درمان جدید آرتروز زانو بدون تعویض مفصل؛ ۸۰ درصد بیماران کاهش قابل‌توجه درد را تجربه کردند

یک روش درمانی کم‌تهاجمی که رگ‌های خونی غیرطبیعی زانو را هدف قرار می‌دهد، می‌تواند تسکین ماندگاری برای مبتلایان به آرتروز فراهم کند و جایگزینی احتمالی برای جراحی تعویض مفصل باشد.

در مطالعه‌ای با حضور ۱۹۴ بیمار، پژوهشگران دریافتند روشی مبتنی بر تزریق ذرات ریزی که طی چند ساعت در بدن حل می‌شوند، با کاهش قابل‌توجه درد زانو و بهبود تحرک بیماران ارتباط دارد. این اثرات دست‌کم ۱۲ ماه باقی ماندند و در ارزیابی یک‌ساله، ۸۰ درصد بیماران کاهش درد معناداری را گزارش کردند.

این روش که آمبولیزاسیون شریان‌های ژنیکولار نام دارد، با هدف مهار التهاب و رشد غیرطبیعی رگ‌های خونی انجام می‌شود؛ دو عاملی که در ایجاد درد مزمن زانو نقش دارند. پزشکان به‌جای تعویض مفصل آسیب‌دیده، یک کاتتر باریک را وارد رگ کرده و ذرات میکروسکوپی را مستقیماً به رگ‌های خونی مشخص می‌رسانند.

نتایج این پژوهش که در نشریه رادیولوژی منتشر شده، نشان می‌دهد این روش می‌تواند گزینه درمانی دیگری برای بیمارانی باشد که درمان‌های معمول برایشان مؤثر نبوده یا به دلایل پزشکی و شخصی تمایلی به جراحی تعویض مفصل زانو ندارند.

چرا درمان آرتروز زانو دشوار است؟

آرتروز شایع‌ترین نوع آرتریت در جهان و یکی از عوامل اصلی ناتوانی جسمی به شمار می‌رود. طبق اعلام سازمان جهانی بهداشت، بیش از ۳۶۵ میلیون بزرگسال در سراسر جهان به آرتروز زانو مبتلا هستند.

این بیماری زمانی شکل می‌گیرد که غضروف، بافت محافظی که انتهای استخوان‌ها را می‌پوشاند و ضربه‌ها را جذب می‌کند، به‌تدریج از بین برود. بااین‌حال، آرتروز فقط به آسیب غضروف محدود نیست. التهاب داخل مفصل، تغییرات بافت‌های اطراف و افزایش حساسیت اعصاب انتقال‌دهنده پیام‌های درد نیز می‌توانند در تداوم ناراحتی نقش داشته باشند.

برای بسیاری از مبتلایان، پیامدهای بیماری فراتر از درد گاه‌به‌گاه زانو می‌رود. فعالیت‌های روزمره مانند راه رفتن، بالا رفتن از پله‌ها، ورزش کردن یا ایستادن طولانی‌مدت نیز ممکن است به‌تدریج دشوارتر شوند.

درمان معمولاً با فیزیوتراپی، دارو و تزریق داخل مفصل آغاز می‌شود. اگر این روش‌ها دیگر تسکین کافی ایجاد نکنند، پزشک ممکن است جراحی تعویض مفصل زانو را پیشنهاد دهد. بااین‌حال، این جراحی برای همه بیماران مناسب یا مطلوب نیست.

فلوریان نیما فلکنشتاین، معاون بخش رادیولوژی مداخله‌ای پردیس میته در بیمارستان دانشگاهی شاریته برلین، درباره این مشکل گفت

امروزه برای بسیاری از مبتلایان به آرتروز زانو، فاصله قابل‌توجهی میان گزینه‌های درمانی موجود وجود دارد. روش‌های محافظه‌کارانه، مانند تزریق داخل مفصل، دیگر تسکین کافی فراهم نمی‌کنند؛ اما تعویض مفصل نیز به دلایل پزشکی یا شخصی برای برخی بیماران امکان‌پذیر یا مطلوب نیست.

روشی متفاوت برای مقابله با درد آرتروز زانو

روش مورد بررسی پژوهشگران، یعنی آمبولیزاسیون شریان‌های ژنیکولار (GAE)، از زاویه‌ای متفاوت به درمان آرتروز زانو نگاه می‌کند. این روش به‌جای تمرکز مستقیم بر غضروف آسیب‌دیده، رگ‌های خونی غیرطبیعی اطراف مفصل ملتهب را هدف قرار می‌دهد.

این رگ‌ها ممکن است درون غشای سینوویال، لایه نازکی که سطح داخلی مفصل را می‌پوشاند، و اطراف آن شکل بگیرند. افزایش تعداد این رگ‌ها می‌تواند التهاب را تشدید کند و رشد اعصاب حسی دخیل در انتقال پیام‌های درد را افزایش دهد.

هدف آمبولیزاسیون، مختل کردن این روند از طریق کاهش جریان خون در رگ‌های غیرطبیعی و در عین حال حفظ گردش خون طبیعی زانو است.

در طول عمل، رادیولوژیست مداخله‌ای یک کاتتر باریک را وارد شریان می‌کند و آن را با دقت به سمت رگ‌های خونی موردنظر هدایت می‌کند. سپس ذرات بسیار ریز به داخل رگ‌های انتخاب‌شده تزریق می‌شوند تا جریان خون در آن‌ها مسدود شود و التهاب و درد کاهش پیدا کند.

این تکنیک آمبولیزاسیون فوق‌انتخابی نام دارد؛ زیرا پزشک به‌جای مسدود کردن گردش خون در سراسر مفصل، تنها شریان‌های کوچک و مشخصی را هدف می‌گیرد. در این روش نیازی به برش جراحی باز یا تعویض مفصل زانو وجود ندارد.

فلوریان نیما فلکنشتاین درباره این رویکرد گفت

آمبولیزاسیون شریان‌های ژنیکولار، یک روش درمانی کاملاً جدید محسوب می‌شود که پرخونی غیرطبیعی اطراف مفصل را هدف قرار می‌دهد و در نتیجه، محیط عصبی‌عروقی آسیب‌شناختی را تعدیل می‌کند.

پرخونی به وضعیتی گفته می‌شود که در آن تراکم رگ‌های خونی در یک ناحیه بیش از حد طبیعی باشد. محیط عصبی‌عروقی آسیب‌شناختی نیز به تعاملات غیرطبیعی میان این رگ‌ها و اعصاب انتقال‌دهنده پیام‌های درد در بافت آسیب‌دیده اشاره دارد.

فلکنشتاین در ادامه درباره ظرفیت احتمالی این روش برای تغییر روند بیماری گفت

آمبولیزاسیون شریان‌های ژنیکولار با استفاده از ذرات قابل‌جذب، با کاهش هم‌زمان التهاب و درد، ممکن است نخستین روشی باشد که روند بیماری را تغییر می‌دهد و پیشرفت آن را کند می‌کند.

بااین‌حال، هنوز مشخص نیست که این روش واقعاً می‌تواند پیشرفت آرتروز را متوقف یا کند کند یا خیر. اگرچه کاهش التهاب از نظر نظری ممکن است بر روند بیماری تأثیر بگذارد، مطالعه حاضر شواهدی ارائه نکرده که نشان دهد آمبولیزاسیون از تخریب غضروف جلوگیری می‌کند یا آسیب‌های موجود مفصل را بهبود می‌بخشد.

برای ارزیابی پایداری، امنیت و نگهداری این زیرساخت، راهنمای پشتیبانی شبکه را نیز مطالعه کنید.