باستان‌شناسان یک تقویم ۱۰۰۰ ساله کشف کردند که از Stonehenge قدیمی‌تر است

گروهی از باستان‌شناسان هنگام کاوش در نزدیکی چلبی در جمهوری چک، سازه سنگی عظیمی را پیدا کردند که برای دنبال کردن چرخه‌های خورشید و ماه ساخته شده بود.

درون خندقی که اطراف این محوطه قرار داشت، بقایای انسان‌ها نیز کشف شد. اعضای تیم باستان‌شناسی قرار است استخوان‌ها و نمونه‌های خاک را بررسی کنند تا مشخص شود مردم آن دوره چگونه از این محوطه استفاده می‌کردند.

حدود ۶۵۰۰ سال پیش، یعنی تقریباً ۱۰۰۰ سال پیش از ساخته شدن Stonehenge، بنایی سنگی و دایره‌ای‌شکل در نزدیکی منطقه‌ای که امروزه چلبی نام دارد برپا شد. طراحی این سازه به‌گونه‌ای بود که با حرکت اجرام آسمانی هماهنگی داشت. یکی از دو نقطه اصلی رصد در بنا برای دنبال کردن چرخه ماه در نظر گرفته شده بود؛ چرخه‌ای که طی آن ماه به موقعیت‌های دورتر و افراطی‌تر خود می‌رسد و سپس مسیرش را برعکس می‌کند. نقطه دیگر نیز امکان مشاهده طلوع خورشید در انقلاب تابستانی و غروب آن در انقلاب زمستانی را فراهم می‌کرد. این محوطه مانند Stonehenge کاربردی آیینی داشت و تغییر فصل‌ها در آن اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کرد، اما سرانجام برای مدت طولانی به فراموشی سپرده شد.

سازه‌ای که برای رصد خورشید و ماه ساخته شده بود

پتر کریشتوف، باستان‌شناس دانشگاه اروپای غربی، سرپرستی عملیات کاوش را بر عهده داشت. او و همکارانش این سازه ۶۵۰۰ ساله را شناسایی کردند و آن را یکی از قدیمی‌ترین مراکز آیینی شناخته‌شده در اروپای مرکزی دانستند. این مجموعه عملاً مانند یک تقویم عظیم عمل می‌کرد. افزون بر دو نقطه اصلی برای رصدهای نجومی، باستان‌شناسان ۱۲ شکاف را در امتداد محیط سازه پیدا کردند که با محورهای مربوط به چرخه‌های خورشیدی و قمری ارتباط داشتند.

گمان می‌رود کشاورزان دوره نوسنگی از این نشانه‌های آسمانی برای تنظیم زمان کاشت و برداشت محصولات بهره می‌گرفتند. آن‌ها می‌توانستند نخستین پرتوهای خورشید را هنگام طلوع در انقلاب تابستانی مشاهده کنند؛ زمانی که خورشید در ارتفاع بالاتری قرار داشت و طبیعت در اوج شکوفایی بود. در مقابل، غروب خورشید در انقلاب زمستانی می‌توانست نشانه پایان چرخه سالانه و آغاز دوره سرد باشد.

کریشتوف گفت

برای جوامع کشاورزی پیشاتاریخی، ارتباط طلوع خورشید با انقلاب تابستانی نمادی از آغاز بود، در حالی که غروب خورشید و انقلاب زمستانی پایان را نشان می‌داد. همین اصل را می‌توان در امتداد محور اصلی Stonehenge نیز مشاهده کرد. اکنون می‌توانیم ببینیم که پرستشگاه چلبی نیز با الگویی مشابه طراحی شده بود، اما همان‌طور که از تاریخ‌گذاری مواد آلی مشخص کرده‌ایم، این سازه بیش از هزار سال زودتر ساخته شده است.

