شرکت OpenAI از سه دستاورد علمی هوش مصنوعی پرده برداشت

OpenAI از سه نتیجه علمی خبر داده که به گفته این شرکت، می‌توانند بر حوزه‌های مهمی از ریاضیات، علوم کامپیوتر و فیزیک نظری تأثیر بگذارند.

این دستاوردها شامل اثبات چندین حدس ریاضی، رد یکی از فرضیه‌های شناخته‌شده در نظریه پیچیدگی محاسباتی و ارائه اثباتی درباره وجود برخی نظریه‌های میدان کوانتومی می‌شوند. با این حال، بررسی مستقل این نتایج همچنان اهمیت زیادی دارد و OpenAI برای ارزیابی آن‌ها از متخصصان دانشگاهی کمک گرفته است.

این اعلامیه در تاریخ ۲۶ اکتبر ۲۰۲۶ (۴ آبان ۱۴۰۵) منتشر شد؛ اقدامی که در ادامه تلاش‌های اخیر این شرکت برای استفاده از مدل‌های هوش مصنوعی در پژوهش‌های پیشرفته علمی صورت می‌گیرد.

هوش مصنوعی چندین حدس مهم ریاضی را هدف قرار داد

نخستین دستاورد به حوزه تحلیل هارمونیک مربوط می‌شود؛ شاخه‌ای از ریاضیات که رفتار موج‌ها و توابع را بررسی می‌کند. OpenAI مدعی است مدل‌هایش توانسته‌اند حدس هموارسازی موضعی (Local Smoothing Conjecture) را در تمام ابعاد مکانی دو یا بیشتر اثبات کنند. این مسئله نخستین بار در سال ۱۹۹۱ مطرح شد و به چگونگی تمرکز موج‌ها در بازه‌های زمانی مختلف می‌پردازد.

به گفته این شرکت، اثبات جدید پیامدهای مهم‌تری نیز دارد و حدس کاکیا (Kakeya Conjecture) و حدس محدودسازی استاین (Stein’s Restriction Conjecture) را در تمام ابعاد حل می‌کند. OpenAI متن اثبات تولیدشده توسط هوش مصنوعی و نسخه رسمی‌سازی‌شده آن را در قالب Lean منتشر کرده تا پژوهشگران بتوانند استدلال‌ها را بررسی کنند.

ادعای رد یکی از فرضیه‌های مهم علوم کامپیوتر

دومین نتیجه به فرضیه زمان نمایی (Exponential Time Hypothesis) یا ETH مربوط می‌شود؛ فرضیه‌ای که در نظریه پیچیدگی محاسباتی نقش مهمی دارد. این فرضیه به‌طور کلی بیان می‌کند که حل برخی مسائل مربوط به ارضاپذیری فرمول‌های بولی، حتی با استفاده از الگوریتم‌های پیشرفته، به زمان نمایی نیاز دارد.

بسیاری از پژوهشگران طی دهه‌های گذشته از این فرضیه برای نشان دادن دشواری محاسباتی مسائل مختلف در حوزه‌هایی مانند نظریه گراف، زیست‌شناسی محاسباتی و پایگاه‌های داده استفاده کرده‌اند. OpenAI اکنون مدعی است مدل داخلی این شرکت با ارائه الگوریتمی قطعی که می‌تواند تعداد جواب‌های ممکن برای برخی فرمول‌های بولی را در زمان زیرنمایی محاسبه کند، ETH را رد کرده است.

این ادعا هنوز به بررسی مستقل نیاز دارد. برای همین، راسل ایمپاگلیاتزو، راماموهان پاتوری و رایان ویلیامز، سه متخصص شناخته‌شده در این حوزه، مسئولیت سازمان‌دهی بررسی علمی نتیجه را بر عهده گرفته‌اند؛ آن‌ها تأکید کرده‌اند که مشارکتشان به معنای تأیید صحت ادعا نیست.

ادعای تازه در فیزیک نظری

سومین دستاورد به نظریه میدان کوانتومی مربوط می‌شود. OpenAI می‌گوید مدل‌هایش اثباتی ریاضی برای وجود برخی نظریه‌های میدان کوانتومی برهم‌کنشی در چهار بُعد ارائه کرده‌اند؛ نتیجه‌ای که نظریه کرومودینامیک کوانتومی (QCD) و یک تکمیل یکپارچه از مدل استاندارد فیزیک ذرات را در بر می‌گیرد.

کرومودینامیک کوانتومی برهم‌کنش میان کوارک‌ها و گلوئون‌ها را از طریق نیروی هسته‌ای قوی توضیح می‌دهد. این پژوهش همچنین اثبات وجود نظریه خالص یانگ–میلز را شامل می‌شود؛ مسئله‌ای مرتبط با یکی از مسائل جایزه هزاره مؤسسه کلی در ریاضیات.

با این حال، برخلاف دو حوزه دیگر، گروه متخصصان فیزیک تصمیم گرفته‌اند فعلاً متن تولیدشده توسط هوش مصنوعی را منتشر نکنند و ابتدا خودشان نتایج را بررسی و تشریح کند. دیوید گراس، برنده جایزه نوبل فیزیک، هدایت این گروه را بر عهده خواهد داشت.

تلاش برای جلب اعتماد جامعه دانشگاهی

OpenAI اعلام کرده است که برای این دستاوردها به دنبال دریافت اعتبار علمی نیست و می‌خواهد پژوهشگران در بررسی، توضیح و توسعه نتایج نقش اصلی را ایفا کنند. این شرکت همچنین از انتشار داده‌های مربوط به پژوهش‌ها و تأمین هزینه یک کنفرانس علمی برای بررسی پیامدهای آن‌ها خبر داده است.

این رویکرد در شرایطی مطرح می‌شود که انتشار گسترده پژوهش‌های تولیدشده با هوش مصنوعی، نگرانی‌هایی درباره نحوه تأیید نتایج، اعتبار علمی پژوهشگران، دسترسی برابر به ابزارهای پیشرفته و آینده فعالیت‌های دانشگاهی ایجاد کرده است.

در نهایت، اگر ادعاهای OpenAI از بررسی مستقل سربلند بیرون بیایند، این نتایج می‌توانند مسیر تازه‌ای برای استفاده از هوش مصنوعی در پژوهش‌های بنیادی باز کنند. با این حال، انتشار یک اثبات یا رسمی‌سازی آن با ابزارهایی مانند Lean به‌تنهایی به معنای تأیید نهایی تمام پیامدهای علمی آن نیست؛ ارزیابی متخصصان و بررسی دقیق استدلال‌ها همچنان ضروری خواهد بود.

برای ارزیابی پایداری، امنیت و نگهداری این زیرساخت، راهنمای پشتیبانی شبکه را نیز مطالعه کنید.