کشف تازه؛ ترکیب دو داروی آزمایشی در موشها تومورها را از بین برد و آنها را در برابر سرطان مقاوم کرد
سیستم ایمنی بدن از نوعی حافظه برخوردار است که به کمک آن میتواند برخی میکروبهایی را که قبلا با آنها مواجه شده، شناسایی کند و هنگام بازگشت دوباره آنها واکنشی سریع نشان دهد. اکنون این پرسش مطرح شده که آیا میتوان همین قابلیت حافظه را در برابر سلولهای سرطانی…
خلاصه تحلیلی خبر
سیستم ایمنی بدن از نوعی حافظه برخوردار است که به کمک آن میتواند برخی میکروبهایی را که قبلا با آنها مواجه شده، شناسایی کند و هنگام بازگشت دوباره آنها واکنشی سریع نشان دهد. اکنون این پرسش مطرح شده که آیا میتوان همین قابلیت حافظه را در برابر سلولهای سرطانی…
موضوعات اصلی: پشتیبانی شبکه، سلولهای، ایمنی، سرطان، درمان، آنتیبادی
سیستم ایمنی بدن از نوعی حافظه برخوردار است که به کمک آن میتواند برخی میکروبهایی را که قبلا با آنها مواجه شده، شناسایی کند و هنگام بازگشت دوباره آنها واکنشی سریع نشان دهد. اکنون این پرسش مطرح شده که آیا میتوان همین قابلیت حافظه را در برابر سلولهای سرطانی نیز تقویت کرد؟
نتایج یک پژوهش جدید نشان میدهد ترکیب یک داروی نابودکننده سلولهای سرطانی با یک آنتیبادی آزمایشی، توانسته چنین محافظتی را در موشها ایجاد کند. پس از ناپدید شدن تومورها، حیوانات چند هفته بعد در برابر تزریق مجدد همان سلولهای سرطانی مقاومت کردند؛ آن هم بدون دریافت هیچ درمان اضافی.
پژوهشگران شرکت رجنرون فارماسوتیکالز، یک شرکت زیستفناوری آمریکایی، به دنبال تقویت درمان سرطان از طریق مشارکت فعالتر سیستم ایمنی در حمله به تومورها بودند.
یکی از اجزای این ترکیب درمانی، دارویی شناختهشده در حوزه سرطان با نام Enhertu بود. این دارو که با نام علمی تراستوزوماب دروکستکان شناخته میشود، از یک آنتیبادی متصل به مادهای سلولکش تشکیل شده است. آنتیبادی به پروتئینی مرتبط با رشد سلولی به نام HER2 متصل میشود و به انتقال ماده سمی به سلولهای دارای این پروتئین کمک میکند.
Enhertu در حال حاضر، بسته به ویژگیهای تومور و درمانهای قبلی بیمار، برای مقابله با برخی انواع سرطان پستان، معده و چند سرطان دیگر کاربرد دارد. آنتیبادی آزمایشی مورد استفاده در این پژوهش وظیفه متفاوتی بر عهده داشت و با تقویت عملکرد سلولهای ایمنی، به آنها برای حمله به تومورها کمک میکرد.
یکی از مهمترین مدافعان بدن در برابر سرطان، سلولهای T هستند که توانایی شناسایی و نابودی سلولهای سرطانی را دارند. برای شکلگیری یک واکنش ایمنی مؤثر، این سلولها هم باید هدف موردنظر را شناسایی کنند و هم سیگنال فعالسازی دیگری دریافت کنند.
آنتیبادی آزمایشی پژوهشگران به دو هدف متفاوت متصل میشود. یک بخش آن به پروتئینی روی سلولهای تومور میچسبد و بخش دیگر، پروتئین فعالساز CD28 را روی سلولهای T هدف قرار میدهد. به دلیل توانایی اتصال همزمان به دو هدف، این ساختار در گروه آنتیبادیهای دوویژه قرار میگیرد.
نتایج آزمایش ترکیب دارویی روی موشها
پژوهشگران این ترکیبهای درمانی را روی موشهایی آزمایش کردند که به تومورهای مهندسیشده سرطان پستان یا سرطان روده بزرگ مبتلا بودند. این حیوانات بهگونهای دستکاری ژنتیکی شده بودند که پروتئین CD۲۸ انسانی و نسخههای تغییریافته برخی اهداف درمانی را تولید کنند. در مورد HER2 و پروتئین مرتبط با رشد دیگری به نام EGFR، بخشهای خارجی پروتئین انسانی بودند، اما قسمتهای عبوری از غشای سلولی و بخشهای داخلی همچنان ساختار موشی داشتند. سلولهای توموری نیز بهصورت مهندسیشده، پروتئینهای هدف موردنظر را روی سطح خود نمایش میدادند.
در آزمایشهای اولیه مربوط به سرطان پستان، داروی ضدسرطان بهتنهایی حتی در بالاترین دوز آزمایششده نیز کمتر از نیمی از موشها را به پاسخ کامل درمانی رساند. اما زمانی که این دارو همراه با آنتیبادی آزمایشی تجویز شد، تومورها در هر ۹ موشی که هر دو درمان را دریافت کرده بودند، کاملا از بین رفتند.
پژوهشگران در مرحله بعد بررسی کردند که آیا این محافظت در برابر سرطان دوام خواهد داشت یا خیر. پس از آنکه موشها دستکم چهار هفته بدون تومور باقی ماندند، محققان دوباره همان سلولهای سرطانی پستان را به بدنشان تزریق کردند. حیوانات بدون نیاز به دریافت درمان مجدد، سلولهای سرطانی را پس زدند.
