باستان‌شناسان راز حلقه‌ 2000 ساله رومی را کشف کردند

حلقه‌ای 2 هزار ساله که گاهی آن را به پونتیوس پیلاطس، فرماندار رومی یهودیه و یکی از چهره‌های مهم روایت‌های مسیحیت، نسبت می‌دهند، حالا با فرضیه تازه‌ای روبه‌رو شده است.

کاترین بونشو، مورخ، در پژوهشی که به‌تازگی در مجله Palestine Exploration Quarterly منتشر شده، مطرح می‌کند که حروف حک‌شده روی این حلقه احتمالاً به فردی با نام پیلاطس اشاره دارند، اما نمی‌توان با اطمینان گفت منظور همان مقام رومی بوده که طبق روایت‌های مسیحی حکم اعدام عیسی را صادر کرد. از دیدگاه او، منشأ این برداشت اشتباه ممکن است یک خطای رایج در انتقال واژه‌ها از لاتین به یونانی باشد.

ماجرای کشف و رمزگشایی حلقه

این حلقه نخستین بار در دهه 1960 میلادی، هنگام کاوش‌های باستان‌شناسی در قلعه کوهستانی هیرودیوم، در فاصله حدود 12 کیلومتری جنوب اورشلیم، پیدا شد. با این حال، باستان‌شناسان پس از قرار دادن آن در انبار ظاهراً آن را به دست فراموشی سپردند و این قطعه برای چندین دهه همان‌جا باقی ماند. در سال 2018، حلقه دوباره پیدا شد و همان سال باستان‌شناسان آن را به شکل عمومی معرفی کردند؛ اثری که به دلیل احتمال ارتباط با یکی از شخصیت‌های مهم عهد جدید، توجه گسترده‌ای به خود جلب کرد.

پژوهشگران در بررسی‌های اولیه دریافتند که روی حلقه‌ای از جنس آلیاژ مس، حروف یونانی ΠΙΛΑΤO حک شده و در کنار آن نیز تصویری از یک ظرف یا گلدان دیده می‌شود. بر همین اساس، این احتمال مطرح شد که حلقه شاید متعلق به پونتیوس پیلاطس بوده یا دست‌کم فردی از کارکنان دستگاه اداری او از آن استفاده می‌کرده است.

این برداشت خیلی زود در رسانه‌های مختلف بازتاب پیدا کرد، اما هم‌زمان با انتقادهای جدی محققان نیز مواجه شد. گروه دیگری از پژوهشگران در سال 2023 این ارتباط را رد کردند و گفتند حلقه الزاماً هیچ ارتباطی با فردی به نام پیلاطس ندارد. به اعتقاد آن‌ها، تصویری که میان حروف Π و Ι از یک طرف و Λ، Α، Τ و Ο از طرف دیگر قرار گرفته، نشان می‌دهد که نوشته احتمالا از 2 واژه جداگانه تشکیل شده است.

باستان‌شناسان بر این اساس احتمال دادند که عبارت مورد نظر باید ΠΙΛΑΤΟΥ باشد؛ شکلی یونانی‌شده از واژه لاتین PILATI که معنای متعلق به پیلاطس را می‌رساند. در این تفسیر، تنها مشکل این بود که حرف Y از نوشته روی حلقه حذف شده بود.

فرضیه خطای نوشتاری

کاترین بونشو زمانی با این حلقه آشنا شد که تصویری از آن را در شبکه‌های اجتماعی دید. او درباره نخستین واکنش خود گفت

بعد از صحبت با یکی از دوستانم درباره حلقه، در زیر همان پست نوشتم که شاید این نوشته در واقع لاتین باشد که با حروف یونانی ثبت شده است.

پیشنهاد بونشو در ادامه در مقاله‌ای علمی مورد اشاره قرار گرفت و همین موضوع او را به بررسی دقیق‌تر حلقه ترغیب کرد. او پس از مطالعه تصاویر دیجیتالی و بازسازی‌های مختلف از این اثر به این نتیجه رسید که حکاکی که نام را روی حلقه ثبت کرده، احتمالاً قصد نداشته دو واژه جداگانه بنویسد. همچنین به نظر او حذف Y برای کمبود فضا نیز نبوده است.

بونشو معتقد است حروف ΠΙΛΑΤO به شکلی پیرامون نقش ظرف روی حلقه قرار گرفته‌اند. احتمال دارد تصویر این ظرف پیش‌تر توسط صنعتگری دیگر روی سطح حلقه حک شده باشد و حکاک دوم مجبور شده نام را در فضای باقی‌مانده جای دهد. این حکاکی همچنین شاید با یک نقص بسیار کوچک روی سطح حلقه مواجه شده باشد؛ مشکلی که باعث شده بخشی از نام از قسمت دیگری جدا شود.

از نگاه بونشو، اشتباه اصلی می‌تواند در استفاده از حروف یونانی برای انتقال یک واژه لاتین رخ داده باشد. او توضیح می‌دهد که سازنده حلقه احتمالاً صدای O کشیده در زبان لاتین را با حرف یونانی اومیکرون، یعنی حرفی شبیه O، جایگزین کرده است.

بونشو گفت

جابه‌جا کردن اومیکرون و امگا برای نشان دادن صداهای O کوتاه و بلند هنگام نوشتن واژه‌های لاتین با حروف یونانی، میان افرادی که در مراحل ابتدایی یادگیری لاتین بودند، اتفاق رایجی محسوب می‌شد. شاید حکاک با خودش فکر کرده باشد که این حرف شبیه O است و من هم در مقابلم یک O دارم، پس چرا از همین استفاده نکنم.

بر اساس این تفسیر، شکل درست‌تر نوشته روی حلقه باید ΠΙΛΑΤΩ باشد. این عبارت معنای برای پیلاطس یا به پیلاطس را می‌دهد. در نتیجه، استفاده‌کننده از حلقه احتمالاً خود پونتیوس پیلاطس نبوده، بلکه فردی زیردست او یا حتی شخصی برده بوده که در ساختار اداری تحت نظارت او فعالیت می‌کرده است. چنین فردی می‌توانسته از حلقه به عنوان مهر برای ثبت نشان خود روی موم یا گل و تأیید انواع اسناد و مواد استفاده کند.

جنس حلقه نیز می‌تواند از این فرضیه پشتیبانی کند. آلیاژ مس در آن دوره فلزی ارزان‌تر به شمار می‌رفت و معمولاً افراد متعلق به طبقات اجتماعی پایین‌تر از چنین زیورآلاتی استفاده می‌کردند. بونشو معتقد است این برداشت تازه از ارزش تاریخی حلقه کم نمی‌کند و حتی می‌تواند اطلاعات دقیق‌تری درباره جامعه آن دوران در اختیار پژوهشگران قرار دهد. او گفت

پیچیدگی‌های زندگی در آن دوره اغلب در روایت‌های عامه‌پسند درباره نحوه عملکرد آن زمان نادیده گرفته می‌شود. شناخت بهتر این حلقه می‌تواند تصویر روشن‌تری از ساختار و پیچیدگی دستگاه اداری روم در یهودیه روم باستان ارائه کند و نشان دهد این حکومت چگونه از افراد مختلف، از مقام‌های ارشد گرفته تا زیردستان و افراد برده، در اداره امور استفاده می‌کرد.

برای ارزیابی پایداری، امنیت و نگهداری این زیرساخت، راهنمای پشتیبانی شبکه را نیز مطالعه کنید.