند که بخش زنانه در مرکز آن‌ها قرار داشته است. دلیلش این است که برای شهری واقع‌شده در رشته‌کوه‌های آپنین، حاصلخیزی کشاورزی اهمیت بنیادی داشت.

اسکلت‌های کشف شده در چاه

در حالی که تقریباً تمام شواهد اولیه این مکان با مفاهیم تولد و زندگی ارتباط دارند، بقایای دو انسان پایان متفاوتی برای چاه رقم زده‌اند. اسکلت‌های یک مرد و یک زن در محل پیدا شده‌اند و به نظر می‌رسد حضور آن‌ها نتیجه مراسمی برای مسدود کردن و پایان دادن به استفاده از چاه بوده است.

پژوهشگران قصد دارند بقایای این دو فرد را با جزئیات بیشتری بررسی کنند. آن‌ها در حال حاضر احتمال نمی‌دهند که مرگ این افراد در نتیجه قربانی کردن انسان‌ها رخ داده باشد. اشیای برنزی کشف‌شده نیز قرار است برای نگهداری و بررسی بیشتر به موزه ملی اتروسکی مارزابوتو منتقل شوند. گووی گفت:

نتایج این فصل از کاوش، دانش ما درباره آیین‌های مربوط به بنیان‌گذاری شهرهای اتروسکی و باورهای مذهبی این تمدن را با جزئیات ارزشمند و تازه‌ای گسترش می‌دهد.

برای ارزیابی پایداری، امنیت و نگهداری این زیرساخت، راهنمای پشتیبانی شبکه را نیز مطالعه کنید.