مقایسه دیگری به پژوهشگران کمک کرد تا ماهیت حافظه ایمنی ایجادشده را بهتر درک کنند. زمانی که نوع متفاوتی از تومور سرطان روده بزرگ به موشهای درمانشده تزریق شد، تومورها دوباره رشد کردند؛ با وجود اینکه سلولهای این سرطان نیز پروتئین HER2 را روی سطح خود داشتند. این نتیجه نشان داد سیستم ایمنی فقط پروتئین مشترک HER2 را به خاطر نسپرده، بلکه ویژگیهای دیگری از سرطان اولیه را نیز شناسایی کرده است.
پژوهشگران برای بررسی نقش سلولهای ایمنی، گروهی از سلولهای T نابودکننده سرطان موسوم به CD8 را از بدن موشها حذف کردند. با انجام این کار، اثر مثبت ترکیب دارویی بهطور کامل از بین رفت. این نتیجه نشان داد سلولهای CD8 برای موفقیت درمان اولیه نقشی ضروری دارند.
تیم تحقیقاتی همچنین یک آنتیبادی آزمایشی دیگر را بررسی کرد که پروتئین EGFR را هدف قرار میدهد و پیشتر وارد مراحل اولیه آزمایشهای بالینی انسانی، یعنی فاز یک و دو، شده بود. ترکیب این آنتیبادی با Enhertu در یک مدل سرطان پستان که مقاومت بیشتری در برابر Enhertu بهتنهایی داشت، توانست در حدود ۷۵ درصد موشها باعث پسزده شدن تومور شود.
همین آنتیبادی در ترکیب با داروی شیمیدرمانی فلورواوراسیل یا 5-FU نیز عملکرد مثبتی نشان داد. این دارو از قبل برای درمان سرطان روده بزرگ و برخی سرطانهای دیگر استفاده میشود. ترکیب دو ماده توانست رشد تومورهای روده بزرگ را مهار کند؛ درحالیکه هرکدام از داروها بهتنهایی تأثیر چندانی نداشتند.
این روش درمانی به همکاری دو گروه از سلولهای ایمنی وابسته بود: سلولهای T از نوع CD8 و سلولهای کشنده طبیعی موسوم به NK. درمان حتی در صورت نبود هرکدام از این دو گروه، بخشی از اثرگذاری خود را حفظ میکرد؛ اما زمانی که هر دو گروه از بدن حذف میشدند، تمام مزایای درمان از بین میرفت.
تقویت حافظه ایمنی و شناسایی سلولهای سرطانی
برای بررسی واکنش سیستم ایمنی در برابر سرطان، پژوهشگران سلولهای موجود درون تومورها را مطالعه کردند و فعالیت ژنهای آنها را مورد تجزیهوتحلیل قرار دادند. نتایج نشان داد ترکیبهای دارویی باعث افزایش سلولهای T فعال میشوند و همزمان، سلولهای نابالغتری را حفظ میکنند که میتوانند در شکلگیری واکنشهای ایمنی آینده نقش داشته باشند.
این ترکیبها همچنین تنوع گیرندههای سلولهای T را افزایش دادند. این گیرندهها وظیفه شناسایی اهداف را بر عهده دارند و افزایش تنوع آنها احتمالا به سیستم ایمنی کمک میکند ویژگیهای بیشتری از سلولهای سرطانی را تشخیص دهد.
داروی Enhertu علاوه بر اثر مستقیم ضدسرطانی، باعث افزایش تعداد و فعال شدن سلولهای دندریتیک نیز شد. این سلولها بخشهایی از مواد موجود در تومور را به سلولهای T نمایش میدهند تا سیستم ایمنی بتواند هدف خود را شناسایی کند. در موشهایی که بهصورت ژنتیکی فاقد گروه خاصی از سلولهای دندریتیک بودند، ترکیب Enhertu و آنتیبادی آزمایشی بهطور کامل اثرگذاری خود را از دست داد.
داروی شیمیدرمانی فلورواوراسیل سازوکار متفاوتی داشت. این ماده برخی سلولهای ایمنی را به سمتی سوق داد که از حمله به تومور حمایت کنند و همزمان جمعیت سلولهایی را کاهش داد که فعالیت ضدسرطانی سیستم ایمنی را سرکوب میکنند.
برخی از ترکیبهای آزمایششده حتی با دوزهای پایینتر دارو یا دفعات کمتر شیمیدرمانی نیز مؤثر باقی ماندند. در صورت تأیید این نتایج در بیماران انسانی، چنین رویکردی میتواند فشار ناشی از درمان و عوارض آن را کاهش دهد.
مدلهای حیوانی نمیتوانند تمام عوارض جانبی احتمالی درمان در انسان را بازسازی کنند. آسیب به ریهها، دستگاه گوارش، قلب و پوست از جمله عوارضی هستند که ممکن است بیماران در جریان درمان تجربه کنند. بنابراین، اثربخشی و ایمنی این ترکیبهای دارویی در انسان همچنان به بررسیهای بیشتر نیاز دارد.
هزینههای این پژوهش را شرکت رجنرون تأمین کرده است. تمام نویسندگان تحقیق در حال حاضر یا در گذشته از کارکنان این شرکت بودهاند. همچنین درخواستهای اولیه ثبت اختراع مرتبط با دستاوردهای این پژوهش ارائه شده است.
نتایج کامل این تحقیق در نشریه علمی Nature Communications منتشر شده است.
برای ارزیابی پایداری، امنیت و نگهداری این زیرساخت، راهنمای پشتیبانی شبکه را نیز مطالعه کنید.