دفن انسان‌ها و نشانه‌های آیینی در محوطه

این محوطه که به فرهنگ اونِتیسه نسبت داده شده، با خندقی حدود ۲ متر عمق احاطه شده بود. درون این خندق بقایای انسان و حیوان پیدا شد و وجود ۱۸ تدفین انسانی نشان می‌دهد که آیین‌های مربوط به مردگان احتمالاً بخشی از کارکرد این مکان بوده است. شواهد نشان می‌دهد این افراد در دوره‌های مختلف و به‌مرور زمان در محوطه دفن شده‌اند، نه اینکه همه آن‌ها در یک زمان به خاک سپرده شده باشند. با این حال، هنوز مشخص نیست چرا این افراد برای دفن در چنین مکانی انتخاب شدند و آیا جایگاه اجتماعی یا مذهبی آن‌ها در این انتخاب نقش داشته یا خیر.

در نزدیکی ورودی اصلی نیز باستان‌شناسان جمجمه و استخوان‌های چند گاو نر را کشف کردند. گاو نر در بخش بزرگی از اروپای پیشاتاریخی حیوانی مقدس محسوب می‌شد و آیین‌های مرتبط با آن از منطقه دریای اژه در شرق تا رود دانوب در غرب گسترش داشت. با توجه به محل کشف این بقایا، پژوهشگران احتمال می‌دهند جمجمه‌های گاو نر زمانی در ورودی سازه نصب شده بودند و شاید قرار گرفتن آن‌ها در این نقطه نمادی از انتقال قدرت این حیوان به بنا بوده باشد.

فرهنگ اونِتیسه منطقه گسترده‌ای را دربرمی‌گرفت که امروزه بخش‌هایی از غرب لهستان، شرق آلمان، جمهوری چک، غرب اسلواکی و شمال اتریش را شامل می‌شود. تنها در جمهوری چک و اسلواکی حدود ۱۴۰۰ محوطه مرتبط با این فرهنگ شناسایی شده است.

این جامعه در تجارت کهربای بالتیک نیز نقش داشت. این مسیر تجاری، صمغ فسیل‌شده را تا مناطق بسیار دوری مانند گورهای باستانی میسنی‌ها در نزدیکی ساحل دریای اژه منتقل می‌کرد. مردم فرهنگ اونِتیسه همچنین با مس و قلع وارداتی دادوستد داشتند.

پژوهشگران بر این باورند که این فرهنگ احتمالاً قدیمی‌ترین نظام شمارش اروپایی را نیز توسعه داده بود. این سیستم در قالب لوح‌هایی موسوم به Brotlaibidole دیده می‌شود؛ نامی که باستان‌شناسان آلمانی پس از کشف آن‌ها انتخاب کردند و معنای آن بت‌های نان‌مانند است. این لوح‌ها از سنگ یا گل ساخته می‌شدند و روی سطحشان الگوهای هندسی تکرارشونده‌ای وجود داشت که احتمالاً برای ثبت کالاها، معاملات و مبادلات مورد استفاده قرار می‌گرفتند.

کریشتوف و گروهش در مرحله بعد بقایای افرادی را که در این محوطه دفن شده‌اند بررسی خواهند کرد تا درباره شیوه زندگی آن‌ها و اهمیت این محل دفن اطلاعات بیشتری به دست آورند. نمونه‌های خاک نیز مورد آزمایش قرار می‌گیرند تا آثار شیمیایی باقی‌مانده در آن‌ها بتواند درباره نحوه استفاده از محوطه در دوره‌های گوناگون سرنخ ارائه کند.

این سازه ظاهراً در طول چندین هزاره همچنان مورد استفاده قرار می‌گرفت، اما شواهد نشان می‌دهد که تا دوره آهن، اهمیت و جایگاه آن دیگر مانند گذشته نبود و این مرکز آیینی به‌تدریج کارکرد پیشین خود را از دست داد.

برای ارزیابی پایداری، امنیت و نگهداری این زیرساخت، راهنمای پشتیبانی شبکه را نیز مطالعه کنید.