راز تاریک اروپای نوسنگی؛ آدم‌خواری چندین بار به منوی انسان‌ها برگشت

آدم‌خواری امروزه رفتاری به‌شدت ناپسند و غیرقابل‌قبول محسوب می‌شود، اما انسان‌ها در گذشته همیشه چنین دیدگاهی نداشتند.

شواهد به‌دست‌آمده از چندین محوطه باستان‌شناسی در اروپا نشان می‌دهد که برخی جوامع نوسنگی دست‌کم از حدود ۵۰۰۰ سال پیش از میلاد، قربانیان انسانی را می‌خوردند. با این‌حال، بقایای کشف‌شده در سه غار واقع در اسپانیای امروزی نشان می‌دهد که این جوامع از الگوی واحدی برای آدم‌خواری پیروی نمی‌کردند. پژوهشگران در مطالعه‌ای که اخیراً در Journal of Archaeological Science منتشر شده، نتیجه گرفته‌اند که میان جوامع نوسنگی، روش‌ها و انگیزه‌های متفاوتی برای انجام آدم‌خواری وجود داشته است.

آنتونیو رودریگز-هیدالگو، باستان‌شناس مؤسسه باستان‌شناسی مریدا و یکی از نویسندگان این پژوهش، گفت

برای دهه‌ها، آدم‌خواری در جوامع پیشاتاریخی معمولاً به‌عنوان رفتاری واحد تفسیر شده است. یافته‌های ما نشان می‌دهد که نمی‌توان از یک نوع آدم‌خواری نوسنگی صحبت کرد، زیرا شواهد باستان‌شناختی مشابه ممکن است واقعیت‌های اجتماعی کاملاً متفاوتی را در پشت خود پنهان کرده باشند.

سه غار اسپانیا شواهد متفاوتی ارائه کرده‌اند

شواهد تازه از سه غار مالالمورزو، کاریگوئلا و ماجولیکاس در منطقه گرانادا در جنوب اسپانیا به دست آمده است. باستان‌شناسان نخستین بار بیش از ۵۰ سال پیش این مکان‌ها را کشف کردند و این غارها از آن زمان به نمونه‌هایی شناخته‌شده از شواهد آدم‌خواری در دوران پیشاتاریخ تبدیل شده‌اند.

رودریگز-هیدالگو و همکارانش نزدیک به ۱۰۰۰ قطعه استخوان کشف‌شده از این سه غار را دوباره بررسی کردند. آن‌ها مشاهدات خود را با تحلیل‌های آماری و برنامه‌های یادگیری ماشینی ترکیب نمودند تا انواع آسیب‌های واردشده به هر قطعه را دسته‌بندی کنند. این آثار شامل شکستگی، بریدگی، ضربه‌های شدید و حتی جای دندان بودند. پژوهشگران همچنین با بررسی میزان رشد استخوان‌ها و دندان‌ها، سن تقریبی هر فرد را مشخص کردند.

باوجود آنکه بسیاری از استخوان‌ها روش‌های مشابهی از قصابی و آماده‌سازی از طریق جوشاندن را نشان می‌دهند، یافته‌های هر غار به رفتارها و شرایط متفاوتی اشاره دارد. در مالالمورزو، شواهد حاکی از وقوع یک خشونت جمعی و بسیار شدید در حدود ۵۰۰۰ سال پیش از میلاد است؛ رویدادی که قربانیانی از گروه‌های سنی مختلف داشته است.

در کاریگوئلا، بقایای انسانی متعلق به چندین دوره از عصر نوسنگی پیدا شده و در میان آن‌ها حتی دو جمجمه وجود دارد که به شکل جام برای نوشیدن تغییر داده شده‌اند. این موضوع نشان می‌دهد که بقایای انسانی ممکن است در دوره‌های مختلف و در زمینه‌های اجتماعی متفاوت، کاربردهای گوناگونی پیدا کرده باشند.

جدیدترین مورد آدم‌خواری در میان این سه غار، حدود ۳۸۰۰ سال پیش از میلاد در ماجولیکاس رخ داده است. با این‌حال، شواهد این غار ارتباط مستقیمی با خشونت نشان نمی‌دهد. برخی استخوان‌ها دارای لکه‌های قرمز هستند که احتمالاً با استفاده از ماده معدنی کمیابی به نام سینابار ایجاد شده‌اند؛ نشانه‌ای که می‌تواند به انجام آیین‌های مذهبی یا مراسم مرتبط با تدفین اشاره داشته باشد.

آدم‌خواری در سه دوره متفاوت رخ داده است

بررسی این شواهد در کنار دیگر یافته‌های باستان‌شناختی نشان می‌دهد که موارد آدم‌خواری در اروپای نوسنگی دست‌کم در سه دوره رخ داده‌اند: اواخر هزاره ششم پیش از میلاد، اواسط هزاره پنجم پیش از میلاد و پایان هزاره سوم پیش از میلاد.

باوجود مشخص شدن این بازه‌های زمانی، هنوز علت دقیق چنین رفتارهایی روشن نیست. پژوهشگران نمی‌دانند تمام این موارد از یک انگیزه مشترک سرچشمه گرفته‌اند یا هر جامعه دلایل خاص خود را داشته است.

پالمیرا سالادیه، باستان‌شناس و دیگر نویسنده این پژوهش، گفت

نمی‌توانیم بگوییم تمام این رویدادها علت مشترکی داشته‌اند، اما می‌توانیم بگوییم که در سراسر دوره نوسنگی، زمینه‌هایی از درگیری و همچنین دستکاری بقایای انسانی وجود داشته است.

برای ارزیابی پایداری، امنیت و نگهداری این زیرساخت، راهنمای پشتیبانی شبکه را نیز مطالعه کنید.